બ્રિટિશ વડાપ્રધાન કીર સ્ટાર્મરે સોમવારે વડાપ્રધાન અને લેબર પાર્ટીના નેતા તરીકેની તેમની ભૂમિકાઓ પરથી રાજીનામું આપ્યું. 10 ડાઉનિંગ સ્ટ્રીટની બહારથી રાષ્ટ્રને સંબોધતા તેમણે કહ્યું કે લેબર પાર્ટી માનતી નથી કે તેઓ આગામી ચૂંટણીમાં તેમનું નેતૃત્વ કરવા માટે યોગ્ય વ્યક્તિ છે.
સ્ટાર્મરનું રાજીનામું લેબર પાર્ટીમાં તેમના નેતૃત્વ અંગે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા અસંતોષ વચ્ચે આવ્યું છે. તાજેતરના મહિનાઓમાં ઘણા સાંસદો અને મંત્રીઓએ તેમના નેતૃત્વ પર સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. સ્થાનિક ચૂંટણીઓમાં પાર્ટીના નબળા પ્રદર્શન અને તેમની ઘટતી લોકપ્રિયતાને કારણે પણ તેમના પર દબાણ વધ્યું હતું.
બીબીસીના અહેવાલ મુજબ એન્ડી બર્નહામ તેમના અનુગામી બનવા માટે સૌથી આગળ છે. બર્નહામ તાજેતરમાં મેકરફિલ્ડ પેટાચૂંટણી જીતીને સંસદમાં પાછા ફર્યા છે અને લેબર સાંસદોના મોટા વર્ગનો ટેકો તેમને હોવાનું કહેવાય છે. સ્ટાર્મર છેલ્લા દાયકામાં છઠ્ઠા બ્રિટિશ વડાપ્રધાન હશે જેમણે તેમનો કાર્યકાળ પૂર્ણ કર્યા વિના પદ છોડ્યું હશે. તેમના પહેલા ડેવિડ કેમેરોન, થેરેસા મે, બોરિસ જોહ્ન્સન, લિઝ ટ્રસ અને ઋષિ સુનકે પણ મધ્યસત્રમાં પદ છોડ્યું હતું.
સ્ટાર્મર પર પદ છોડવાનું દબાણ કેમ વધ્યું?
સ્ટાર્મરે 2024 માં લેબર પાર્ટીને મોટી ચૂંટણી જીત અપાવી હતી પરંતુ ત્યારથી તેમની લોકપ્રિયતામાં સતત ઘટાડો થયો છે. વિવિધ વિવાદો, નીતિગત યુ-ટર્ન અને જીવનધોરણ સુધારવાના વચનો પૂરા કરવામાં નિષ્ફળતાને કારણે તેમની છબી ખરાબ થઈ ગઈ હતી.
સ્ટાર્મરની મુશ્કેલીઓ વધુ વધી ગઈ જ્યારે તેમના હરીફ એન્ડી બર્નહામે શુક્રવારે પેટાચૂંટણી જીતી. આ જીત બાદ બર્નહામ પાર્ટીનું નેતૃત્વ સંભાળવાનો દાવો કરી શકે છે. જીત પછી બર્નહામે જણાવ્યું હતું કે તેઓ દેશને નવી દિશામાં લઈ જવા માંગે છે. બર્નહામના સાથીઓ સ્ટાર્મરના રાજીનામાની માંગ કરી રહ્યા છે.
ભૂતપૂર્વ આરોગ્ય સચિવ વેસ સ્ટ્રીટીંગે પણ સંકેત આપ્યો છે કે જો જરૂરી હોય તો તેઓ સ્ટાર્મરને નેતૃત્વ માટે પડકાર આપી શકે છે. જો કે 19 જૂને સ્ટાર્મરે સ્પષ્ટપણે કહ્યું હતું કે તેઓ તેમના નેતૃત્વ સામે કોઈપણ પડકારનો સામનો કરશે. તેમણે લેબર પાર્ટીના નેતાઓને આંતરિક ઝઘડા ટાળવા માટે પણ અપીલ કરી હતી.
બ્રિટનમાં વારંવાર વડા પ્રધાન બદલવાના કારણો
નિષ્ણાતોના મતે બ્રિટનમાં વારંવાર વડા પ્રધાન બદલાવાનું મુખ્ય કારણ સંસદીય પ્રણાલી છે. જનતા સીધા વડા પ્રધાનને ચૂંટતી નથી, તેના બદલે તેમને તેમના પોતાના પક્ષના સંસદ સભ્યો (સાંસદો) દ્વારા ટેકો મળે છે. જ્યાં સુધી પક્ષના સાંસદો તેમની સાથે રહે છે ત્યાં સુધી વડા પ્રધાન પદ પર રહે છે.
જો સાંસદોને લાગે છે કે નેતાની ઘટતી લોકપ્રિયતા આગામી ચૂંટણીમાં પક્ષને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે તો તેઓ સામાન્ય ચૂંટણી કરાવ્યા વિના નવા નેતાની પસંદગી કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી શકે છે. આ જ કારણ છે કે ઘણીવાર એવી પરિસ્થિતિ ઊભી થાય છે કે પક્ષનો ટેકો નબળો પડતાં જ વડા પ્રધાનને ઝડપથી બદલી નાખવામાં આવે છે.
બ્રિટનના મુખ્ય પક્ષોના નિયમો પણ નેતાઓને દૂર કરવાનું સરળ બનાવે છે. કન્ઝર્વેટિવ પાર્ટીમાં જો 15% સાંસદો નેતાનો વિરોધ કરતા પત્રો લખે તો અવિશ્વાસનો મત લઈ શકાય છે. દરમિયાન લેબર પાર્ટીમાં જો પક્ષના 20% થી વધુ સાંસદો અને સભ્યોનો ટેકો મળે તો બીજો નેતા નેતૃત્વ માટે બિડ શરૂ કરી શકે છે.
