ફેડરલ રિઝર્વની નીતિ અને ડોલરની મજબૂતી વચ્ચે કિંમતી ધાતુઓમાં મિશ્ર વલણ
ભારતના મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ (MCX) પર સોમવારે સોનું અને ચાંદીના વાયદા ભાવોમાં તેજી જોવા મળી હતી,જ્યારે વૈશ્વિક બજારમાં કિંમતી ધાતુઓના ભાવ પર દબાણ જોવા મળ્યું હતું. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી શાંતિ વાટાઘાટો, કાચા તેલના ભાવમાં ઘટાડો અને અમેરિકન ફેડરલ રિઝર્વના વ્યાજદર અંગેના સંકેતોને કારણે જ સોનાના ભાવમાં નરમાઈ જોવા મળી રહી છે. બીજી તરફ ભારતીય બજારમાં રોકાણકારોની ખરીદીને કારણે MCX પર સોનું અને ચાંદી બંને મજબૂત રહ્યા હતા.
MCX પર સોનાના ભાવમાં વધારો
સોમવારના કારોબારમાં MCX પર જુલાઈ ડિલિવરીવાળા સોનાના વાયદા ભાવમાં લગભગ 0.34 ટકાનો વધારો નોંધાયો હતો અને ભાવ ₹1,45,700 પ્રતિ 10 ગ્રામની સપાટીને પાર કરી ગયો હતો. ચાંદીના જુલાઈ વાયદા કરારમાં પણ આશરે 0.87 ટકાની તેજી જોવા મળી હતી અને ભાવ ₹2.35 લાખ પ્રતિ કિલોગ્રામની આસપાસ પહોંચ્યા હતા.બજાર નિષ્ણાતોના મતે સ્થાનિક બજારમાં લગ્નસરા સીઝન, રોકાણકારોની માંગ અને સુરક્ષિત રોકાણ તરીકે સોનાની લોકપ્રિયતાને કારણે કિંમતોને ટેકો મળી રહ્યો છે.
વૈશ્વિક બજારમાં કેમ આવી નરમાઈ?
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાના ભાવમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળી રહ્યો છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે શાંતિ વાટાઘાટોમાં પ્રગતિ થવાના સંકેત મળતા વૈશ્વિક સ્તરે ભૂરાજકીય તણાવ ઘટ્યો છે. પરિણામે રોકાણકારોનું ‘સેફ હેવન’ ગણાતા સોના તરફનું આકર્ષણ થોડું ઘટ્યું છે.તણાવ ઓછો થતાં કાચા તેલના ભાવમાં પણ ઘટાડો નોંધાયો છે. તેલના ભાવ ઘટવાથી મોંઘવારીનું દબાણ ઓછું થવાની શક્યતા ઉભી થાય છે, જેના કારણે સોનામાં રોકાણની માંગ પર અસર પડે છે.
ફેડરલ રિઝર્વની નીતિનો મોટો પ્રભાવ
સોનાના ભાવ પર સૌથી વધુ અસર અમેરિકન ફેડરલ રિઝર્વની નાણાકીય નીતિની પડે છે. તાજેતરમાં ફેડે વ્યાજદર યથાવત રાખ્યા હોવા છતાં વર્ષના અંતમાં વ્યાજદર વધારવાની શક્યતા દર્શાવી છે. ઊંચા વ્યાજદર સોના માટે સામાન્ય રીતે નકારાત્મક માનવામાં આવે છે કારણ કે સોનું કોઈ વ્યાજ આપતું નથી.ફેડના કડક વલણને કારણે ડોલર મજબૂત બન્યો છે. મજબૂત ડોલર સોનાને આંતરરાષ્ટ્રીય ખરીદદારો માટે મોંઘું બનાવે છે, જેના કારણે વૈશ્વિક માંગમાં ઘટાડો થાય છે.
ચાંદીમાં વધુ તેજી કેમ?
સોનાની સરખામણીએ ચાંદીમાં વધુ તેજી જોવા મળી રહી છે. ચાંદી માત્ર કિંમતી ધાતુ જ નહીં પરંતુ ઔદ્યોગિક ઉપયોગ માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે. ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, સોલાર પેનલ્સ અને ગ્રીન એનર્જી ક્ષેત્રમાં વધતી માંગને કારણે ચાંદીના ભાવને વધારાનો ટેકો મળી રહ્યો છે.તાજેતરના કારોબારમાં ચાંદીના ભાવમાં એક દિવસમાં હજારો રૂપિયાનો ઉછાળો નોંધાયો હતો, જે બજારમાં તેની મજબૂત માંગ દર્શાવે છે.
રોકાણકારો માટે શું સંકેત?
બજાર નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ટૂંકા ગાળામાં સોના અને ચાંદીમાં અસ્થિરતા ચાલુ રહી શકે છે. અમેરિકા-ઈરાન સંબંધોમાં આગળ શું થાય છે, ફેડરલ રિઝર્વ વ્યાજદર અંગે શું નિર્ણય લે છે અને ડોલરની દિશા શું રહે છે તેના આધારે કિંમતોમાં મોટા ફેરફારો થઈ શકે છે.જોકે લાંબા ગાળાના રોકાણકારો માટે સોનું હજુ પણ સુરક્ષિત રોકાણ માનવામાં આવે છે. વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતા, કેન્દ્રિય બેંકો દ્વારા સોનાની ખરીદી અને મોંઘવારી સામે રક્ષણ જેવા પરિબળો લાંબા ગાળે સોનાને ટેકો આપી શકે છે.
ભારતીય બજાર પર શું અસર?
ભારતમાં સોનાના ભાવ આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર ઉપરાંત ડોલર-રૂપિયા વિનિમય દર, આયાત શુલ્ક, સ્થાનિક માંગ અને સરકારની નીતિઓ પર આધાર રાખે છે. રૂપિયામાં નબળાઈ આવે તો આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ ઘટતા હોવા છતાં સ્થાનિક બજારમાં સોનું મોંઘું થઈ શકે છે.ગુજરાત સહિત દેશના મોટા શહેરોમાં લગ્ન પ્રસંગો અને તહેવારોને કારણે સોનાની માંગ સતત મજબૂત રહે છે, જેના કારણે સ્થાનિક બજારમાં કિંમતોને ટેકો મળે છે.
આગામી દિવસોમાં શું જોવું?
આ અઠવાડિયામાં રોકાણકારોની નજર અમેરિકાના મહત્વના આર્થિક આંકડા, Core PCE Inflation, GDP ડેટા અને વ્યક્તિગત આવક સંબંધિત રિપોર્ટ્સ પર રહેશે. આ આંકડાઓ પરથી ફેડરલ રિઝર્વની આગામી નીતિ અંગે સંકેત મળશે અને તે સીધી અસર સોના-ચાંદીના ભાવ પર કરશે.
MCX પર સોનું અને ચાંદી હાલમાં મજબૂતી દર્શાવી રહ્યા છે, પરંતુ વૈશ્વિક બજારમાં હજુ પણ અનિશ્ચિતતા યથાવત છે. અમેરિકા-ઈરાન શાંતિ પ્રક્રિયા, કાચા તેલના ભાવ, ડોલરની સ્થિતિ અને ફેડરલ રિઝર્વની નીતિ આગામી દિવસોમાં કિંમતી ધાતુઓની દિશા નક્કી કરશે. રોકાણકારોએ ટૂંકા ગાળાની વધઘટથી ગભરાયા વગર વૈશ્વિક પરિબળો પર સતત નજર રાખીને રોકાણનો નિર્ણય લેવો જોઈએ.
