વૈશ્વિક સ્તરે ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને વધતી ઓઇલ કટોકટી વચ્ચે ભારત માટે રાહતના સમાચાર આવ્યા છે. અમેરિકાએ રશિયન ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદી માટે ફરી એકવાર 30 દિવસની અસ્થાયી છૂટ આપવાની જાહેરાત કરી છે. આ નિર્ણયથી ભારત સહિત ઘણા દેશોને મોટો ફાયદો થવાની શક્યતા છે, કારણ કે હાલમાં દુનિયાભરમાં ઇંધણની સપ્લાય અને કિંમતો પર ભારે દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે. અમેરિકન નાણા મંત્રી સ્કોટ બેસેન્ટે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર આ અંગે સત્તાવાર જાહેરાત કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે આ છૂટ માત્ર એવા રશિયન ઓઇલ કાર્ગો માટે લાગુ પડશે, જે પહેલેથી જ જહાજોમાં લોડ થઈ ચૂક્યા છે અને સમુદ્રમાં અટવાયેલા છે. એટલે કે નવા સોદા અથવા નવા રશિયન ઓઇલ એક્સપોર્ટને મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં. અમેરિકાના આ નિર્ણય પાછળ એક મહત્વની વ્યૂહરચના પણ માનવામાં આવી રહી છે. અમેરિકા નથી ઇચ્છતું કે ચીન હાલની વૈશ્વિક કટોકટીનો ફાયદો ઉઠાવીને મોટા પ્રમાણમાં ડિસ્કાઉન્ટ પર રશિયન ઓઇલનો જથ્થો ખરીદી લે. આ કારણે અમેરિકાએ એવી વ્યવસ્થા કરી છે કે પહેલેથી અટવાયેલા જહાજોનું ઓઇલ જરૂરિયાત ધરાવતા દેશો સુધી પહોંચી શકે.
યુદ્ધ અને સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં ઊભી થયેલી તંગ સ્થિતિને કારણે દુનિયાભરમાં ઓઇલ સપ્લાય ચેન પર ગંભીર અસર પડી છે. ખાસ કરીને મધ્ય પૂર્વમાંથી જતાં જહાજો પર અસર થતાં ક્રૂડ ઓઇલ અને LPGના પુરવઠામાં મુશ્કેલી ઊભી થઈ છે. જેના કારણે અનેક દેશોમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ સતત વધી રહ્યા છે. ભારત માટે આ નિર્ણય ખૂબ મહત્વનો માનવામાં આવી રહ્યો છે, કારણ કે દેશ પોતાની જરૂરિયાતનું 85 ટકાથી વધુ ક્રૂડ ઓઇલ આયાત કરે છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી વૈશ્વિક બજારમાં વધી રહેલી અનિશ્ચિતતાને કારણે ભારતીય રિફાઇનરીઓ પર પણ દબાણ વધ્યું હતું. હવે અમેરિકાની આ 30 દિવસની છૂટના કારણે ભારતીય કંપનીઓ કોઈ પ્રતિબંધના ડર વગર સમુદ્રમાં અટવાયેલા રશિયન જહાજોમાંથી ઓઇલ ખરીદી શકશે. આનાથી દેશમાં ઓઇલની સપ્લાય ચેનને સ્થિરતા મળશે અને ઇંધણની વધતી કિંમતો સામે પણ થોડી રાહત મળી શકે છે. ભારત પહેલેથી જ સસ્તા દરે રશિયન ક્રૂડ ખરીદતું આવ્યું છે. માર્ચ 2026માં ભારતે રશિયા પાસેથી દરરોજ આશરે 22.5 લાખ બેરલ ક્રૂડ ઓઇલ આયાત કરીને નવો રેકોર્ડ બનાવ્યો હતો.
આ સમગ્ર મામલે ભારતે પોતાનું વલણ પણ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે. પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના સંયુક્ત સચિવ સુજાતા શર્માએ જણાવ્યું કે ભારતે અમેરિકન છૂટ પહેલા પણ રશિયાથી ઓઇલ ખરીદ્યું હતું, હાલમાં પણ ખરીદી રહ્યું છે અને ભવિષ્યમાં પણ ચાલુ રાખશે. તેમના અનુસાર ભારત માટે સૌથી મહત્વની બાબત ઊર્જા સુરક્ષા અને સપ્લાયની ઉપલબ્ધતા છે. તેમણે ઉમેર્યું કે ભારતનો ઓઇલ ખરીદવાનો નિર્ણય સંપૂર્ણપણે વ્યાવસાયિક દ્રષ્ટિકોણ અને બજારની પરિસ્થિતિઓ પર આધારિત હોય છે. હાલ દેશમાં ક્રૂડ ઓઇલની કોઈ અછત નથી અને લાંબા ગાળાના કરારો દ્વારા પૂરતો પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવામાં આવ્યો છે. વિશ્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને ઊર્જા સંકટ વચ્ચે અમેરિકાનો આ નિર્ણય ભારત માટે મોટી રાહત સમાન માનવામાં આવી રહ્યો છે. આ પગલાથી માત્ર ભારત જ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક ઓઇલ માર્કેટમાં પણ થોડી સ્થિરતા આવવાની આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
