વારાણસીમાં મસ્જિદને નોટિસ, ગાઝિયાબાદમાં ગેરકાયદે મદરસા સામે કાર્યવાહી અને આગ્રામાં રસ્તાની વચ્ચે આવેલી મઝાર હટાવાઈ; ત્રણ શહેરોની કાર્યવાહી ચર્ચામાં
ઉત્તર પ્રદેશમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ગેરકાયદે બાંધકામો અને અતિક્રમણો સામે પ્રશાસનની કાર્યવાહી સતત ચર્ચામાં છે. ખાસ કરીને વારાણસી, ગાઝિયાબાદ, આગ્રામાં મસ્જિદ, મદરસા અને મઝારને લઈને થયેલી કાર્યવાહી બાદ રાજકીય અને સામાજિક સ્તરે ચર્ચા તેજ બની છે. ત્રણેય શહેરોમાં કાર્યવાહીનું કારણ અલગ-અલગ છે, પરંતુ રાજ્ય સરકાર અને સ્થાનિક પ્રશાસનનો દાવો છે કે તમામ પગલાં કાયદાકીય પ્રક્રિયા અને જમીન સંબંધિત નિયમોના આધારે લેવામાં આવ્યા છે.
વારાણસીમાં મસ્જિદને રેલવેની નોટિસ
વારાણસીમાં કાશી રેલવે સ્ટેશનના પુનર્વિકાસ અને મલ્ટી-મોડલ ટ્રાન્સપોર્ટ પ્રોજેક્ટ વચ્ચે ગંજ શહીદા મસ્જિદ વિવાદના કેન્દ્રમાં આવી છે. ઉત્તર રેલવેએ મસ્જિદની બહાર નોટિસ લગાવીને દાવો કર્યો છે કે રેલવે જમીન પર ગેરકાયદે બાંધકામ કરવામાં આવ્યું છે અને તે સ્ટેશન વિકાસ કાર્યમાં અવરોધ બની રહ્યું છે. નોટિસમાં 20 જૂન 2026 સુધી સ્વૈચ્છિક રીતે માળખું હટાવવાની સૂચના આપવામાં આવી, રેલવે તંત્ર કોઈપણ દિવસે કાર્યવાહી કરી શકે છે તેવી ચેતવણી આપવામાં આવી છે.
બીજી તરફ અંજુમન ઇંતેજામિયા મસાજિદ કમિટીએ રેલવેના દાવાઓનો વિરોધ કર્યો છે. કમિટીનું કહેવું છે કે મસ્જિદનું અસ્તિત્વ રેલવે આવતાં પહેલાંનું છે અને ઐતિહાસિક નકશાઓમાં પણ તેનો ઉલ્લેખ મળે છે. કમિટીનો દાવો છે કે નોટિસમાં કાનૂની ખામીઓ છે અને જો મસ્જિદ હટાવવાનો પ્રયાસ થશે તો કાનૂની લડત લડવામાં આવશે.
અગાઉ પણ થઈ હતી કાર્યવાહી
વારાણસીમાં આ પ્રથમ વખત નથી કે ધાર્મિક માળખાને લઈને કાર્યવાહી થઈ હોય. થોડા અઠવાડિયા પહેલાં કાશી રેલવે સ્ટેશન પરિસરમાં આવેલી અજગૈબ શહીદ મઝાર અને મસ્જિદ પર પણ બુલડોઝર કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી. પ્રશાસને દાવો કર્યો હતો કે કોર્ટમાં મામલો નિકાલ થયા બાદ કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી.સ્થાનિક સ્તરે આ મુદ્દે ભારે ચર્ચા ચાલી રહી છે અને હવે સૌની નજર 20 જૂનની સમયમર્યાદા બાદ શું થાય છે તેના પર ટકેલી છે.
ગાઝિયાબાદમાં ગેરકાયદે મદરસા સામે કાર્યવાહી
ગાઝિયાબાદમાં પ્રશાસને ગેરકાયદે મદરસાઓ સામે અભિયાન વધુ તેજ કર્યું છે. મસૂરી વિસ્તારમાં એક વધુ મદરસા સામે બુલડોઝર કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી. તપાસ દરમિયાન જાણવા મળ્યું હતું કે સરકારી જમીન પર અતિક્રમણ કરીને મદરસાનું બાંધકામ કરવામાં આવ્યું હતું. પ્રશાસનનું કહેવું છે કે જમીન સંબંધિત દસ્તાવેજો અને ચકાસણી બાદ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે.સ્થાનિક અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર આ અભિયાન માત્ર એક મદરસા પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ ગેરકાયદે બાંધકામો સામે વ્યાપક અભિયાનનો ભાગ છે. છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયામાં અનેક સ્થળોએ આવી કાર્યવાહી થઈ ચૂકી છે.
લોની વિસ્તારમાં મઝાર પર પણ કાર્યવાહી
ગાઝિયાબાદના લોની ટ્રોનિકા સિટી વિસ્તારમાં પણ ગેરકાયદે ગણાવવામાં આવેલી એક મઝાર પર ભારે પોલીસ બંદોબસ્ત વચ્ચે બુલડોઝર કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી.પ્રશાસનનું કહેવું હતું કે જાહેર જમીન પર બનેલા અતિક્રમણોને દૂર કરવાની પ્રક્રિયા અંતર્ગત આ પગલું લેવામાં આવ્યું હતું. સમગ્ર કાર્યવાહી દરમિયાન કાયદો અને વ્યવસ્થા જળવાઈ રહે તે માટે વિશેષ સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં આવી હતી.
આગ્રામાં રસ્તાની વચ્ચે આવેલી મઝાર હટાવાઈ
આગ્રામાં સૌથી વધુ ચર્ચા સઈદ શાહ બાબાની મઝારને લઈને થઈ રહી છે. શહેરના વ્યસ્ત માર્ગની વચ્ચે આવેલી મઝારને પ્રશાસને હટાવી દીધી છે. લાંબા સમયથી સ્થાનિક લોકો, કેટલાક સંગઠનો દ્વારા દાવો કરવામાં આવી રહ્યો હતો કે મઝારના કારણે ટ્રાફિકમાં ગંભીર અવરોધ સર્જાઈ રહ્યો હતો. મામલો કોર્ટ સુધી પણ પહોંચ્યો હતો.અંતે પ્રશાસને કાર્યવાહી કરીને મઝારને સ્થળાંતરિત કરી દીધી. અધિકારીઓનું કહેવું છે કે હવે આ વિસ્તારમાં ટ્રાફિક વ્યવસ્થા વધુ સરળ બનશે અને લોકોની અવરજવરમાં સહેલાઈ રહેશે.
પ્રશાસનનો અભિગમ શું છે?
ઉત્તર પ્રદેશમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી ગેરકાયદે બાંધકામો સામે અભિયાન ચાલી રહ્યું છે. પ્રશાસનનું કહેવું છે કે કાર્યવાહીનો ધર્મ સાથે કોઈ સંબંધ નથી, પરંતુ માત્ર જમીન, માલિકી અને અતિક્રમણ સંબંધિત નિયમોના આધારે પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે.અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર જ્યાં પણ સરકારી જમીન પર ગેરકાયદે બાંધકામો જોવા મળે છે, ત્યાં કાયદાકીય પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરીને કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે.
વિરોધ પક્ષો અને સ્થાનિક સંગઠનોની પ્રતિક્રિયા
આ કાર્યવાહી બાદ વિવિધ રાજકીય પક્ષો અને સામાજિક સંગઠનો દ્વારા અલગ-અલગ પ્રતિક્રિયાઓ આપવામાં આવી રહી છે. કેટલાક સંગઠનો પ્રશાસનની કાર્યવાહીનું સમર્થન કરી રહ્યા છે અને તેને કાયદાના અમલીકરણ તરીકે જોઈ રહ્યા છે. જ્યારે અન્ય કેટલાક સંગઠનોનું કહેવું છે કે કાર્યવાહી દરમિયાન તમામ પક્ષોને પૂરતો સમય અને કાનૂની તક આપવામાં આવવી જોઈએ.
આગળ શું?
વારાણસીમાં 20 જૂનની સમયમર્યાદા સૌથી વધુ ચર્ચાનો વિષય બની છે. જો મસ્જિદ સંચાલન પક્ષ અને રેલવે વચ્ચે કોઈ સમાધાન નહીં થાય તો આગળ વધુ કાનૂની અને વહીવટી કાર્યવાહી થઈ શકે છે. ગાઝિયાબાદમાં ગેરકાયદે મદરસા અને અતિક્રમણો સામેનું અભિયાન ચાલુ રહેવાની સંભાવના છે, જ્યારે આગ્રામાં મઝાર હટાવ્યા બાદ હવે ટ્રાફિક વ્યવસ્થામાં સુધારો થવાની અપેક્ષા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
વારાણસી, ગાઝિયાબાદ અને આગ્રામાં મસ્જિદ, મદરસા અને મઝારને લઈને થયેલી તાજેતરની કાર્યવાહી ઉત્તર પ્રદેશની સૌથી ચર્ચાસ્પદ વહીવટી ઘટનાઓમાં સામેલ થઈ ગઈ છે. વારાણસીમાં ગંજ શહીદા મસ્જિદને નોટિસ, ગાઝિયાબાદમાં ગેરકાયદે મદરસા સામે કાર્યવાહી અને આગ્રામાં રસ્તાની વચ્ચે આવેલી મઝારનું સ્થળાંતરણ – આ ત્રણેય ઘટનાઓએ કાયદો, જમીન અધિકાર અને ધાર્મિક માળખાઓ અંગે નવી ચર્ચા શરૂ કરી છે. આગામી દિવસોમાં આ મુદ્દાઓ પર કાનૂની અને વહીવટી સ્તરે શું નિર્ણય થાય છે તેના પર સૌની નજર રહેશે.
