દેશમાં મોંઘવારીનો દબાણ ફરી એકવાર ચિંતાજનક સ્તરે પહોંચી ગયો છે. મે 2026ના જથ્થાબંધ ભાવ સૂચકાંક (Wholesale Price Index – WPI)ના તાજા આંકડાઓએ અર્થશાસ્ત્રીઓ, ઉદ્યોગકારો અને સામાન્ય ગ્રાહકોની ચિંતા વધારી દીધી છે. વાણિજ્ય મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરાયેલા આંકડા મુજબ મે મહિનામાં જથ્થાબંધ મોંઘવારી વધીને 9.68 ટકા પર પહોંચી છે, જે છેલ્લા 43 મહિનામાં સૌથી ઊંચો દર છે. આ પહેલાં સપ્ટેમ્બર 2022માં WPI 10.70 ટકા સુધી પહોંચ્યો હતો. એપ્રિલ મહિનામાં જથ્થાબંધ મોંઘવારી દર 8.26 ટકા હતો, જેની સરખામણીએ મેમાં નોંધાયેલો વધારો નોંધપાત્ર માનવામાં આવી રહ્યો છે. ખાસ કરીને ઈંધણ, ઊર્જા, ખાદ્ય પદાર્થો અને ઉત્પાદિત માલના ભાવમાં થયેલા વધારાને આ ઉછાળાનું મુખ્ય કારણ ગણવામાં આવી રહ્યું છે.
સરકારના આંકડા અનુસાર, રોજિંદી જરૂરિયાતની વસ્તુઓના ભાવમાં સતત વધારો જોવા મળી રહ્યો છે.
- પ્રાઈમરી આર્ટિકલ્સની મોંઘવારી 3.78 ટકાથી વધીને 4.99 ટકા થઈ.
- ફૂડ ઇન્ડેક્સ 3.11 ટકાથી વધીને 4.49 ટકા પર પહોંચ્યો.
- ફ્યુઅલ અને પાવર વિભાગમાં સૌથી મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો, જ્યાં મોંઘવારી 24.89 ટકાથી વધીને 30.33 ટકા થઈ ગઈ.
- મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્રોડક્ટ્સની મોંઘવારી પણ 6.68 ટકાથી વધીને 7.48 ટકા રહી.
ખાસ કરીને ક્રૂડ ઓઇલ, ગેસ, કોલસો અને વીજળીના ખર્ચમાં વધારો સમગ્ર અર્થવ્યવસ્થાને અસર કરી રહ્યો છે. ઉદ્યોગો માટે ઉત્પાદન ખર્ચ વધતાં તેનો બોજ હવે ધીમે-ધીમે ગ્રાહકો સુધી પહોંચવાની શક્યતા વધી રહી છે.
WPI કેવી રીતે નક્કી થાય છે?
જથ્થાબંધ મોંઘવારી માપવા માટે ત્રણ મુખ્ય કેટેગરીનો સમાવેશ થાય છે:
- પ્રાઈમરી આર્ટિકલ્સ – 22.62 ટકા વેટેજ
- ફ્યુઅલ એન્ડ પાવર – 13.15 ટકા વેટેજ
- મેન્યુફેક્ચર્ડ પ્રોડક્ટ્સ – 64.23 ટકા વેટેજ
પ્રાઈમરી આર્ટિકલ્સમાં અનાજ, ફળો, શાકભાજી, તેલીબિયાં, ખનિજો અને ક્રૂડ પેટ્રોલિયમ જેવી વસ્તુઓનો સમાવેશ થાય છે. કારણ કે મેન્યુફેક્ચર્ડ પ્રોડક્ટ્સનું વેટેજ સૌથી વધુ છે, આ ક્ષેત્રમાં નાનો વધારો પણ સમગ્ર WPIને નોંધપાત્ર રીતે અસર કરે છે. થોક મોંઘવારી સાથે સાથે રિટેલ મોંઘવારી (Consumer Price Index – CPI)માં પણ વધારો નોંધાયો છે. મે મહિનામાં CPI વધીને 3.93 ટકા થઈ છે, જે એપ્રિલમાં 3.48 ટકા હતી. છેલ્લા પાંચ મહિનામાં પ્રથમ વખત રિટેલ મોંઘવારી RBIના 4 ટકાના લક્ષ્યાંકની નજીક પહોંચી છે. જો આગામી મહિનાઓમાં ફૂડ અને ફ્યુઅલના ભાવ વધુ વધશે તો CPI પણ 4 ટકાનો આંકડો પાર કરી શકે છે.
સામાન્ય જનતા પર શું અસર પડશે?
જથ્થાબંધ મોંઘવારી લાંબા સમય સુધી ઊંચી રહે તો તેનો સીધો પ્રભાવ સામાન્ય ગ્રાહકો પર પડે છે. ઉત્પાદકો માટે કાચા માલ અને ઊર્જા ખર્ચ વધતાં તેઓ પોતાના ઉત્પાદનોના ભાવ વધારવા મજબૂર બને છે.
તેના કારણે આગામી સમયમાં નીચેની વસ્તુઓ મોંઘી થઈ શકે છે:
- FMCG પ્રોડક્ટ્સ
- દૂધ અને ખાદ્ય સામગ્રી
- બાંધકામ સામગ્રી
- વાહન ઉદ્યોગના ઉત્પાદનો
- પ્લાસ્ટિક અને કેમિકલ આધારિત વસ્તુઓ
- ઘરગથ્થુ ઉપકરણો
અર્થશાસ્ત્રીઓનું માનવું છે કે જો ઈંધણના ભાવ પર નિયંત્રણ નહીં આવે તો આગામી મહિનાઓમાં ગ્રાહકોને વધુ મોંઘવારીનો સામનો કરવો પડી શકે છે. મોંઘવારીમાં આટલો મોટો વધારો સરકાર અને રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) બંને માટે પડકારરૂપ છે. સરકાર ટેક્સ અને ડ્યુટીમાં રાહત આપીને કેટલીક હદ સુધી ભાવને નિયંત્રિત કરી શકે છે, જ્યારે RBI વ્યાજદરની નીતિ દ્વારા માંગ અને ખર્ચ પર નિયંત્રણ લાવવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. હાલના આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે મોંઘવારીનું દબાણ હજુ યથાવત છે. આગામી મહિનાઓમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ, વૈશ્વિક રાજકીય પરિસ્થિતિ અને ખાદ્ય પદાર્થોના પુરવઠા પર ઘણું નિર્ભર રહેશે કે મોંઘવારી વધુ વધે છે કે પછી રાહત જોવા મળે છે.
