ભારત અને થાઈલેન્ડ વચ્ચે સૈન્ય સહયોગને વધુ મજબૂત બનાવવાના હેતુથી સંયુક્ત સૈન્ય અભ્યાસ MAITREE-XVની 15મી આવૃત્તિ માટે ભારતીય સેનાની ટુકડી થાઈલેન્ડ રવાના થઈ છે. બંને દેશોની સેનાઓ વચ્ચે યોજાનારો આ અભ્યાસ 18 ઓગસ્ટથી 31 ઓગસ્ટ, 2026 સુધી ચાલશે. થાઈલેન્ડના સુરત થાની ખાતે આવેલા વિભાવડી રંગસિટ કેમ્પમાં આ સંયુક્ત તાલીમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આ અભ્યાસમાં બંને દેશોના સૈનિકો સાથે મળીને અલગ-અલગ ઓપરેશનલ પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરવાની તાલીમ લેશે અને પોતાના અનુભવ તથા કામગીરીની પદ્ધતિઓ એકબીજા સાથે શેર કરશે. MAITREE અભ્યાસ ભારત અને થાઈલેન્ડ વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા સૈન્ય સહયોગનો મહત્વપૂર્ણ હિસ્સો છે. આ અભ્યાસની શરૂઆત વર્ષ 2006માં કરવામાં આવી હતી. ત્યારથી બંને દેશોની સેનાઓ નિયમિત રીતે સંયુક્ત તાલીમ અને અભ્યાસ દ્વારા એકબીજા સાથે પોતાના અનુભવો વહેંચી રહી છે. સમયની સાથે આ અભ્યાસનો વ્યાપ પણ વધ્યો છે અને બંને સેનાઓ માટે સંયુક્ત કામગીરીની સમજ વિકસાવવા માટે તે એક મહત્વપૂર્ણ મંચ બની ગયો છે.
MAITREE-XVમાં ભારતીય સેના અને રોયલ થાઈ આર્મીની ટુકડીમાં 85-85 જવાનો રહેશે. ભારતીય દળમાં મુખ્યત્વે 9 ગોરખા રાઇફલ્સના જવાનો ભાગ લઈ રહ્યા છે. બીજી તરફ થાઈલેન્ડની રોયલ થાઈ આર્મી તરફથી 5મી ડિવિઝનની 25મી ઇન્ફન્ટ્રી બ્રિગેડની 3જી બટાલિયનના સૈનિકો આ અભ્યાસમાં જોડાશે. બંને દેશોના સૈનિકો પોતાની-પોતાની સૈન્ય તાલીમ અને ઓપરેશનલ અનુભવ સાથે આ સંયુક્ત અભ્યાસમાં ભાગ લેશે. આ વખતના અભ્યાસમાં ખાસ કરીને જંગલ અને અર્ધ-શહેરી વિસ્તારોમાં સંયુક્ત કામગીરી પર ભાર મૂકવામાં આવશે. સૈનિકોને એવી પરિસ્થિતિમાં કામગીરી કરવાની તાલીમ આપવામાં આવશે જ્યાં ભૂગોળ અને પરિસ્થિતિ બંને પડકારજનક હોય. જંગલ વિસ્તારમાં કામગીરી દરમિયાન સૈનિકોને વિવિધ પ્રકારના જોખમોનો સામનો કરવો પડે છે, જ્યારે અર્ધ-શહેરી વિસ્તારોમાં ભીડ, ઇમારતો અને અન્ય માળખાકીય પડકારોને ધ્યાનમાં રાખીને કામગીરી કરવી પડે છે. આ બંને પ્રકારની પરિસ્થિતિઓ માટે બંને દેશોના જવાનો સાથે મળીને તાલીમ લેશે.
MAITREE-XV દરમિયાન કંપની સ્તરની સંયુક્ત તાલીમ યોજાશે. તેમાં ફિલ્ડ એક્સરસાઇઝ ઉપરાંત કોમ્બેટ ચર્ચા, વ્યાખ્યાન, પ્રેક્ટિકલ નિદર્શન અને અંતિમ વેલિડેશન એક્સરસાઇઝનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. તાલીમનો મુખ્ય હેતુ બંને સેનાઓને એકબીજાની કામગીરીની રીત સમજવામાં મદદ કરવાનો અને સંયુક્ત ઓપરેશન દરમિયાન વધુ સારી રીતે સંકલન સાધવાની ક્ષમતા વિકસાવવાનો છે. આ સંયુક્ત અભ્યાસમાં યુનાઈટેડ નેશન્સ ચાર્ટરના ચેપ્ટર VII હેઠળ જંગલ અને અર્ધ-શહેરી વિસ્તારોમાં સંયુક્ત બળવાખોરી વિરોધી અને આતંકવાદ વિરોધી કામગીરી પર પણ ધ્યાન આપવામાં આવશે. બંને દેશોના સૈનિકો એવી પરિસ્થિતિઓનો અભ્યાસ કરશે જેમાં આતંકવાદ અથવા બળવાખોરી સામે સંયુક્ત કાર્યવાહી કરવાની જરૂર પડે. આ પ્રકારની તાલીમ બંને સેનાઓને સંકલિત રીતે કામગીરી કરવાની ક્ષમતા વિકસાવવામાં મદદ કરશે.
અભ્યાસ દરમિયાન બંને દેશોના જવાનોને એકબીજાના ઓપરેશનલ અનુભવને સમજવાની તક મળશે. દરેક દેશની સેના અલગ પ્રકારની ભૌગોલિક અને સુરક્ષા પરિસ્થિતિમાં કામગીરી કરતી હોવાથી બંને તરફના સૈનિકો માટે એકબીજાની કાર્યપદ્ધતિ જાણવી ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે. તાલીમ દરમિયાન તેઓ પોતાની કામગીરીમાં અપનાવવામાં આવતી કેટલીક શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓ અંગે પણ ચર્ચા કરશે. MAITREE-XVમાં આધુનિક સાધનો અને ટેકનોલોજીનું પ્રદર્શન પણ કરવામાં આવશે. સંયુક્ત કામગીરી દરમિયાન ઉપયોગમાં લેવાતા સમકાલીન સાધનો વિશે બંને દેશોના સૈનિકોને માહિતી આપવામાં આવશે. આ સાથે ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને ઓપરેશનને વધુ અસરકારક કેવી રીતે બનાવી શકાય તે અંગે પણ સમજણ વિકસાવવામાં આવશે. આવા તાલીમ સત્રોથી બંને સેનાઓને પોતાની કામગીરીની રીતોની સરખામણી કરવાની અને જરૂરી હોય ત્યાં નવી પદ્ધતિઓ શીખવાની તક મળે છે.
અભ્યાસનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ અંતિમ વેલિડેશન એક્સરસાઇઝ રહેશે. તેમાં બંને દેશોના સૈનિકો અત્યાર સુધી મેળવેલી તાલીમ અને સમજણનો વાસ્તવિક પરિસ્થિતિ જેવી કસરતમાં ઉપયોગ કરશે. આ દરમિયાન તેમની સંકલન ક્ષમતા, નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયા અને સંયુક્ત રીતે કામગીરી કરવાની ક્ષમતાનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવશે. આ પ્રકારની કસરતથી તાલીમ દરમિયાન શીખેલી બાબતોને વ્યવહારિક કામગીરી સાથે જોડવામાં મદદ મળે છે. MAITREE અભ્યાસ માત્ર સૈન્ય તાલીમ પૂરતો મર્યાદિત નથી. તે ભારત અને થાઈલેન્ડ વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવામાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. બંને દેશો વચ્ચે લાંબા સમયથી રાજદ્વારી, આર્થિક અને સુરક્ષા ક્ષેત્રે સહયોગ રહ્યો છે. સંયુક્ત સૈન્ય અભ્યાસ જેવા કાર્યક્રમો બંને દેશોની સેનાઓ વચ્ચે સીધો સંપર્ક વધારવામાં મદદ કરે છે અને પરસ્પર વિશ્વાસને વધુ મજબૂત બનાવે છે.
આ પ્રકારના અભ્યાસથી બંને દેશોના સૈનિકો વચ્ચે મિત્રતા અને ભાઈચારાની ભાવના પણ વિકસે છે. અલગ દેશોના જવાનો જ્યારે એકસાથે તાલીમ લે છે, ત્યારે તેઓ એકબીજાની સંસ્કૃતિ, જીવનશૈલી અને કાર્ય કરવાની પદ્ધતિને નજીકથી સમજી શકે છે. સૈન્ય તાલીમની સાથે આવા વ્યક્તિગત સંપર્કો પણ લાંબા ગાળાના સંબંધોને મજબૂત કરવામાં મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. MAITREEની અગાઉની આવૃત્તિ સપ્ટેમ્બર 2025માં ભારતમાં યોજાઈ હતી. આ અભ્યાસ મેઘાલયના ઉમેરાઈ સ્થિત ફોરેન ટ્રેનિંગ નોડ ખાતે યોજાયો હતો. હવે તેની 15મી આવૃત્તિ માટે ભારતની ટુકડી થાઈલેન્ડ પહોંચી રહી છે. એટલે આ વખતે ભારતીય જવાનોને થાઈલેન્ડના ભૌગોલિક અને પર્યાવરણીય માહોલમાં તાલીમ લેવાની તક મળશે.
ભારતીય સેનાની 9 ગોરખા રાઇફલ્સના જવાનોની ભાગીદારી પણ આ અભ્યાસ માટે મહત્વપૂર્ણ છે. ગોરખા રાઇફલ્સ ભારતીય સેનાની જાણીતી ઇન્ફન્ટ્રી રેજિમેન્ટમાંની એક છે. તેમના અનુભવ અને તાલીમનો લાભ સંયુક્ત અભ્યાસ દરમિયાન લેવામાં આવશે. બીજી તરફ રોયલ થાઈ આર્મીની 25મી ઇન્ફન્ટ્રી બ્રિગેડની 3જી બટાલિયનના સૈનિકો થાઈલેન્ડ તરફથી ભાગ લેશે. 18થી 31 ઓગસ્ટ દરમિયાન ચાલનારો આ અભ્યાસ બંને દેશોની સેનાઓ માટે તાલીમ અને અનુભવની આપ-લેનું મહત્વપૂર્ણ માધ્યમ બનશે. જંગલ અને અર્ધ-શહેરી વિસ્તારમાં કામગીરી, આતંકવાદ વિરોધી કાર્યવાહી, આધુનિક સાધનોનો ઉપયોગ અને સંયુક્ત ઓપરેશન જેવી બાબતો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત થવાથી સૈનિકોની કામગીરીમાં વધુ સંકલન લાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
MAITREE-XVના માધ્યમથી ભારત અને થાઈલેન્ડ પોતાની સૈન્ય ક્ષમતાઓને વધુ અસરકારક બનાવવા સાથે એકબીજા સાથે સહયોગ વધારવા તરફ આગળ વધી રહ્યા છે. બંને દેશોની સેનાઓ વચ્ચે પરસ્પર સમજણ, વિશ્વાસ અને કાર્યક્ષમતા વધારવાનો આ અભ્યાસ લાંબા ગાળે દ્વિપક્ષીય સુરક્ષા સહયોગને વધુ મજબૂત બનાવવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. ભારત અને થાઈલેન્ડ વચ્ચે વર્ષોથી ચાલતો આ સૈન્ય અભ્યાસ હવે બંને દેશો વચ્ચેના મજબૂત સંબંધોનું મહત્વપૂર્ણ પ્રતીક બની રહ્યો છે.
