ગુજરાત પોલીસ દ્વારા સ્માર્ટ અને આધુનિક પોલીસિંગ તરફ વધુ એક મોટું પગલું ભરવામાં આવ્યું છે. રાજ્યની સુરક્ષા વ્યવસ્થાને વધુ ઝડપી, સચોટ અને અસરકારક બનાવવા માટે ‘ગુજરાત પોલીસ ઇનોવેશન ચેલેન્જ 2026’ અંતર્ગત દેશની સૌથી મોટી CCTV ઇન્ટિગ્રેશન અને AI આધારિત હેકાથોનનું આયોજન કરવામાં આવશે. આ પહેલમાં દેશભરના ઇનોવેટર્સ, સ્ટાર્ટઅપ્સ, ટેક્નોલોજી કંપનીઓ, ડેવલપર્સ અને સંશોધકોને એક મંચ પર લાવવામાં આવશે. તેમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ પોલીસ સામે રોજબરોજ ઊભા થતા સુરક્ષા પડકારો માટે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ એટલે કે AI આધારિત ઉપયોગી અને વ્યવહારુ ઉકેલો તૈયાર કરવાનો રહેશે.
રાજ્યના પોલીસ વડા જી. એસ. મલિકના માર્ગદર્શન હેઠળ યોજાનારી આ હેકાથોનનો મુખ્ય હેતુ માત્ર નવી ટેક્નોલોજીનું પ્રદર્શન કરવાનો નથી, પરંતુ તેને વાસ્તવિક પોલીસ કામગીરીમાં ઉપયોગી બનાવી શકાય તેવા ઉકેલો વિકસાવવાનો છે. રાજ્યમાં વિવિધ સરકારી વિભાગો અને વિસ્તારોમાં અલગ-અલગ કંપનીઓના CCTV કેમેરા, અલગ ટેક્નોલોજી, વીડિયો મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ એટલે કે VMS પ્લેટફોર્મ અને અલગ નેટવર્ક આર્કિટેક્ચરનો ઉપયોગ થાય છે. આવા અલગ-અલગ સિસ્ટમને એકબીજા સાથે જોડીને એક મજબૂત અને ઝડપી પબ્લિક સેફ્ટી ઇકોસિસ્ટમ ઊભી કરવાનો પ્રયાસ આ હેકાથોનમાં કરવામાં આવશે.
ગુજરાતમાં હાલમાં 80 હજારથી વધુ CCTV કેમેરા સાથે કામ કરી શકે તેવી ટેક્નોલોજી વિકસાવવાનો આ પ્રયાસ છે. એટલા મોટા પ્રમાણમાં કેમેરા એકસાથે જોડાય ત્યારે તેમની પાસેથી મળતી માહિતીનો ઝડપથી ઉપયોગ કરીને પોલીસને જરૂરી એલર્ટ અને માહિતી મળી શકે તે ખૂબ મહત્વનું બની જાય છે. આ માટે સ્પર્ધામાં ભાગ લેનારી ટીમોએ એવા સ્કેલેબલ સોલ્યુશન્સ તૈયાર કરવાના રહેશે, જે મોટા પ્રમાણમાં કેમેરા સાથે જોડાઈ શકે અને સુરક્ષાની જરૂરિયાત મુજબ કામ કરી શકે.
આ હેકાથોનને CCTV ઇન્ટિગ્રેશન અને AI આધારિત વીડિયો એનાલિટિક્સ ક્ષેત્રે દેશની સૌથી મોટી પહેલ તરીકે રજૂ કરવામાં આવી છે. સ્પર્ધામાં શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કરનારી ટીમો માટે કુલ રૂ. 37 લાખના રોકડ પુરસ્કારો રાખવામાં આવ્યા છે. આ કારણે વિદ્યાર્થીઓથી લઈને સ્ટાર્ટઅપ્સ અને મોટી ટેક્નોલોજી કંપનીઓ સુધીના સ્પર્ધકો માટે આ એક મહત્વપૂર્ણ તક બની શકે છે. પોલીસની વાસ્તવિક જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને ટેક્નોલોજી તૈયાર કરવાની તક પણ ભાગ લેનારાઓને મળશે.
આ હેકાથોનની સૌથી ખાસ વાત એ છે કે સ્પર્ધકોને માત્ર ડમી ડેટા અથવા અગાઉથી તૈયાર કરાયેલા વીડિયો પર કામ કરવાનું નહીં હોય. દેશમાં પ્રથમ વખત આવી સ્પર્ધામાં ભાગ લેનારી ટીમોને લાઇવ CCTV કેમેરા ફીડ્સ પર વાસ્તવિક પરિસ્થિતિ પ્રમાણે કામ કરવાની તક આપવામાં આવશે. એટલે કે જે ટેક્નોલોજી વિકસાવવામાં આવશે તેની કામગીરી વાસ્તવિક પોલીસિંગ જેવી પરિસ્થિતિમાં ચકાસવામાં આવશે. આથી કોઈ સોલ્યુશન માત્ર કાગળ પર સારું છે કે ખરેખર પોલીસ માટે ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે, તે પણ જાણી શકાશે.
AIની મદદથી શંકાસ્પદ વ્યક્તિઓ, વાહનો અને અસામાન્ય ગતિવિધિઓને રિયલ ટાઇમમાં ઓળખી શકાય અને પોલીસને તાત્કાલિક એલર્ટ આપી શકાય તેવા સોલ્યુશન્સ પર ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવશે. ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ વ્યક્તિ અથવા વાહનની ગતિવિધિ શંકાસ્પદ જણાય તો સિસ્ટમ તેના આધારે પોલીસને સૂચના આપી શકે. આ પ્રકારની ટેક્નોલોજીનો યોગ્ય ઉપયોગ થાય તો પોલીસ કર્મચારીઓને મોટા પ્રમાણમાં CCTV ફૂટેજ જાતે તપાસવાની જરૂરિયાત ઘટાડી શકાય છે અને મહત્વની માહિતી ઝડપથી મળી શકે છે.
આ ઉપરાંત ઓટોમેટિક નંબર પ્લેટ રેકગ્નિશન એટલે કે વાહનની નંબર પ્લેટ આપમેળે ઓળખવાની સુવિધા, વાહન ટ્રેકિંગ, વોચલિસ્ટ મેચિંગ અને અલગ-અલગ કેમેરામાંથી એક જ વ્યક્તિ અથવા વાહનને શોધવાની ક્રોસ-કેમેરા સર્ચ જેવી સુવિધાઓનું પણ પરીક્ષણ કરવામાં આવશે. આ પ્રકારની ટેક્નોલોજી ખાસ કરીને ગુનાની તપાસ, શંકાસ્પદ વાહનોની શોધ અને પોલીસને મળતી માહિતીનું ઝડપી વિશ્લેષણ કરવામાં ઉપયોગી બની શકે છે.
હેકાથોનનું આયોજન બે તબક્કામાં કરવામાં આવશે. પ્રથમ તબક્કાને ‘ઓપન ઇનોવેશન ચેલેન્જ’ નામ આપવામાં આવ્યું છે. આ તબક્કામાં સ્પર્ધકોને બે અલગ કેટેગરીમાં વહેંચવામાં આવશે. પહેલી કેટેગરીમાં વિદ્યાર્થીઓ અને નાના તથા મધ્યમ કદના સ્ટાર્ટઅપ્સ ભાગ લઈ શકશે. બીજી કેટેગરીમાં મોટા સ્ટાર્ટઅપ્સ અને પહેલેથી ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રમાં કામ કરતી સ્થાપિત કંપનીઓને તક મળશે. આ રીતે નવા વિચારો ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓથી લઈને મોટી ટેક્નોલોજી કંપનીઓ સુધીના લોકો પોતાની ક્ષમતા દર્શાવી શકશે.
પ્રથમ તબક્કામાં સ્પર્ધકો દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા સોલ્યુશન્સ અને તેમની કામગીરીનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવશે. ત્યારબાદ શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કરનારી છ ટીમોને ફિનાલે માટે પસંદ કરવામાં આવશે. બીજા તબક્કા એટલે કે ફિનાલેમાં આ છ ટીમોને વાસ્તવિક પોલીસિંગ સિનારિયો સાથે કામ કરવાની તક મળશે. અહીં તેઓ લાઇવ પ્રોડક્શન એન્વાયર્નમેન્ટમાં પોતાના સોલ્યુશનનું ડેમોન્સ્ટ્રેશન કરશે.
ફિનાલે દરમિયાન ટીમો માટે માત્ર ટેક્નોલોજી કેટલી ઝડપથી કામ કરે છે તે જ મહત્વનું નહીં રહે, પરંતુ તે પોલીસની વાસ્તવિક જરૂરિયાત કેટલી સારી રીતે પૂરી કરે છે તે પણ ચકાસવામાં આવશે. મોટી સંખ્યામાં CCTV કેમેરાથી મળતી માહિતીનું સંચાલન, શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિની ઓળખ, વાહન શોધ અને તાત્કાલિક એલર્ટ જેવી કામગીરીમાં સોલ્યુશન કેટલું અસરકારક છે તેના આધારે તેની ઉપયોગિતા નક્કી થઈ શકે છે.
ગુજરાત પોલીસની આ પહેલનો વ્યાપ માત્ર હેકાથોન પૂરતો મર્યાદિત રહેવાનો નથી. જો સ્પર્ધા દરમિયાન વિકસાવવામાં આવેલા સોલ્યુશન્સ વાસ્તવિક પોલીસ કામગીરીમાં સફળ સાબિત થાય તો ભવિષ્યમાં તેનો વ્યાપક ઉપયોગ કરવાની શક્યતા ઊભી થઈ શકે છે. ખાસ કરીને રાજ્યના મોટા શહેરો અને અન્ય સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં CCTV નેટવર્કમાંથી મળતી માહિતીનો વધુ અસરકારક ઉપયોગ કરીને ગુનાઓ અટકાવવા અને ગુનાની તપાસને ઝડપી બનાવવા માટે AI ટેક્નોલોજી મહત્વની બની શકે છે.
હાલના સમયમાં પોલીસિંગમાં ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ સતત વધી રહ્યો છે. CCTV કેમેરા, ડિજિટલ ડેટા, મોબાઇલ ટેક્નોલોજી અને AI જેવી સુવિધાઓ પોલીસ માટે મહત્વપૂર્ણ સાધન બની રહી છે. જોકે, અલગ-અલગ કંપનીઓ અને સિસ્ટમના કેમેરાને એકસાથે જોડવા અને તેમાંથી મળતી માહિતીનું ઝડપી વિશ્લેષણ કરવું મોટો પડકાર છે. ગુજરાત પોલીસની આ હેકાથોન આ પડકાર માટે દેશભરના ટેક્નોલોજી નિષ્ણાતો પાસેથી નવા ઉકેલો મેળવવાનો પ્રયાસ છે.
આ હેકાથોન સંભવિત રીતે સપ્ટેમ્બર 2026માં શરૂ કરવામાં આવશે. સ્પર્ધામાં ભાગ લેવા ઇચ્છુક વિદ્યાર્થીઓ, સ્ટાર્ટઅપ્સ, ટેક્નોલોજી કંપનીઓ અને સંશોધકો માટે પાત્રતા, નિયમો, માર્ગદર્શિકા અને અન્ય વિગતો સત્તાવાર પોર્ટલ પર ઉપલબ્ધ કરવામાં આવી છે. આ પહેલ દ્વારા ગુજરાત પોલીસ દેશના યુવા ટેક્નોલોજી નિષ્ણાતોને સુરક્ષા ક્ષેત્રની વાસ્તવિક સમસ્યાઓ સાથે જોડવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. આવનારા સમયમાં AI અને CCTV આધારિત સ્માર્ટ પોલીસિંગને વધુ મજબૂત બનાવવામાં આ હેકાથોન મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
