ઈન્ડોનેશિયાના પૂર્વ ભાગમાં 15 ઓગસ્ટે આવેલા 7.7ની તીવ્રતાના શક્તિશાળી ભૂકંપે ભારે વિનાશ સર્જ્યો છે. ભૂકંપ બાદ સ્થિતિ એટલી ગંભીર બની છે કે અનેક વિસ્તારોમાં લોકો પોતાના ઘરમાં પાછા જવાથી પણ ડરી રહ્યા છે. અત્યાર સુધીમાં ઓછામાં ઓછા 51 લોકોનાં મોત થયા હોવાનું સામે આવ્યું છે, જ્યારે 100થી વધુ લોકો ઈજાગ્રસ્ત થયા છે. બીજી તરફ, 5 હજારથી વધુ લોકોને સુરક્ષિત સ્થળોએ ખસેડવામાં આવ્યા છે. ભૂકંપ બાદ પણ ધરતીના આંચકા ચાલુ રહેતાં લોકોમાં ભયનો માહોલ છે.
પૂર્વ નુસા તેંગારા પ્રાંતમાં આવેલા આ ભૂકંપની અસર અનેક વિસ્તારોમાં જોવા મળી છે. શક્તિશાળી આંચકાને કારણે અનેક મકાનોને નુકસાન થયું છે અને કેટલાક મકાનો ધરાશાયી થયા હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. ભૂકંપના કારણે મોટા પાયે ભૂસ્ખલન પણ થયું છે. તેના કારણે અનેક રસ્તાઓ બંધ થઈ ગયા છે અને બચાવ તથા રાહત કામગીરીમાં મુશ્કેલી ઊભી થઈ રહી છે. સ્થાનિક તંત્ર દ્વારા અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં લોકોને સુરક્ષિત સ્થળે પહોંચાડવાની કામગીરી સતત કરવામાં આવી રહી છે.
મુખ્ય ભૂકંપ બાદ સૌથી મોટી ચિંતા આફ્ટરશોક્સને લઈને છે. ભૂકંપ પછીના 24 કલાકમાં જ 341 આફ્ટરશોક્સ નોંધાયા હોવાનું અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે. વારંવાર આવતા આંચકાઓને કારણે લોકો ઘરની અંદર જવા તૈયાર નથી. જેમના ઘરોને નુકસાન થયું છે તેઓ તો પહેલેથી જ બહાર રહેવા મજબૂર છે, જ્યારે સલામત ગણાતા મકાનોમાં રહેતા લોકો પણ આફ્ટરશોકના ડરથી ખુલ્લા વિસ્તારમાં રાત પસાર કરી રહ્યા છે.
ડેપ્યુટી હેલ્થ મિનિસ્ટર બેન્જામિન પોલસ ઓક્ટેવિયનસના જણાવ્યા અનુસાર, ભૂકંપની ઘટનામાં 36 લોકો ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા છે, જ્યારે 77 લોકોને સામાન્ય ઈજાઓ પહોંચી છે. ઈજાગ્રસ્તોને સારવાર આપવા માટે અનેક સ્થળોએ તાત્કાલિક વ્યવસ્થા ઊભી કરવામાં આવી છે. મૌમેરે વિસ્તારમાં હોસ્પિટલની બહાર જ ટેન્ટ લગાવીને દર્દીઓની સારવાર શરૂ કરવામાં આવી છે. હોસ્પિટલની ઇમારતોને પણ નુકસાન થવાની અથવા વધુ આફ્ટરશોકના કારણે જોખમ ઊભું થવાની શક્યતા હોવાથી ખુલ્લી જગ્યામાં સારવારની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી રહી છે.
આ ભૂકંપના કારણે મોટી સંખ્યામાં લોકો પોતાના ઘરો ગુમાવી ચૂક્યા છે અથવા તેમને ઘર છોડીને સુરક્ષિત સ્થળે જવું પડ્યું છે. આપત્તિ વ્યવસ્થાપન એજન્સી BNPBના જણાવ્યા મુજબ, માત્ર સિક્કા વિસ્તારમાં જ 3,300થી વધુ લોકો સુરક્ષિત સ્થળોએ પહોંચ્યા છે. કેટલાક લોકોને સ્પોર્ટ્સ કોમ્પ્લેક્સમાં આશરો આપવામાં આવ્યો છે, જ્યારે અન્ય લોકો અસ્થાયી કેમ્પમાં રહે છે. ઘણા પરિવારો પાસે રહેવા માટે યોગ્ય જગ્યા ન હોવાથી તેઓ તાડપત્રી બાંધીને રાત પસાર કરી રહ્યા છે.
સ્થાનિક લોકોની સ્થિતિ પરથી પણ ભૂકંપની ગંભીરતાનો અંદાજ આવે છે. સિક્કાના 63 વર્ષીય અબ્દુલ મુતાસે જણાવ્યું હતું કે તેઓ પોતાના પરિવાર સાથે ઝાડ નીચે તાડપત્રી બાંધીને રાત પસાર કરી રહ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે જીવ બચાવવા માટે પરિવાર સાથે જે સ્થિતિમાં હતા એ જ સ્થિતિમાં ઘરની બહાર નીકળી આવ્યા હતા. હવે ફરીથી ઘરમાં જવાની હિંમત થતી નથી. આવા અનેક પરિવારો હાલમાં ખુલ્લા વિસ્તારમાં અથવા અસ્થાયી તંબુમાં રહેવા મજબૂર છે.
સિક્કાના ડેપ્યુટી રીજન્ટ સાઈમન સુબાંદીએ પણ જણાવ્યું કે લોકોમાં ભારે ડર છે. વારંવાર આવતા આંચકાઓને કારણે લોકો પોતાના ઘરમાં પ્રવેશવા તૈયાર નથી. કેટલાક લોકો ઘરની બહાર સૂઈ રહ્યા છે, જ્યારે ઘણા પરિવારો તંબુઓમાં આશરો લઈ રહ્યા છે. રાત્રિના સમયે પણ લોકો સતત સતર્ક રહે છે, કારણ કે કોઈ પણ સમયે ફરીથી આંચકો આવી શકે તેવી ચિંતા તેમને સતાવી રહી છે.
ભૂકંપથી માત્ર મકાનોને જ નુકસાન થયું નથી, પરંતુ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર પણ તેની મોટી અસર પડી છે. BNPBના આંકડા મુજબ, 1,300થી વધુ મકાનોને નુકસાન થયું છે. અનેક સ્થળે રસ્તાઓ પર કાટમાળ અને ભૂસ્ખલનના કારણે વાહનવ્યવહાર ખોરવાયો છે. વીજ પુરવઠો પણ અસરગ્રસ્ત થયો છે. વીજળીની સમસ્યાના કારણે 20 જેટલા પેટ્રોલ પંપ બંધ રહેતાં ઇંધણની ઉપલબ્ધતા અંગે પણ મુશ્કેલી ઊભી થઈ છે. રાહત અને બચાવ કામગીરી માટે જરૂરી વાહનો અને મશીનરીને અસરગ્રસ્ત વિસ્તારો સુધી પહોંચાડવામાં પણ પડકારો ઊભા થયા છે.
સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને સરકાર દ્વારા મોટા પાયે બચાવ કામગીરી શરૂ કરવામાં આવી છે. 3,500થી વધુ સૈનિકો અને પોલીસ જવાનોને રાહત તથા બચાવ કામગીરીમાં તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે. કાટમાળ નીચે હજુ પણ લોકો ફસાયેલા હોવાની આશંકા હોવાથી બચાવ ટીમો અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં શોધખોળ કરી રહી છે. જ્યાં મકાનો ધરાશાયી થયા છે ત્યાં કાટમાળ હટાવવાની કામગીરી પણ કરવામાં આવી રહી છે.
સ્થાનિક સરકાર પરિસ્થિતિને વધુ અસરકારક રીતે સંભાળવા માટે ઈમરજન્સી જાહેર કરવાની પણ વિચારણા કરી રહી છે. ઈમરજન્સી જાહેર કરવામાં આવે તો રાહત સામગ્રી, સંસાધનો અને ફંડ ઝડપથી ઉપલબ્ધ કરાવવામાં મદદ મળી શકે છે. હાલમાં સરકારની પ્રાથમિકતા ઈજાગ્રસ્તોને સારવાર, બેઘર થયેલા લોકોને આશ્રય અને અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં જરૂરી ખાદ્ય સામગ્રી તથા પાણી પહોંચાડવાની છે.
ઈન્ડોનેશિયા ભૂકંપની દૃષ્ટિએ વિશ્વના સૌથી વધુ સંવેદનશીલ દેશોમાં સામેલ છે. દેશનો મોટો ભાગ સક્રિય ટેક્ટોનિક પ્લેટોની નજીક આવેલો હોવાથી અહીં વારંવાર ભૂકંપ આવતા રહે છે. આ કારણે સ્થાનિક તંત્ર અને લોકો માટે ભૂકંપ બાદના આફ્ટરશોક્સ કોઈ નવી બાબત નથી, પરંતુ આ વખતે આંચકાની સંખ્યા અને નુકસાનને કારણે ચિંતા વધારે છે.
વર્ષ 2022માં પશ્ચિમ જાવામાં આવેલા વિનાશક ભૂકંપ બાદ ઈન્ડોનેશિયામાં આ સૌથી ગંભીર અને જીવલેણ ભૂકંપોમાંનો એક હોવાનું જણાવાઈ રહ્યું છે. 2022ના ભૂકંપમાં પણ મોટી સંખ્યામાં લોકોનાં મોત થયા હતા અને ભારે નુકસાન થયું હતું. હવે ફરી એકવાર પૂર્વ નુસા તેંગારા વિસ્તારમાં આવી જ સ્થિતિ સર્જાતા બચાવ તંત્ર સામે મોટો પડકાર ઊભો થયો છે.
હાલમાં સૌથી મોટો ખતરો આફ્ટરશોક્સનો છે. મુખ્ય ભૂકંપ બાદ 341 આંચકા નોંધાતા લોકોમાં ભય વધુ વધ્યો છે. તંત્ર દ્વારા લોકોને નુકસાનગ્રસ્ત ઇમારતોથી દૂર રહેવાની અને સલામત ખુલ્લા વિસ્તારોમાં રહેવાની સલાહ આપવામાં આવી રહી છે. રાહત ટીમો અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં પહોંચીને નુકસાનનું મૂલ્યાંકન કરી રહી છે. મૃતકોની સંખ્યા અને નુકસાનનો આંકડો આગામી દિવસોમાં વધવાની શક્યતા પણ નકારી શકાય નહીં.
આ સમગ્ર ઘટનાએ ફરી એકવાર બતાવ્યું છે કે શક્તિશાળી ભૂકંપ પછી માત્ર મુખ્ય આંચકો જ નહીં, પરંતુ ત્યારબાદના સતત આફ્ટરશોક્સ પણ લોકો માટે મોટું જોખમ બની શકે છે. ઈન્ડોનેશિયામાં હાલમાં હજારો લોકો પોતાના ઘરથી દૂર છે અને સામાન્ય જીવન ક્યારે ફરી શરૂ થશે તેની રાહ જોઈ રહ્યા છે. સરકાર અને બચાવ એજન્સીઓ માટે હવે સૌથી મોટો પડકાર લોકોને સુરક્ષિત રાખવાની સાથે તેમને જરૂરી આશ્રય, સારવાર અને જીવનજરૂરી સામગ્રી ઉપલબ્ધ કરાવવાનો છે.
