મતદાર યાદીમાં ફેરફાર અને ચૂંટણી પ્રક્રિયાની પારદર્શિતાને લઈને INDIA બ્લોકે મંગળવારે, 6 ઓક્ટોબરે દિલ્હીમાં ચૂંટણી પંચ સામે વિરોધ પ્રદર્શન કર્યું હતું. લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી સહિત અનેક વિપક્ષી સાંસદો સંસદ ભવનથી ચૂંટણી પંચના મુખ્યાલય તરફ કૂચ કરવા નીકળ્યા હતા. આ દરમિયાન પોલીસે રસ્તામાં બેરિકેડ લગાવીને કૂચ રોકી હતી અને રાહુલ ગાંધી, પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રા સહિત કેટલાક વિપક્ષી નેતાઓની અટકાયત કરવામાં આવી હતી. વિરોધનું મુખ્ય કારણ મતદાર યાદીની Special Intensive Revision એટલે કે SIR પ્રક્રિયાને લઈને વિપક્ષ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા સવાલો છે. INDIA બ્લોકનો આરોપ છે કે મતદાર યાદીમાં ફેરફારની પ્રક્રિયા દરમિયાન યોગ્ય અને વાસ્તવિક મતદારોના નામ પણ દૂર થઈ શકે છે. વિપક્ષનું કહેવું છે કે જો કોઈ પાત્ર મતદારનું નામ યાદીમાંથી દૂર થઈ જાય તો તેના મતાધિકાર પર સીધી અસર પડી શકે છે. આ મુદ્દાને લઈને વિપક્ષે ચૂંટણી પંચ પાસે પ્રક્રિયામાં વધુ પારદર્શિતા રાખવાની માંગ કરી છે.
વિરોધ પ્રદર્શનની શરૂઆત દિલ્હીના સંસદ ભવનના મકરદ્વારથી થઈ હતી. રાહુલ ગાંધી સહિત અનેક વિપક્ષી સાંસદો અને નેતાઓ ચૂંટણી પંચના મુખ્યાલય ‘નિર્વાચન સદન’ તરફ આગળ વધ્યા હતા. જોકે કૂચ આગળ વધે તે પહેલાં પોલીસે NITI આયોગ અને આકાશવાણી ભવન વચ્ચેના વિસ્તારમાં બેરિકેડ લગાવીને રસ્તો રોકી દીધો હતો. ત્યારબાદ કેટલાક સાંસદો રસ્તા પર બેસી ગયા અને ધરણા શરૂ કર્યા હતા. વિરોધ દરમિયાન રાહુલ ગાંધી બેરિકેડ પર ચઢી ગયા હતા. તેમણે ત્યાં રાષ્ટ્રીય ધ્વજ પણ લહેરાવ્યો હતો. ત્યારબાદ પોલીસે રાહુલ ગાંધી અને પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રા સહિત કેટલાક નેતાઓની અટકાયત કરી હતી. તેમને પોલીસ બસમાં લઈ જવામાં આવ્યા હતા. વિરોધ દરમિયાન વિપક્ષી નેતાઓએ ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા અને મતદારોના અધિકારો સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓને લઈને સરકાર તથા ચૂંટણી પંચ સામે નારા લગાવ્યા હતા.
આ પ્રદર્શનમાં કોંગ્રેસ ઉપરાંત INDIA બ્લોકમાં સામેલ અન્ય પક્ષોના નેતાઓ પણ જોડાયા હતા. તૃણમૂલ કોંગ્રેસ, સમાજવાદી પાર્ટી, NCPના શરદ પવાર જૂથ, શિવસેના (UBT), ડાબેરી પક્ષો અને RJDના નેતાઓએ પણ વિરોધમાં ભાગ લીધો હતો. કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગે, અભિષેક બેનર્જી, અખિલેશ યાદવ, સુપ્રિયા સુળે સહિત અનેક નેતાઓ આ કૂચમાં સામેલ થયા હતા. વિપક્ષે આ વિરોધ દરમિયાન મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની પણ માંગ કરી હતી. સાથે જ SIR પ્રક્રિયા રદ કરવાની અને ચૂંટણી વ્યવસ્થામાં વધુ પારદર્શિતા લાવવાની માંગ કરવામાં આવી હતી. INDIA બ્લોકના નેતાઓનો દાવો છે કે મતદાર યાદી સાથે કોઈપણ પ્રકારની ગેરરીતિ મતદારોના અધિકારને અસર કરી શકે છે અને તેથી આવી પ્રક્રિયામાં રાજકીય પક્ષો તથા સામાન્ય મતદારોની ચિંતાઓને ધ્યાનમાં લેવી જરૂરી છે.
બીજી તરફ ચૂંટણી પંચે મતદાર યાદીમાં ગેરરીતિના આક્ષેપોને નકારી કાઢ્યા છે. ચૂંટણી પંચનું કહેવું છે કે SIRનો હેતુ મતદાર યાદીને વધુ ચોક્કસ અને વિશ્વસનીય બનાવવાનો છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન ડુપ્લિકેટ, અયોગ્ય અથવા અન્ય કારણોસર મતદાર યાદીમાં રહેલી ખોટી નોંધણીઓને દૂર કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે. ભાજપે પણ ચૂંટણી પંચ સામે વિપક્ષ દ્વારા કરવામાં આવેલા આક્ષેપોને ફગાવી દીધા છે. આ મુદ્દે હવે વિપક્ષ અને ચૂંટણી પંચના દાવા સામસામે આવી ગયા છે. એક તરફ INDIA બ્લોક મતદાર યાદીમાંથી પાત્ર મતદારોના નામ દૂર થવાની આશંકા વ્યક્ત કરી રહ્યો છે, તો બીજી તરફ ચૂંટણી પંચનું કહેવું છે કે SIR મતદાર યાદીને સુધારવા માટેની પ્રક્રિયા છે. જેના કારણે મતદાર યાદી, ચૂંટણી પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા અને મતાધિકાર અંગેની રાજકીય ચર્ચા વધુ ઉગ્ર બની છે. દિલ્હીમાં થયેલા આ વિરોધ બાદ INDIA બ્લોકે આ મુદ્દે આગળ પણ વિરોધ ચાલુ રાખવાની જાહેરાત કરી છે. હવે આગામી દિવસોમાં SIR પ્રક્રિયા, મતદાર યાદીમાં થતા ફેરફાર અને ચૂંટણી પંચની કામગીરીને લઈને રાજકીય ટકરાવ વધુ વધવાની શક્યતા છે.
