“સિનેમા માત્ર મનોરંજન નહીં, સંસ્કૃતિ અને વિચારનું માધ્યમ પણ હોવું જોઈએ”
બોલીવૂડ અને હોલીવૂડ વચ્ચેની સરખામણીને લઈને ફરી એકવાર ચર્ચા શરૂ થઈ છે. આ વખતે ચર્ચાનું કેન્દ્ર બન્યા છે જાણીતા શિક્ષણવિદ અને સામાજિક કાર્યકર સોનમ વાંગચુકની પત્ની ગીતાંજલી જે. આંગ્મો. ક્રિસ્ટોફર નોલનની બહુચર્ચિત ફિલ્મ ‘ધ ઓડિસી’ જોયા બાદ તેમણે સોશિયલ મીડિયા પર પોતાની પ્રતિક્રિયા વ્યક્ત કરી હતી. ફિલ્મના ભવ્ય દ્રશ્યો, ગહન વાર્તા અને ઐતિહાસિક રજૂઆતની પ્રશંસા કરતાં તેમણે કહ્યું કે સિનેમા માત્ર મનોરંજન પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ તે સંસ્કૃતિ, ઇતિહાસ અને માનવ મૂલ્યોને જીવંત બનાવવાનું શક્તિશાળી માધ્યમ છે. સાથે જ તેમણે બોલીવૂડ પર આડકતરો કટાક્ષ કરતાં કહ્યું કે ભારત પાસે વિશ્વની સૌથી સમૃદ્ધ મહાકાવ્યો અને ઐતિહાસિક વારસો હોવા છતાં ફિલ્મ ઉદ્યોગે તેની ક્ષમતાનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ કર્યો નથી.
ગીતાંજલીએ પોતાના સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં જણાવ્યું કે ‘ધ ઓડિસી’ જોવાનો અનુભવ તેમના માટે અત્યંત અનોખો અને ભાવનાત્મક રહ્યો. તેમણે લખ્યું કે ફિલ્મ જોતી વખતે એવું લાગતું હતું કે ઇતિહાસ જીવંત બની ગયો હોય. તેમના મતે, ફિલ્મ નિર્માતાઓ જ્યારે સંસ્કૃતિ, ઇતિહાસ અને માનવીય મૂલ્યોને ગંભીરતાથી રજૂ કરે છે ત્યારે સિનેમા એક નવા સ્તરે પહોંચે છે.
“ભારત પાસે અદભુત વારસો છે”
ગીતાંજલીએ કહ્યું કે ભારત પાસે રામાયણ, મહાભારત, ઉપનિષદો, બૌદ્ધ અને જૈન પરંપરા, હિમાલયની સંસ્કૃતિ અને અનેક લોકગાથાઓ જેવા અમૂલ્ય વારસા છે. આ વિષયો પર વિશ્વસ્તરની ફિલ્મો બની શકે છે, જે માત્ર ભારતીયો જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વને આકર્ષી શકે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ભારતીય ફિલ્મ ઉદ્યોગ પાસે પ્રતિભા, ટેક્નોલોજી અને સંસાધનોની કોઈ કમી નથી, પરંતુ વધુ અર્થપૂર્ણ અને લાંબા સમય સુધી યાદ રહે તેવી વાર્તાઓ કહેવાની જરૂર છે.
બોલીવૂડ પર આડકતરો કટાક્ષ
ગીતાંજલીએ પોતાના નિવેદનમાં કોઈ વ્યક્તિ કે ફિલ્મનું નામ લીધા વિના કહ્યું કે આજના સમયમાં ઘણી ફિલ્મો માત્ર વ્યાવસાયિક સફળતા સુધી મર્યાદિત રહી જાય છે. તેમના મતે સિનેમાનો હેતુ માત્ર બોક્સ ઓફિસ પર કમાણી કરવાનો નહીં, પરંતુ સમાજને વિચારવા પ્રેરિત કરવાનો પણ હોવો જોઈએ.તેમણે લખ્યું કે જ્યારે વિશ્વના નિર્માતાઓ પોતાની સંસ્કૃતિ અને ઇતિહાસને વૈશ્વિક સ્તરે રજૂ કરી શકે છે, ત્યારે ભારત પણ પોતાના મહાકાવ્યો અને ઐતિહાસિક વારસાને વધુ ઊંડાણપૂર્વક રજૂ કરી શકે છે.
ક્રિસ્ટોફર નોલન સાથેની જૂની મુલાકાતનો ઉલ્લેખ
ગીતાંજલીએ પોતાના સંદેશમાં વર્ષ 2024 દરમિયાન ન્યૂયોર્કમાં થયેલી ક્રિસ્ટોફર નોલન સાથેની મુલાકાતને પણ યાદ કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે તે મુલાકાત દરમિયાન નોલન સાથે સિનેમા, સંસ્કૃતિ અને વાર્તાકથનની શક્તિ અંગે ચર્ચા થઈ હતી. તે મુલાકાત આજે પણ તેમને પ્રેરણા આપે છે અને ‘ધ ઓડિસી’ જોયા બાદ તે સંવાદ ફરી યાદ આવ્યો હતો.
‘ધ ઓડિસી’ કેમ બની ચર્ચાનો વિષય?
ક્રિસ્ટોફર નોલનની ફિલ્મ ‘ધ ઓડિસી’ વિશ્વભરમાં ચર્ચાનો વિષય બની છે. ફિલ્મમાં ભવ્ય દ્રશ્યો, આધુનિક ટેક્નોલોજી, ઊંડો ભાવનાત્મક સ્પર્શ અને ઐતિહાસિક વાર્તાને સિનેમેટિક ભવ્યતા સાથે રજૂ કરવામાં આવી છે.ગીતાંજલીના મતે આ ફિલ્મ દર્શાવે છે કે જો વાર્તા મજબૂત હોય તો તે ભાષા અને દેશની સીમાઓ પાર કરીને વિશ્વભરના દર્શકોના દિલ જીતી શકે છે.
સોનમ વાંગચુક અને ગીતાંજલી ચર્ચામાં કેમ?
તાજેતરના સમયમાં સોનમ વાંગચુક શિક્ષણ સુધારા અને વિદ્યાર્થીઓના પ્રશ્નોને લઈને લાંબા સમય સુધી અનશન પર રહ્યા હતા. તે દરમિયાન ગીતાંજલી આંગ્મોએ પણ સતત તેમના સમર્થનમાં અવાજ ઉઠાવ્યો હતો અનેક પ્રસંગે જાહેર નિવેદનો આપ્યા હતા. આ કારણે તેઓ પણ છેલ્લા કેટલાક સમયથી ચર્ચામાં રહ્યા છે. હવે તેમની ફિલ્મ અંગેની ટિપ્પણીએ મનોરંજન જગતમાં નવી ચર્ચા જગાવી છે.
સોશિયલ મીડિયા પર મિશ્ર પ્રતિસાદ
ગીતાંજલી આંગ્મોની પોસ્ટ વાયરલ થતાં સોશિયલ મીડિયા પર વિવિધ પ્રકારની પ્રતિક્રિયાઓ જોવા મળી હતી. કેટલાક લોકોએ તેમના વિચારોને સમર્થન આપતાં કહ્યું કે ભારતીય સિનેમાએ ખરેખર પોતાના ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક વારસાને વધુ ભવ્ય રીતે રજૂ કરવાની જરૂર છે.તો બીજી તરફ કેટલાક લોકોએ દલીલ કરી કે બોલીવૂડમાં પણ સમયાંતરે ઐતિહાસિક અને પૌરાણિક વિષયો પર સારી ફિલ્મો બની છે અને સમગ્ર ઉદ્યોગની ટીકા કરવી યોગ્ય નથી. તેમ છતાં તેમની ટિપ્પણીએ સિનેમાની દિશા અંગે નવી ચર્ચા શરૂ કરી છે.
સિનેમા માત્ર મનોરંજન નહીં, જવાબદારી પણ
ગીતાંજલીના મતે સિનેમા સમાજને શિક્ષિત કરી શકે છે, નવી પેઢીને પોતાના ઇતિહાસ સાથે જોડે છે અને સંસ્કૃતિને વૈશ્વિક ઓળખ અપાવી શકે છે. તેમણે સૂચવ્યું કે ભારતીય ફિલ્મ નિર્માતાઓએ માત્ર વ્યાપારી સફળતા નહીં પરંતુ એવી ફિલ્મો પર પણ ધ્યાન આપવું જોઈએ જે દેશની સંસ્કૃતિ અને વારસાને વિશ્વ સમક્ષ ગૌરવપૂર્વક રજૂ કરે.તેમણે જણાવ્યું કે ભારતની કથાઓમાં એટલી શક્તિ છે કે જો તેને યોગ્ય રીતે રજૂ કરવામાં આવે તો તે વિશ્વ સિનેમામાં નવી ઓળખ ઉભી કરી શકે છે.
ગીતાંજલી આંગ્મોના આ નિવેદન બાદ ફરી એકવાર ચર્ચા શરૂ થઈ છે કે શું ભારતીય સિનેમા પોતાની ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક વાર્તાઓને વૈશ્વિક ધોરણે રજૂ કરવામાં પાછળ છે? એક તરફ ક્રિસ્ટોફર નોલનની ફિલ્મની પ્રશંસા થઈ રહી છે, તો બીજી તરફ બોલીવૂડ માટે ટિપ્પણી આત્મમંથન કરવાની તક તરીકે પણ જોવામાં આવી રહી છે.ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં બદલાતા સમય સાથે હવે દર્શકો માત્ર મનોરંજન નહીં પરંતુ અર્થપૂર્ણ અને ગુણવત્તાસભર વાર્તાઓ પણ ઈચ્છે છે. આવી સ્થિતિમાં ગીતાંજલી આંગ્મોની ટિપ્પણી આગામી સમયમાં ભારતીય સિનેમાની દિશા અંગે વધુ ચર્ચાને જન્મ આપી શકે છે.
