એન્ટેબે એરપોર્ટ પર ઇઝરાયલના PM બેન્જામિન નેતન્યાહુના ભાઈ યોનાતાન નેતન્યાહુની પ્રતિમાનું અનાવરણ, જાણો 1976ના વિશ્વપ્રસિદ્ધ રેસ્ક્યુ ઓપરેશનની સમગ્ર કહાની
એન્ટેબે રેસ્ક્યુ મિશનની સુવર્ણ જયંતિ નિમિત્તે યુગાંડાએ આપ્યું વિશેષ સન્માન; આતંકવાદીઓના કબજામાંથી 100થી વધુ બંધકોને છોડાવનાર ઓપરેશનના કમાન્ડર યોનાતાન નેતન્યાહુને શ્રદ્ધાંજલિ: વિશ્વના સૌથી સાહસિક સૈન્ય અભિયાનોમાં સ્થાન મેળવનાર ‘એન્ટેબે રેસ્ક્યુ ઓપરેશન’ને 50 વર્ષ પૂર્ણ થતાં યુગાંડાએ એક ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો છે. યુગાંડાના એન્ટેબે આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટના જૂના ટર્મિનલ પર ઇઝરાયલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુના મોટા ભાઈ અને ઇઝરાયલી કમાન્ડો દળના અધિકારી લેફ્ટનન્ટ કર્નલ યોનાતાન (યોની) નેતન્યાહુની કાંસ્ય પ્રતિમાનું અનાવરણ કરવામાં આવ્યું છે. આ એ જ સ્થળ છે જ્યાં 4 જુલાઈ, 1976ના રોજ વિશ્વવિખ્યાત બચાવ અભિયાન દરમિયાન યોનાતાન નેતન્યાહુ શહીદ થયા હતા. આ પ્રસંગે યુગાંડાએ ઇઝરાયલ સાથેની મિત્રતા, આતંકવાદ વિરુદ્ધની પ્રતિબદ્ધતા અને ઐતિહાસિક ઘટનાને યાદ કરતાં તેમને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરી હતી.
પ્રતિમાનું અનાવરણ કોણે કર્યું?
યુગાંડાના સશસ્ત્ર દળોના વડા અને રાષ્ટ્રપતિ યોવેરી મુસેવેનીના પુત્ર જનરલ મુહૂઝી કૈનેરુગાબાએ એન્ટેબે એરપોર્ટના જૂના ટર્મિનલ ખાતે યોનાતાન નેતન્યાહુની પ્રતિમાનું અનાવરણ કર્યું હતું. પોતાના સંબોધનમાં તેમણે કહ્યું કે આ સ્મારક માત્ર એક સૈનિકનું સન્માન નથી, પરંતુ સાહસ, ફરજ પ્રત્યેની નિષ્ઠા અને નિર્દોષ લોકોના જીવ બચાવવા માટેના બલિદાનનું પ્રતિક છે.તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે 1976માં યુગાંડામાં સત્તા પર રહેલા ઇદી અમીનનું શાસન આજના લોકશાહી યુગાંડાનું પ્રતિનિધિત્વ કરતું નહોતું. આજનું યુગાંડા આતંકવાદ સામે આંતરરાષ્ટ્રીય સહકાર અને શાંતિ માટે પ્રતિબદ્ધ છે.
શું હતો એન્ટેબે રેસ્ક્યુ મિશન?
27 જૂન, 1976ના રોજ એર ફ્રાન્સ ફ્લાઇટ 139 તેલ અવિવથી પેરિસ જઈ રહી હતી. એથેન્સમાં વિરામ બાદ પેલેસ્ટિનિયન અને જર્મન આતંકવાદીઓએ વિમાનનું અપહરણ કર્યું અને તેને યુગાંડાના એન્ટેબે એરપોર્ટ પર ઉતારવામાં આવ્યું.
તે સમયે યુગાંડામાં તાનાશાહ ઇદી અમીનનું શાસન હતું. આતંકવાદીઓએ લગભગ 250 મુસાફરોને બંધક બનાવ્યા અને ઇઝરાયલ સહિત અન્ય દેશોમાં કેદ આતંકવાદીઓને મુક્ત કરવાની માંગ કરી. બાદમાં ગેર-ઇઝરાયલી અને ગેર-યહૂદી મુસાફરોને મુક્ત કરવામાં આવ્યા, જ્યારે ઇઝરાયલી અને યહૂદી મૂળના 100થી વધુ લોકોને બંધક રાખવામાં આવ્યા.
ઇઝરાયલે કેવી રીતે રચ્યો વિશ્વનો સૌથી સાહસિક બચાવ અભિયાન?
બંધકોને છોડાવવાના તમામ રાજદ્વારી પ્રયાસો નિષ્ફળ જતા ઇઝરાયલે ગુપ્ત સૈન્ય કાર્યવાહી કરવાનો નિર્ણય લીધો. ઇઝરાયલના વિશેષ કમાન્ડો દળ સાયરેટ મતકલને આ મિશનની જવાબદારી સોંપવામાં આવી.ચાર C-130 હર્ક્યુલિસ વિમાનોમાં સવાર કમાન્ડો દળે લગભગ 4,000 કિલોમીટરનું અંતર કાપીને રાત્રિના સમયે એન્ટેબે એરપોર્ટ પર ઉતરાણ કર્યું. દુશ્મનને ગેરમાર્ગે દોરવા માટે કમાન્ડો દળે કાળા રંગની મર્સિડીઝ અને લેન્ડ રોવરનો ઉપયોગ કર્યો, જે ઇદી અમીનના કાફલા જેવી લાગતી હતી.માત્ર લગભગ 90 મિનિટમાં સમગ્ર અભિયાન પૂર્ણ થયું. ઇઝરાયલી કમાન્ડોએ તમામ આતંકવાદીઓને ઠાર કર્યા, અનેક યુગાંડા સૈનિકોને નિષ્ક્રિય કર્યા અને 102 બંધકોને સુરક્ષિત રીતે છોડાવી લીધા.
યોનાતાન નેતન્યાહુ કોણ હતા?
યોનાતાન “યોની” નેતન્યાહુ ઇઝરાયલની વિશેષ દળ સાયરેટ મતકલના કમાન્ડર હતા. તેઓ ઇઝરાયલના હાલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુના મોટા ભાઈ હતા.એન્ટેબે ઓપરેશન દરમિયાન કમાન્ડો દળનું નેતૃત્વ કરતાં તેઓ યુગાંડાના સૈનિકોની ગોળીબારમાં ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા અને શહીદ થયા. તેઓ આ સમગ્ર અભિયાનમાં શહીદ થયેલા એકમાત્ર ઇઝરાયલી સૈનિક હતા. તેમના બલિદાનના સન્માનમાં આ અભિયાનનું નામ પછીથી “ઓપરેશન યોનાતાન” રાખવામાં આવ્યું હતું.
આ અભિયાન કેમ બન્યું વિશ્વભરમાં પ્રસિદ્ધ?
એન્ટેબે ઓપરેશનને વિશ્વના સૌથી સફળ અને સાહસિક આતંકવાદ વિરોધી અભિયાનોમાં ગણવામાં આવે છે. હજારો કિલોમીટર દૂર આવેલા દુશ્મન દેશના એરપોર્ટ પર જઈને બંધકોને છોડાવી લાવવાની આ કામગીરીએ વિશ્વભરની સૈન્ય સંસ્થાઓ માટે એક નવો ધોરણ સ્થાપિત કર્યો.આ ઓપરેશન આજે પણ અનેક દેશોની વિશેષ દળો માટે તાલીમ અને વ્યૂહરચનાના અભ્યાસનો મહત્વપૂર્ણ વિષય છે.
યુગાંડાએ હવે શા માટે આપ્યું સન્માન?
50 વર્ષ બાદ યુગાંડાએ આ ઐતિહાસિક ઘટનાને નવી દૃષ્ટિએ યાદ કરી છે. જનરલ કૈનેરુગાબાએ જણાવ્યું કે વર્તમાન યુગાંડા અને ઇઝરાયલ વચ્ચે મજબૂત મિત્રતા, સુરક્ષા સહકાર અને પરસ્પર વિશ્વાસ છે. યોનાતાન નેતન્યાહુની પ્રતિમા આ સંબંધોની પ્રતિક તરીકે પણ જોવામાં આવે છે.તેમણે કહ્યું કે સ્મારકો માત્ર પથ્થર કે કાંસ્યની રચનાઓ નથી, પરંતુ તે ઇતિહાસને જીવંત રાખે છે અને આવનારી પેઢીઓને પ્રેરણા આપે છે.
ઇદી અમીનના શાસનનો પણ થયો ઉલ્લેખ
સમારોહ દરમિયાન જનરલ કૈનેરુગાબાએ જણાવ્યું કે 1976માં ઇદી અમીનનું શાસન અત્યાચારી હતું અને તેણે આતંકવાદીઓને આશરો આપ્યો હતો. પરંતુ આજનું યુગાંડા લોકશાહી મૂલ્યોમાં વિશ્વાસ રાખે છે અને આતંકવાદ સામે વૈશ્વિક સહકારને સમર્થન આપે છે. આ નિવેદનને પણ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.
ઇઝરાયલ માટે ભાવનાત્મક ક્ષણ
યોનાતાન નેતન્યાહુની પ્રતિમાનું અનાવરણ ઇઝરાયલ માટે પણ અત્યંત ભાવનાત્મક ક્ષણ બની રહ્યું છે. યોનાતાનને ઇઝરાયલમાં રાષ્ટ્રીય હીરો તરીકે માન આપવામાં આવે છે. તેમના શૌર્ય અને નેતૃત્વને આજે પણ સૈન્ય ઇતિહાસમાં વિશેષ સ્થાન આપવામાં આવે છે.આ પ્રસંગે એન્ટેબે ઓપરેશન દરમિયાન જીવ ગુમાવનારા ચાર બંધકોને પણ શ્રદ્ધાંજલિ આપવામાં આવી હતી અને તેમની યાદમાં મૌન પાળવામાં આવ્યું હતું.
વિશ્વ માટે શું સંદેશ?
યુગાંડામાં યોનાતાન નેતન્યાહુની પ્રતિમાનું અનાવરણ માત્ર ઐતિહાસિક ઘટનાની યાદ નથી, પરંતુ આતંકવાદ સામે એકતાનો સંદેશ પણ છે. પાંચ દાયકાઓ પછી પણ એન્ટેબે રેસ્ક્યુ મિશન વિશ્વને એ યાદ અપાવે છે કે યોગ્ય આયોજન, હિંમત અને નેતૃત્વથી અશક્ય લાગતા અભિયાન પણ સફળ બની શકે છે. યોનાતાન નેતન્યાહુનું બલિદાન આજે પણ આતંકવાદ સામે લડતા દેશો માટે પ્રેરણારૂપ છે. તેમની યાદમાં ઉભું કરાયેલું આ સ્મારક યુગાંડા અને ઇઝરાયલ વચ્ચેની મિત્રતાનું પ્રતિક તો છે જ, સાથે સાથે વિશ્વને એ પણ યાદ અપાવે છે કે નિર્દોષ લોકોના જીવ બચાવવા માટે આપવામાં આવેલું બલિદાન ક્યારેય ભૂલાતું નથી.
