ઈરાન યુદ્ધ ના ક્રાઇસિસથી રશિયા કેમ બની રહ્યું છે વધુ શક્તિશાળી?
Donald Trump સતત દાવો કરી રહ્યા છે કે અમેરિકા ઈરાન સામેના યુદ્ધમાં આગળ વધી રહ્યું છે, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા નિષ્ણાત Stefan Wolffના મત અનુસાર હાલની પરિસ્થિતિમાં સાચો ફાયદો રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમિર પુતિનને થઈ રહ્યો છે, ઈરાન દ્વારા યુદ્ધને ઝડપથી પ્રાદેશિક સંકટમાં ફેરવવામાં આવ્યું છે. ખાસ કરીને Strait of Hormuz જેવા મહત્વપૂર્ણ તેલ માર્ગોને અસર કરવાના પ્રયાસો અને પાડોશી દેશોના ઊર્જા માળખા પર નિશાન સાધવાથી વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર સીધી અસર પડી રહી છે. દુનિયાનો મોટો હિસ્સો ગલ્ફ વિસ્તારમાંથી ઊર્જા પર નિર્ભર હોવાથી આ સ્થિતિ ચિંતાજનક બની છે.
ઈરાનની આ રણનીતિ નવી નથી. યુદ્ધનો વ્યાપ વધારવો, વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર દબાણ લાવવું અને તે દ્વારા અમેરિકા તથા તેના સાથી દેશોને પાછળ હટવા મજબૂર કરવું , આ તેની લાંબા સમયથી અપનાવેલી નીતિ છે.
આ સંકટનો સીધો અસર Ukraine પર પણ પડી રહ્યો છે. અમેરિકા હવે ઈરાન સાથેના સંઘર્ષમાં વ્યસ્ત હોવાથી હથિયારો અને ગોળા-બારૂદની સપ્લાય પર અસર પડી શકે છે. બીજી તરફ યુરોપીય દેશો, જે અત્યાર સુધી યુક્રેનને આર્થિક સહાય આપી રહ્યા હતા, તેઓ ઊર્જાના વધતા ભાવને કારણે આર્થિક દબાણમાં આવી શકે છે.
રસપ્રદ રીતે, પુતિને યુરોપને તેલ અને ગેસ સપ્લાય કરવાની ઓફર પણ કરી છે, જેનાથી રશિયાની અસર વધુ મજબૂત બની શકે છે, વધતા તેલના ભાવ (પ્રતિ બેરલ $100થી વધુ) રશિયાની અર્થવ્યવસ્થાને મજબૂતી આપી રહ્યા છે, સાથે જ India જેવા દેશોને રશિયન તેલ ખરીદવા માટે મળેલી છૂટછાટ પણ મોસ્કોને ફાયદો પહોંચાડી રહી છે.
આ સમગ્ર પરિસ્થિતિમાં શાંતિ ચર્ચાઓ માટે ખાસ કોઈ ગતિ જોવા મળતી નથી. બદલાતી વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ યુક્રેન પર વધુ દબાણ ઊભું કરી રહી છે, જ્યારે રશિયા વધુ મજબૂત સ્થિતિમાં દેખાઈ રહ્યું છે.
