દક્ષિણ અમેરિકાના દેશ પેરુમાં આવેલા શક્તિશાળી ભૂકંપે ભારે તબાહી મચાવી છે. એન્ડીઝ પર્વતીય વિસ્તારમાં આવેલા 5.5ની તીવ્રતાના ભૂકંપમાં અત્યાર સુધીમાં પાંચ લોકોના મોત થયા હોવાનું અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે, જ્યારે 20થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા છે. ભૂકંપના જોરદાર આંચકાથી અનેક મકાનો અને અન્ય ઇમારતો ધરાશાયી થઈ ગઈ છે, જેના કારણે 300થી વધુ લોકો બેઘર બન્યા છે. અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં બચાવ અને રાહત કામગીરી યુદ્ધના ધોરણે ચાલુ છે, જ્યારે સત્તાવાળાઓ હજુ પણ કાટમાળ નીચે ફસાયેલા લોકોની શોધખોળ કરી રહ્યા છે. યુએસ જિયોલોજિકલ સર્વે (USGS)ના જણાવ્યા અનુસાર, શનિવારે રાત્રે લગભગ 9:24 વાગ્યે રિક્ટર સ્કેલ પર 5.5ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ નોંધાયો હતો. ભૂકંપનું કેન્દ્રબિંદુ હુઆનકાયો પ્રાંતના સિકાયા શહેરથી લગભગ બે કિલોમીટર પશ્ચિમ-દક્ષિણ પશ્ચિમ વિસ્તારમાં જમીનથી માત્ર 10 કિલોમીટરની ઊંડાઈએ હતું. ભૂકંપનું કેન્દ્ર સપાટીની ખૂબ નજીક હોવાથી તેના આંચકા અત્યંત તીવ્ર અનુભવાયા હતા અને મોટી સંખ્યામાં ઇમારતોને નુકસાન પહોંચ્યું હતું.
પેરુની નેશનલ સિવિલ ડિફેન્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના જણાવ્યા મુજબ, ભૂકંપના કારણે અનેક રહેણાંક મકાનો, સરકારી ઇમારતો તેમજ સ્થાનિક ચર્ચોને ભારે નુકસાન થયું છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં તો આખા મકાનો જમીનદોસ્ત થઈ ગયા છે. કાટમાળમાં અનેક વાહનો પણ દટાઈ ગયા છે અને વીજ પુરવઠા તથા સંચાર વ્યવસ્થાને પણ અસર પહોંચી છે. અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, પાંચ લોકોના મોતની સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ છે, જ્યારે 20થી વધુ લોકોને ગંભીર ઇજાઓ સાથે હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા છે. ઘાયલોમાં મહિલાઓ, વૃદ્ધો અને બાળકોનો પણ સમાવેશ થાય છે. સ્થાનિક હોસ્પિટલોને એલર્ટ પર રાખવામાં આવી છે અને જરૂરિયાત મુજબ વધારાની તબીબી ટીમો પણ મોકલવામાં આવી છે. ભૂકંપ બાદ લોકોમાં ભારે ગભરાટ ફેલાઈ ગયો હતો. લોકો પોતાના ઘરોમાંથી બહાર નીકળી ખુલ્લા મેદાનો અને રસ્તાઓ પર આવી ગયા હતા. અનેક પરિવારોના ઘરો સંપૂર્ણપણે તૂટી પડતાં તેઓ ખુલ્લા આકાશ નીચે રહેવા મજબૂર બન્યા છે. હાલ 300થી વધુ લોકોને તાત્કાલિક રાહત શિબિરોમાં ખસેડવામાં આવ્યા છે, જ્યાં તેમને ખોરાક, પીવાનું પાણી, દવાઓ અને અન્ય જરૂરી સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી રહી છે.
સ્થાનિક સિવિલ ડિફેન્સ વિભાગના વડા લુઈસ વાસ્કેઝે જણાવ્યું હતું કે એન્ડીઝના આ પર્વતીય વિસ્તારમાં મોટાભાગના મકાનો પરંપરાગત રીતે માટી અને કાચી ઈંટોથી બનાવવામાં આવ્યા છે. આવા મકાનો ભૂકંપના જોરદાર આંચકાને સહન કરી શકતા નથી, જેના કારણે ભારે નુકસાન થયું છે. જો ઇમારતો વધુ મજબૂત હોત તો જાનહાનિનું પ્રમાણ ઓછું રહી શક્યું હોત. ભૂકંપ બાદ બચાવ દળો, ફાયર બ્રિગેડ, પોલીસ અને સ્થાનિક સ્વયંસેવકો કાટમાળ હટાવવાની કામગીરીમાં સતત વ્યસ્ત છે. ભારે મશીનરીની મદદથી ધરાશાયી થયેલી ઇમારતોનો કાટમાળ દૂર કરવામાં આવી રહ્યો છે. અધિકારીઓને આશંકા છે કે કેટલાક લોકો હજુ પણ કાટમાળ નીચે ફસાયેલા હોઈ શકે છે. તેથી બચાવ કામગીરી સતત ચાલુ રાખવામાં આવી રહી છે. આપત્તિ બાદ અનેક વિસ્તારોમાં વીજળી અને ટેલિકોમ સેવાઓ ખોરવાઈ ગઈ હતી. કેટલીક સડકોમાં તિરાડો પડતાં વાહન વ્યવહાર પણ પ્રભાવિત થયો છે. પર્વતીય વિસ્તારોમાં ભૂસ્ખલનની પણ ઘટનાઓ નોંધાઈ છે, જેના કારણે કેટલાક ગામો સુધી પહોંચવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે. રાહત ટીમો વૈકલ્પિક માર્ગોનો ઉપયોગ કરીને અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં પહોંચી રહી છે.
પેરુ સરકાર દ્વારા અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં ઇમરજન્સી રાહત કામગીરી શરૂ કરવામાં આવી છે. સ્થાનિક પ્રશાસનને નુકસાનનું સંપૂર્ણ મૂલ્યાંકન કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે. અસરગ્રસ્ત પરિવારોને તાત્કાલિક આર્થિક સહાય, ખોરાક અને અસ્થાયી રહેઠાણ ઉપલબ્ધ કરાવવાની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ ગઈ છે. સરકાર દ્વારા લોકોને આફ્ટરશોક્સને ધ્યાનમાં રાખીને નુકસાનગ્રસ્ત ઇમારતોમાં પાછા ન જવાની પણ અપીલ કરવામાં આવી છે. ભૌગોલિક રીતે પેરુ પ્રશાંત મહાસાગરના ‘રિંગ ઑફ ફાયર’ વિસ્તારમાં આવેલો દેશ છે. આ વિસ્તાર દુનિયાના સૌથી વધુ ભૂકંપપ્રવણ વિસ્તારોમાંનો એક માનવામાં આવે છે. અહીં પૃથ્વીની ટેક્ટોનિક પ્લેટો સતત એકબીજા સાથે અથડાતી રહેતી હોવાથી વારંવાર નાના અને મોટા ભૂકંપ આવતા રહે છે. વિશ્વમાં નોંધાતા મોટાભાગના ભૂકંપો અને જ્વાળામુખી વિસ્ફોટો પણ આ જ વિસ્તારમાં થાય છે.
પેરુમાં અગાઉ પણ અનેક વિનાશક ભૂકંપ આવી ચૂક્યા છે. વર્ષ 2007માં પિસ્કો પ્રાંતમાં આવેલા 7.9ની તીવ્રતાના ભૂકંપમાં અંદાજે 600 લોકોના મોત થયા હતા અને હજારો લોકો બેઘર બન્યા હતા. તે ઘટનાએ સમગ્ર દેશને હચમચાવી દીધો હતો. હાલનો ભૂકંપ તીવ્રતામાં ઓછો હોવા છતાં તેનું કેન્દ્ર જમીનની નજીક હોવાથી મોટા પ્રમાણમાં નુકસાન થયું છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આવા વિસ્તારોમાં ભૂકંપ પ્રતિરોધક બાંધકામને પ્રોત્સાહન આપવું અત્યંત જરૂરી છે. ખાસ કરીને કાચા અને પરંપરાગત મકાનોને વધુ મજબૂત બનાવવાની જરૂર છે, જેથી ભવિષ્યમાં આવી કુદરતી આફતો દરમિયાન જાનમાલનું નુકસાન ઘટાડી શકાય. હાલ સમગ્ર વિસ્તાર શોક અને ભયના માહોલમાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે. બચાવ દળો સતત કામગીરી કરી રહ્યા છે અને અધિકારીઓને આશા છે કે કાટમાળ નીચે ફસાયેલા લોકોને ઝડપથી બહાર કાઢી શકાય. સરકાર દ્વારા અસરગ્રસ્ત લોકોને તમામ શક્ય મદદ પહોંચાડવાનો વિશ્વાસ અપાયો છે, જ્યારે ભૂકંપ પછીના આફ્ટરશોક્સની સંભાવનાને ધ્યાનમાં રાખીને સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે.
