માઉન્ટ એવરેસ્ટના બરફ આચ્છાદિત શિખરો પર 30 વર્ષથી એક અજાણ્યો પર્વતારોહી કાયમી નિંદ્રામાં પોઢી ગયો હતો. દરિયાઈ સપાટીથી 26,247 ફૂટની અત્યંત જોખમી ઊંચાઈ પર આવેલા ‘ડેથ ઝોન’માં બરફની વચ્ચે જામી ગયેલા આ મૃતદેહને પર્વતારોહકોની દુનિયામાં ‘ગ્રીન બૂટ્સ’ તરીકે ઓળખવામાં આવતો હતો. અત્યાર સુધી એવું માનવામાં આવતું હતું કે આ દેહ આઈટીબીપીના હેડ કોન્સ્ટેબલ શેવાંગ પાલ્જોરનો છે. જો કે, તાજેતરમાં કરવામાં આવેલા ડીએનએ પરીક્ષણે એક મોટો ખુલાસો કર્યો છે. આ મૃતદેહ વાસ્તવમાં ભારતીય સેનાના બહાદુર લાન્સ નાયક દોરજે મોરુપનો હોવાની સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ છે.
ત્રણ દાયકા લાંબી કરુણ પ્રતીક્ષાનો આખરે આવશે અંત
આ ડીએનએ રિપોર્ટ સામે આવ્યા પછી, ત્રણ દાયકાથી પોતાના સ્વજનની રાહ જોઈ રહેલા પરિવાર માટે ભાવુક ક્ષણો સર્જાઈ છે.
- ચાલુ વર્ષના ઓક્ટોબર મહિના સુધીમાં લાન્સ નાયક દોરજે મોરુપના પાર્થિવ દેહને લદ્દાખમાં રહેતા તેમના પરિવારને સન્માનપૂર્વક સોંપવામાં આવશે.
- વર્ષ 1996 માં તિબ્બતના ઉત્તરી માર્ગ પરથી માઉન્ટ એવરેસ્ટ સર કરવા નીકળેલી પ્રથમ ભારતીય ટીમમાં દોરજે મોરુપ, શેવાંગ પાલ્જોર અને સુબેદાર શેવાંગ સમનલા સામેલ હતા.
- તારીખ 10 મે 1996 ના રોજ આ પર્વતારોહકો એક ભયાનક બરફના તોફાનમાં ફસાયા હતા, જેને ઇતિહાસમાં ‘1996 માઉન્ટ એવરેસ્ટ ડિઝાસ્ટર’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે આખી સિઝન દરમિયાન એવરેસ્ટ પર કુલ 12 પર્વતારોહકોએ પોતાના જીવ ગુમાવ્યા હતા.
75 વર્ષીય પત્નીની અંતિમ ઈચ્છા: ‘પતિને જોયા પછી જ છેલ્લો શ્વાસ લઈશ’
શહીદ પર્વતારોહી દોરજે મોરુપના 75 વર્ષીય પત્ની કોનચોક યાંગસ્કિત હાલમાં સાંભળવાની શક્તિ ગુમાવી ચૂક્યા છે અને પતિના પેન્શન પર જ પોતાનું જીવન વિતાવે છે. તેમણે ભારતીય સેનામાં ફરજ બજાવતા પોતાના પુત્ર ફુંતસોગને એક અત્યંત હૃદયસ્પર્શી પત્ર લખ્યો છે. પત્રમાં તેમણે પોતાની આખરી ઈચ્છા વ્યક્ત કરતા લખ્યું છે કે, “તેમને એક નજર જોઈ લીધા પછી જ મારો અંતિમ શ્વાસ નીકળશે.” આ ખબર સામે આવ્યા પછી આખા પરિવારમાં ભાવુક માહોલ છે.
‘ડેથ ઝોન’માંથી મૃતદેહ પરત લાવવાનો અશક્ય પડકાર
એવરેસ્ટની ટોચ પરથી આટલા વર્ષો સુધી મૃતદેહ નીચે કેમ ન લાવી શકાયો, તેની પાછળ પ્રકૃતિનું સૌથી ભયાનક સ્વરૂપ જવાબદાર છે. જે ઊંચાઈ પર આ મૃતદેહ ફસાયેલો છે, ત્યાં સામાન્ય વાતાવરણની સરખામણીએ ઓક્સિજનનું સ્તર માત્ર 33 ટકા જ હોય છે. આ જીવલેણ વિસ્તારને ‘ડેથ ઝોન’ કહેવામાં આવે છે, કારણ કે ત્યાં અતિશય ઠંડી અને ઓક્સિજનના અભાવે માનવ શરીરના કોષો મરવા લાગે છે. આવા પ્રતિકૂળ વાતાવરણમાં કોઈપણ પ્રકારનું રેસ્ક્યુ ઓપરેશન ચલાવવું કે હેલિકોપ્ટરની મદદ લેવી અશક્ય છે, જેના લીધે આ મિશન દુનિયાના સૌથી કપરા અભિયાનોમાંનું એક છે.
