અમેરિકાની સેનેટમાં રશિયા પાસેથી ઓઇલ ખરીદનારા દેશો વિરુદ્ધ એક અત્યંત કડક બિલ રજૂ કરવામાં આવ્યું છે. ‘સેન્ક્શનિંગ રશિયા એક્ટ ઓફ 2026’ નામના આ બિલને અમેરિકાના આશરે 60 સેનેટર્સે પોતાનું સમર્થન આપ્યું છે. આ બિલને યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું પણ પીઠબળ પ્રાપ્ત થયું છે અને સેનેટના સમર્થકોના મતે આ બિલ આગામી ઓગસ્ટ મહિના પહેલાં જ પાસ થઈ શકે છે. સેનેટમાં બહુમતી ધરાવતી રિપબ્લિકન પાર્ટીના નેતા જોન થૂને પણ આ બિલ પર સહી કરી હોવાથી તેના પસાર થવાની શક્યતાઓ ઘણી વધી ગઈ છે.
કયા દેશો બનશે અમેરિકી ટેરિફનો શિકાર?
આ બિલ હેઠળ રશિયા પાસેથી સૌથી વધુ પ્રમાણમાં ઓઇલ કે નેચરલ ગેસ ખરીદનારા ટોચના 5 દેશોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા છે:
- ભારત અને ચીન સહિતના દેશો: સેનેટર્સે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ ટેરિફના દાયરામાં ચીન, ભારત, સ્લોવાકિયા, હંગેરી અને અઝરબૈજાનનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત રશિયા પર લાદવામાં આવેલા આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધોમાંથી બચવામાં મદદ કરનારા ટોચના 5 દેશો પર પણ ટેરિફ લાદવાની જોગવાઈ છે.
- ટેરિફનો દર કોણ નક્કી કરશે?: ટેરિફનો ચોક્કસ દર (જે મહત્તમ 100% સુધી હોઈ શકે છે) તે યુએસ ટ્રેડ રિપ્રેઝન્ટેટિવ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવશે. દર 180 દિવસમાં આ યાદીની સમીક્ષા કરવામાં આવશે.
યુરોપિયન સાથી દેશો અને અમેરિકા માટે મોટી રાહત
આ બિલમાં અમેરિકાએ પોતાના પશ્ચિમી સાથીદારો અને પોતાની જરૂરિયાતો માટે ખાસ છૂટછાટો રાખી છે:
- યુરોપને આંશિક મુક્તિ: જે યુરોપિયન દેશો રશિયાની કુલ ગેસ નિકાસના 15% થી ઓછો ગેસ આયાત કરે છે અને આ આયાત ઘટાડવા માટે પગલાં ભરી રહ્યા છે, તેમને આમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે.
- અમેરિકા માટે યુરેનિયમની છૂટ: અમેરિકા પોતાના ન્યુક્લિયર રિએક્ટર્સ માટે રશિયા પાસેથી જે ‘લો-એનરિચ્ડ યુરેનિયમ’ ખરીદે છે, તેને પણ આ બિલના દાયરામાંથી બહાર રાખવામાં આવ્યું છે.
- રાષ્ટ્રપતિને વિશેષ સત્તા: જો અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિને લાગે કે કોઈ દેશને મુક્તિ આપવી અમેરિકાના રાષ્ટ્રીય હિતમાં છે, તો તેઓ સંસદને સત્તાવાર કારણ આપીને તે દેશ પરના પ્રતિબંધો કે ડ્યુટી માફ કરી શકે છે.
જૂન મહિનામાં ભારતની રશિયન ઓઇલ આયાત રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી
આ બિલ એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે ભારત અને રશિયા વચ્ચેનો ઓઇલ વેપાર સર્વોચ્ચ સપાટીએ છે:
- આયાતમાં 34% નો મોટો ઉછાળો: સેન્ટર ફોર રિસર્ચ ઓન એનર્જી એન્ડ ક્લીન એરના અહેવાલ મુજબ, જૂન મહિનામાં ભારતની રશિયન ક્રૂડ ઓઇલની આયાતમાં મહિના દર મહિનાના આધારે 34% નો રેકોર્ડબ્રેક વધારો નોંધાયો હતો.
- બજાર હિસ્સો: ભારતે જૂન મહિનામાં આશરે 4.5 અબજ યુરોનું રશિયન ક્રૂડ ખરીદ્યું હતું, જે રશિયાની કુલ નિકાસના આશરે 36% જેટલું થાય છે. આ સાથે જ ભારત, ચીન પછી રશિયન ઓઇલનો દુનિયાનો બીજા નંબરનો સૌથી મોટો ખરીદદાર દેશ બની ગયો છે.
- લાઇસન્સની મુદત પૂરી થઈ: વોશિંગ્ટન દ્વારા વિદેશી દેશોને રશિયા પાસેથી ઉર્જા ખરીદવા માટે અપાયેલું જનરલ લાઇસન્સ તે જૂન મહિનામાં જ સમાપ્ત થઈ ગયું છે.
4. વર્ષ 2025 ના જૂના બિલ કરતાં આ નવું બિલ સોફ્ટ છે
આ બિલ ગયા વર્ષે એટલે કે એપ્રિલ 2025 માં રજૂ કરાયેલા ‘સેન્ક્શનિંગ રશિયા એક્ટ’ નું સુધારેલું અને નરમ સ્વરૂપ છે: અગાઉના બિલમાં રશિયન ઉર્જા ખરીદનારા દેશો પર 500% જેટલો અતિભારે ટેરિફ લાદવાની દરખાસ્ત હતી, જેને ઘટાડીને હવે મહત્તમ 100% કરવામાં આવી છે. તેમજ તેને તમામ દેશોને બદલે માત્ર ટોચના 5 ખરીદદારો પૂરતું જ મર્યાદિત રાખવામાં આવ્યું છે.
