દેશભરના હવામાનમાં ફરી મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD)ના જણાવ્યા મુજબ દેશના આશરે 50થી 60 ટકા વિસ્તારમાં ફરી વાદળો છવાઈ ગયા છે. બંગાળની ખાડીમાં બનેલી લો-પ્રેશર સિસ્ટમના કારણે ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, ઝારખંડ, પશ્ચિમ બંગાળ અને પૂર્વોત્તરના રાજ્યોમાં વરસાદી માહોલ બન્યો છે. આગામી સાત દિવસ દરમિયાન આ વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદ પડવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. હવામાન નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે બંગાળની ખાડી ઉપરાંત ભૂમધ્ય રેખા નજીક પણ એક નવી હવામાન પ્રણાલી સક્રિય થઈ રહી છે. આ બંને સિસ્ટમના કારણે 20થી 30 જુલાઈ દરમિયાન મધ્ય પ્રદેશ, ઉત્તર ભારત અને મધ્ય ભારતના ઘણા વિસ્તારોમાં વરસાદનું જોર વધે તેવી સંભાવના છે.
જમ્મુ-કાશ્મીરમાં આ વર્ષે ચોમાસાની શરૂઆતથી જ ભારે વરસાદ અને વાદળ ફાટવાની ઘટનાઓમાં વધારો નોંધાયો છે. જુલાઈના પ્રથમ અઠવાડિયાથી અત્યાર સુધી માત્ર 15 દિવસમાં 16 વખત વાદળ ફાટવાની ઘટનાઓ બની છે. કાશ્મીર હવામાન કેન્દ્રે ચેતવણી આપી છે કે આગામી દિવસોમાં આવી ઘટનાઓનું જોખમ હજુ પણ યથાવત રહી શકે છે. બીજી તરફ તામિલનાડુમાં સ્થિતિ સંપૂર્ણપણે અલગ છે. રાજ્યમાં વરસાદ ઓછો હોવાથી હીટવેવની સ્થિતિ યથાવત છે. અલ નીનોની અસરને કારણે જુલાઈ મહિનામાં પણ સામાન્ય કરતાં વધુ તાપમાન નોંધાઈ રહ્યું છે અને લોકોને ભારે ગરમીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.
રાજસ્થાનમાં પણ અત્યાર સુધી ચોમાસું નબળું રહ્યું છે. રાજ્યમાં સામાન્ય કરતાં લગભગ 18 ટકા ઓછો વરસાદ નોંધાયો છે. જોકે હવામાન વિભાગે આગામી ત્રણ દિવસમાં ચોમાસું ફરી સક્રિય થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરી છે. 17થી 19 જિલ્લાઓમાં હળવા વરસાદની આગાહી કરવામાં આવી છે, જ્યારે 20 જુલાઈ માટે 17 જિલ્લામાં યલો એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. મધ્ય પ્રદેશમાં છેલ્લા નવ દિવસથી ભારે વરસાદ નોંધાયો નહોતો. હવે રાજ્યના 31 જિલ્લાઓમાં ગાજવીજ, તેજ પવન અને વરસાદની આગાહી કરવામાં આવી છે. રાજ્યમાં અત્યાર સુધી સામાન્ય કરતાં લગભગ 13 ટકા ઓછો વરસાદ થયો હોવાથી ખેડૂતો પણ સારા વરસાદની રાહ જોઈ રહ્યા છે.
છત્તીસગઢમાં ચોમાસું ફરી સક્રિય બનતાં રાયપુર, દુર્ગ અને બિલાસપુર સહિતના વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદ થયો છે. બિલાસપુરમાં આખી રાત પડેલા વરસાદને કારણે અનેક વિસ્તારોમાં પાણી ભરાઈ ગયા હતા અને સાવચેતીના ભાગરૂપે શાળાઓમાં રજા જાહેર કરવામાં આવી હતી. રાયગઢ જિલ્લામાં આકાશી વીજળી પડવાથી એક મહિલાનું મોત થયું હોવાની માહિતી પણ સામે આવી છે. બિહારમાં હાલ ભારે બફારો અને ગરમી વચ્ચે કેટલાક જિલ્લાઓમાં વરસાદની સંભાવના છે. પટનામાં તાપમાન 37 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી ગયું છે. બગાહા વિસ્તારમાં પૂર જેવી સ્થિતિ વચ્ચે એક પિતાએ પોતાના પુત્રને ખભા પર બેસાડીને ઉફાન મારતી નદી પાર કરાવી શાળાએ પહોંચાડ્યો હતો, જેનો વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર ચર્ચામાં રહ્યો.
ઉત્તરાખંડમાં પણ 10 જિલ્લાઓ માટે યલો એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. હવામાન વિભાગે ભારે વરસાદ, ગાજવીજ અને આકાશી વીજળી પડવાની ચેતવણી આપી છે. રાજ્યમાં સૌથી વધુ તાપમાન પંતનગરમાં 35.1 ડિગ્રી સેલ્સિયસ નોંધાયું છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં નેપાળ અને પહાડી વિસ્તારોમાં પડેલા ભારે વરસાદની અસર હવે નદી વિસ્તારોમાં જોવા મળી રહી છે. બારાબંકીમાં સરયૂ નદી ભયજનક સપાટીની નજીક પહોંચી ગઈ છે, જેના કારણે 87 ગામોમાં પૂરનું જોખમ ઊભું થયું છે. રાજ્યના તમામ 75 જિલ્લાઓમાં વરસાદ અને ગાજવીજની આગાહી કરવામાં આવી છે.
આ દરમિયાન દિલ્હી યુનિવર્સિટી અને IISER ભોપાલના વૈજ્ઞાનિકોના અભ્યાસમાં ચિંતાજનક ખુલાસો થયો છે. અભ્યાસ અનુસાર છેલ્લા 225 વર્ષમાં દિલ્હીની યમુના નદીની પહોળાઈ લગભગ 68 ટકા ઘટી ગઈ છે, જ્યારે કુદરતી જળપ્રવાહમાં લગભગ 89 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે. સંશોધકોના જણાવ્યા પ્રમાણે શહેરીકરણ, બેરેજનું નિર્માણ અને માનવ હસ્તક્ષેપને કારણે નદીના કુદરતી સ્વરૂપમાં મોટો બદલાવ આવ્યો છે.
આગામી બે દિવસના હવામાનની વાત કરીએ તો 18 જુલાઈએ ઓડિશા અને પશ્ચિમ બંગાળમાં ભારે વરસાદ માટે ઓરેન્જ એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. બિહાર, ઝારખંડ, આસામ, મેઘાલય, સિક્કિમ, મિઝોરમ, મણિપુર અને ત્રિપુરામાં પણ ભારે વરસાદની આગાહી છે. જ્યારે પંજાબ, હરિયાણા, દિલ્હી, ઉત્તર પ્રદેશ અને તમિલનાડુમાં ગરમી અને ભેજવાળું હવામાન યથાવત રહેશે.
19 જુલાઈએ પણ ઉત્તરાખંડ, ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, ઝારખંડ, પશ્ચિમ બંગાળ અને ઓડિશામાં વરસાદ માટે યલો એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. મધ્ય પ્રદેશ અને જમ્મુ-કાશ્મીરમાં ઓરેન્જ એલર્ટ છે. હવામાન વિભાગે લોકોને ભારે વરસાદ, ગાજવીજ અને પૂર જેવી પરિસ્થિતિ દરમિયાન સાવચેત રહેવા તેમજ સ્થાનિક તંત્રની સૂચનાઓનું પાલન કરવાની સલાહ આપી છે.
