બ્રિટનમાં સોમવારે મહત્વપૂર્ણ રાજકીય ફેરફાર જોવા મળ્યો હતો. લેબર પાર્ટીના નેતા એન્ડી બર્નહેમે દેશના નવા વડાપ્રધાન તરીકે સત્તાવાર રીતે કાર્યભાર સંભાળ્યો હતો. છેલ્લા દસ વર્ષમાં બ્રિટનના તેઓ સાતમા વડાપ્રધાન બન્યા છે. પૂર્વ વડાપ્રધાન કીર સ્ટાર્મરે રાજીનામું આપ્યા બાદ કિંગ ચાર્લ્સને મળીને નવી સરકાર રચવાની જવાબદારી એન્ડી બર્નહેમને સોંપવામાં આવી હતી. સત્તા સંભાળ્યા બાદ બર્નહેમે દેશને સંબોધતા કહ્યું હતું કે તેમની સરકાર સામાન્ય લોકોના જીવનને સરળ બનાવવા, અર્થતંત્રને મજબૂત કરવા અને જાહેર સેવાઓમાં સુધારો લાવવા માટે પ્રાથમિકતા આપશે. કીર સ્ટાર્મરે 10 ડાઉનિંગ સ્ટ્રીટ બહાર પોતાના વિદાય ભાષણમાં દેશની સેવા કરવાની તક બદલ આભાર વ્યક્ત કર્યો હતો. ત્યારબાદ તેમણે રાજા ચાર્લ્સ સમક્ષ પોતાનું રાજીનામું રજૂ કર્યું હતું. આ પછી ગ્રેટર માન્ચેસ્ટરના પૂર્વ મેયર રહેલા 56 વર્ષીય એન્ડી બર્નહેમે કિંગ ચાર્લ્સ સાથે મુલાકાત કરી અને સત્તાવાર રીતે બ્રિટનના નવા વડાપ્રધાન તરીકે શપથ ગ્રહણ કર્યો. બર્નહેમ એવા સમયે દેશની કમાન સંભાળી રહ્યા છે જ્યારે બ્રિટન અનેક પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે. દેશનું અર્થતંત્ર ધીમી ગતિએ આગળ વધી રહ્યું છે, જાહેર સેવાઓ પર ભારે દબાણ છે, આરોગ્ય અને પરિવહન જેવી મૂળભૂત સેવાઓમાં લોકો અસંતોષ વ્યક્ત કરી રહ્યા છે અને સરકારી ખર્ચ સતત વધી રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં નવી સરકાર પાસેથી લોકોની અપેક્ષાઓ પણ ઘણી વધી ગઈ છે.
વડાપ્રધાન બન્યા બાદ બર્નહેમ સામેનો સૌથી પહેલો પડકાર પોતાની કેબિનેટની રચના કરવાનો રહેશે. ખાસ કરીને નવા નાણાંમંત્રીની પસંદગી પર સૌની નજર રહેશે. બ્રિટનમાં અગાઉ અનેક વખત વડાપ્રધાન અને નાણાંમંત્રી વચ્ચેના મતભેદો સરકાર માટે મુશ્કેલીનું કારણ બન્યા છે. શરૂઆતમાં ઊર્જા સુરક્ષા મંત્રી એડ મિલિબેન્ડને નાણાંમંત્રી પદના મજબૂત દાવેદાર માનવામાં આવતા હતા, પરંતુ હવે ગૃહમંત્રી શબાના મહેમૂદનું નામ સૌથી વધુ ચર્ચામાં છે. પાકિસ્તાની મૂળ ધરાવતા શબાના મહેમૂદને આ જવાબદારી મળી શકે તેવી ચર્ચા ચાલી રહી છે. જોકે બર્નહેમે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમણે હજુ સુધી અંતિમ નિર્ણય લીધો નથી અને કેબિનેટ અંગેની અટકળો પર વિશ્વાસ ન કરવો જોઈએ. નવી સરકારે સત્તા સંભાળતાની સાથે જ એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. અગાઉની સરકાર દ્વારા તમામ કર્મચારીઓ માટે ડિજિટલ ઓળખપત્ર ફરજિયાત બનાવવાની યોજના રદ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. સપ્ટેમ્બર 2025માં શરૂ કરાયેલી આ યોજનાનો હેતુ દેશમાં કામ કરતા દરેક કર્મચારીની ઓળખ અને તેમના કાનૂની કામકાજના અધિકારની ડિજિટલ ચકાસણી કરવાનો હતો. સરકારનું માનવું હતું કે તેનાથી નકલી દસ્તાવેજોના ઉપયોગ પર રોક લાગશે અને ગેરકાયદે ઇમિગ્રેશન અટકાવવામાં મદદ મળશે. પરંતુ આ યોજનાનો શરૂઆતથી જ વિરોધ થયો હતો. વિપક્ષ અને નાગરિક અધિકાર સંગઠનોનું કહેવું હતું કે સરકાર આ માધ્યમથી નાગરિકોની ખાનગી માહિતી પર વધુ નિયંત્રણ મેળવી શકે છે. ડેટા સુરક્ષા અને વ્યક્તિગત ગોપનીયતા અંગે પણ ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા થયા હતા. હવે નવી સરકારે આ યોજના રદ કરીને પોતાની અલગ દિશાનો સંકેત આપ્યો છે.
બર્નહેમ સામે સૌથી મોટો પડકાર બ્રિટનના સુસ્ત અર્થતંત્રને ફરી ગતિ આપવાનો રહેશે. વર્ષ 2008ની વૈશ્વિક મંદી, ત્યારબાદ બ્રેક્ઝિટ અને પછી કોરોના મહામારીના કારણે બ્રિટનની અર્થવ્યવસ્થા પર લાંબા ગાળાની અસર પડી છે. સામાન્ય લોકો મોંઘવારી અને વધતા જીવનખર્ચથી પરેશાન છે. બર્નહેમે ચૂંટણી દરમિયાન ટેક્સ ન વધારવાનું વચન આપ્યું હતું અને હવે આર્થિક વિકાસ સાથે તે વચન જાળવી રાખવું તેમના માટે મોટી કસોટી રહેશે. વિદેશ નીતિના મોરચે પણ નવી સરકાર માટે અનેક પડકારો ઉભા છે. યુક્રેનમાં યુદ્ધ હજુ પણ ચાલુ છે, જ્યારે મિડલ ઈસ્ટમાં ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે વધતો તણાવ સમગ્ર વિશ્વ માટે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે. આવી સ્થિતિમાં બ્રિટનને પોતાની પરંપરાગત વિદેશ નીતિ જાળવતાં વૈશ્વિક રાજકીય સંતુલન પણ જાળવવું પડશે. અમેરિકા સાથેના સંબંધો પણ નવી સરકાર માટે મહત્વના રહેશે. પૂર્વ વડાપ્રધાન કીર સ્ટાર્મરે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે સારા સંબંધો બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ કેટલાક આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ પર બંને દેશો વચ્ચે મતભેદો પણ જોવા મળ્યા હતા. સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં પણ નવી સરકાર સામે મોટો પડકાર છે. તાજેતરમાં સંરક્ષણ બજેટ વધારવાના મુદ્દે સરકારમાં મતભેદો સર્જાયા હતા અને તેના કારણે સંરક્ષણ મંત્રી જોન હીલીએ રાજીનામું આપ્યું હતું. ત્યારબાદ સંરક્ષણ ખર્ચમાં 15 અબજ પાઉન્ડનો વધારો કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી, પરંતુ આ વધારાનું ભંડોળ ક્યાંથી આવશે તે અંગે હજુ સ્પષ્ટતા થઈ નથી. બર્નહેમે હવે આ વધારાના ખર્ચ માટે નાણાંકીય સંતુલન જાળવવું પડશે.
ઇમિગ્રેશનનો મુદ્દો પણ નવી સરકાર માટે સંવેદનશીલ રહેશે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં બ્રિટનમાં કડક ઇમિગ્રેશન નીતિઓના કારણે સ્થળાંતરમાં ઘટાડો થયો છે. બર્નહેમે પણ અગાઉ જણાવ્યું હતું કે ગેરકાયદે ઇમિગ્રેશન પર વધુ નિયંત્રણ લાવવાની જરૂર છે. જોકે તેમની જ લેબર પાર્ટીના ઘણા નેતાઓ વધુ કડક નીતિના વિરોધમાં છે. તેથી સરકારને સુરક્ષા અને માનવાધિકાર વચ્ચે સંતુલન જાળવવું પડશે. સામાજિક કલ્યાણ અને પેન્શન પર વધતો ખર્ચ પણ સરકાર માટે મોટી ચિંતા છે. બ્રિટનમાં સરકારી વેલફેર યોજનાઓ પર દર વર્ષે મોટું બજેટ ખર્ચાય છે. ખાસ કરીને નિવૃત્ત લોકો માટેની પેન્શન યોજના અને અન્ય સહાય યોજનાઓ પર સરકારનો મોટો ખર્ચ થાય છે. સાથે જ માનસિક સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત કારણોસર સરકારી સહાય મેળવનાર યુવાનોની સંખ્યા પણ વધી રહી છે. જો સરકાર આ ખર્ચને નિયંત્રિત કરવામાં સફળ થશે તો અન્ય વિકાસલક્ષી યોજનાઓ માટે વધુ નાણાં ઉપલબ્ધ થઈ શકશે. નવી સરકારની સફળતા હવે તેના શરૂઆતના નિર્ણયોથી નક્કી થશે. લોકોની અપેક્ષા છે કે એન્ડી બર્નહેમ ચૂંટણી દરમિયાન કરેલા વચનોને વાસ્તવિક યોજનાઓમાં ફેરવશે અને બ્રિટનને આર્થિક તેમજ સામાજિક રીતે વધુ મજબૂત બનાવશે. આગામી દિવસોમાં તેમની કેબિનેટની રચના અને પ્રથમ નીતિગત નિર્ણયો પર સમગ્ર બ્રિટન અને વિશ્વની નજર રહેશે.
