અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતા તણાવ વચ્ચે ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) તરફથી આપવામાં આવેલા નિવેદનોએ વૈશ્વિક સ્તરે ચિંતા વધારી છે. ઈરાનના ટોચના સૈન્ય વર્તુળ સાથે જોડાયેલા અધિકારીઓએ ચેતવણી આપી છે કે જો અમેરિકા ઈરાન સામે વધુ આર્થિક અથવા સૈન્ય દબાણ વધારશે, તો તેની અસર માત્ર અમેરિકા સુધી મર્યાદિત નહીં રહે પરંતુ યુરોપિયન દેશોને પણ તેનો સામનો કરવો પડી શકે છે. IRGCના ચીફ કમાન્ડરના સલાહકાર હુસૈન હમીદરેઝા મોઘદામફરે જણાવ્યું કે જો અમેરિકા સમુદ્રી માર્ગો અથવા કડક પ્રતિબંધો દ્વારા ઈરાન પર દબાણ લાવવાનો પ્રયાસ કરશે, તો તેના ગંભીર પરિણામો યુરોપના ઊર્જા ક્ષેત્ર અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર જોવા મળી શકે છે. તેમણે દાવો કર્યો કે આવા પગલાંથી આંતરરાષ્ટ્રીય સપ્લાય ચેઇન પર મોટી અસર પડી શકે છે.
આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે રશિયા અને પશ્ચિમ દેશો વચ્ચે યુક્રેન યુદ્ધને લઈને પહેલેથી જ તણાવ યથાવત છે. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે જો મધ્યપૂર્વમાં પણ સંકટ ઊભું થાય તો યુરોપ પર ઊર્જા અને સુરક્ષા બંને મોરચે દબાણ વધી શકે છે. ચર્ચામાં રહેલો સૌથી મહત્વનો મુદ્દો સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ છે. વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી વેપાર માર્ગોમાંના એક એવા આ જળમાર્ગમાંથી વિશ્વના મોટા ભાગનો ક્રૂડ ઓઇલ અને LNG સપ્લાય પસાર થાય છે. સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ, કુવૈત અને ઇરાક જેવા દેશોમાંથી નીકળતું મોટાભાગનું તેલ આ જ માર્ગે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પહોંચે છે. સુરક્ષા નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે જો હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં અવરોધ ઊભો થાય અથવા જહાજોની અવરજવર પ્રભાવિત થાય, તો વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ભારે વધારો થઈ શકે છે. તેની સીધી અસર યુરોપ સહિત અનેક દેશોના ઉદ્યોગો, પરિવહન અને ઊર્જા પુરવઠા પર પડી શકે છે.
તાજેતરના મહિનાઓમાં અમેરિકા દ્વારા ઈરાન પર દબાણ વધારવાના સંકેતો વચ્ચે ઈરાને વારંવાર હોર્મુઝ જળમાર્ગની સુરક્ષાનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે. જોકે હાલમાં આ માર્ગ સંપૂર્ણપણે બંધ કરવાની કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. રશિયા અને ઈરાન વચ્ચે વધતા રાજકીય અને વ્યૂહાત્મક સંબંધોને લઈને પણ પશ્ચિમી દેશો નજર રાખી રહ્યા છે. જોકે બંને દેશોએ સંયુક્ત રીતે યુરોપ સામે કોઈ સૈન્ય કાર્યવાહી કરવાની સત્તાવાર જાહેરાત કરી નથી. તેથી આવા દાવાઓને લઈને સ્વતંત્ર પુષ્ટિ ઉપલબ્ધ નથી. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે અમેરિકા, ઈરાન અને રશિયા વચ્ચે વધતો તણાવ વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર, આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર અને ભૂરાજકીય સમીકરણો પર અસર કરી શકે છે. આગામી સમયમાં રાજદ્વારી ચર્ચાઓ અને સંબંધિત દેશોના નિર્ણયો પર સમગ્ર વિશ્વની નજર રહેશે.
