બિહારના પ્રખ્યાત શિક્ષક અને ખાન ગ્લોબલ સ્ટડીઝના સ્થાપક ખાન સર માટે મુશ્કેલીઓ વધતી જતી હોય તેવું લાગે છે. બિહાર પોલીસે તેમની કોચિંગ ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાં વિવાદ અને ગોળીબારના સંદર્ભમાં બે સુરક્ષા ગાર્ડની ધરપકડ કરીને જેલમાં ધકેલી દીધા છે. આ કેસમાં ખાન સરનું નામ પણ આરોપી તરીકે રાખવામાં આવ્યું છે. સોમવારે પટનાના પ્રિન્સિપલ ડિસ્ટ્રિક્ટ એન્ડ સેશન્સ જજ રૂપેશ દેવની કોર્ટમાં ખાન સર વતી તેમના વકીલ અરવિંદ મૌર દ્વારા આગોતરા જામીનની અરજી દાખલ કરવામાં આવી હતી.
પટના જિલ્લા ન્યાયાધીશે તેમની ધરપકડ પર રોક લગાવી દીધી છે. પટનામાં તેમના કોચિંગ સેન્ટરની બહાર તોડફોડ અને ગોળીબારના કેસમાં આ રાહત આપવામાં આવી છે. પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર તોડફોડના કેસમાં ખાન સર અને તેમની ખાન ગ્લોબલ સ્ટડીઝ ઇન્સ્ટિટ્યૂટનું નામ લેવામાં આવ્યું છે. આ કેસમાં ખાન સર અને તેમના મુખ્ય હરીફ વચ્ચેની લડાઈ બહાર આવી છે. ગયા મંગળવારે રાત્રે ૧૫-૨૦ લોકોએ સંસ્થાનાં પોસ્ટર ફાડી નાખ્યાં હતાં અને પથ્થરમારો કર્યો હતો,ત્યાર બાદ આ ગાર્ડ્સે ગોળીબાર કર્યો હતો.
પટનામાં ગરીબ બાળકોને મફતમાં અથવા ઓછી ફીમાં સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે તૈયાર કરતી કોચિંગ સંસ્થાઓ ખૂબ પ્રખ્યાત છે. હાલમાં બે કોચિંગ સંસ્થાઓ વચ્ચે ગંભીર વિખવાદ ચાલી રહ્યો છે. એક સંસ્થા ફૈઝલ ખાન (ખાન સર) દ્વારા સંચાલિત છે અને બીજી સંસ્થા રોશન આનંદ દ્વારા સંચાલિત છે. ખાન સરના સોશ્યલ મીડિયામાં કરોડો ચાહકો છે. થોડા દિવસો પહેલાં આ બે સંસ્થાઓ વચ્ચે વિખવાદ થયો હતો.
ખાન સરે આરોપ લગાવ્યો હતો કે રોશન આનંદની જ્ઞાન બિંદુ કોચિંગ સંસ્થા સાથે સંકળાયેલાં લોકોએ તેમના પર ગોળીબાર કર્યો હતો. આ ઘટનાએ ભારે હોબાળો મચાવ્યો હતો અને રોશન આનંદની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. પોલીસ તપાસમાં બહાર આવ્યું કે શરૂઆતમાં ગોળીબાર જ્ઞાન બિંદુ દ્વારા નહીં, પરંતુ ખાન સરના અંગરક્ષકો દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો. પરિણામે ખાન સર સામે પણ કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો.
દરમિયાન સોમવારે પટનામાં વિદ્યાર્થીઓએ જ્ઞાન બિંદુ કોચિંગના ડિરેક્ટર રોશન આનંદની મુક્તિની માંગણી સાથે મીણબત્તી પ્રગટાવીને રેલી કાઢી હતી. તેમણે રોશન આનંદના સમર્થનમાં સૂત્રોચ્ચાર કર્યા હતા અને ખાન સરની ધરપકડની માંગણી કરી હતી. અગાઉ ખાન સરનો એક નવો વીડિયો સામે આવ્યો હતો. આ વીડિયોમાં તેઓ વર્ગખંડમાં વિદ્યાર્થીઓને તેમના કોચિંગ સેન્ટર પર થયેલા હુમલા વિશે જણાવી રહ્યા છે. ખાન સર વર્ગખંડમાં વિદ્યાર્થીઓને કહી રહ્યા છે કે કોચિંગ ગાર્ડને નિર્દયતાથી માર મારવામાં આવ્યો હતો. તેઓ વર્ગખંડની ફી ઘટાડવાની પણ વાત કરે છે. ખાન સરે એમ પણ કહ્યું હતું કે જો ખાન ગ્લોબલ સ્ટડીઝ બંધ થઈ જાય તો આગામી છ મહિનામાં ઘણી કોચિંગ સંસ્થાઓની ફી એકથી દોઢ લાખ રૂપિયા સુધી પહોંચી જશે.
૩૨ વર્ષીય ખાન સરનું પૂરું નામ ફૈઝલ ખાન છે. તેઓ હાલમાં ફક્ત પટના અને બિહારમાં જ નહીં, પરંતુ દેશભરમાં શિક્ષણજગતમાં એક પ્રખ્યાત શિક્ષક તરીકે ઓળખાય છે અને તેઓ દેશભરનાં યુવાનોનાં હૃદય પર રાજ કરે છે. આનું મુખ્ય કારણ તેમની શિક્ષણશૈલી અને યુટ્યુબ દ્વારા વિદ્યાર્થીઓને સમજવાની તેમની ક્ષમતા છે. ખાન સરની યુટ્યુબ ચેનલે ઘણાં યુવાનોનાં સપનાં સાકાર કર્યાં છે.
ખાન સર મૂળ ઉત્તર પ્રદેશના દેવરિયા જિલ્લાના ભાટપર રાણી નગરના રહેવાસી છે. તેમનો જન્મ ૧૨ ડિસેમ્બર, ૧૯૯૩ ના રોજ એક મધ્યમ વર્ગના પરિવારમાં થયો હતો. તેમના પિતા એક નાના કોન્ટ્રાક્ટર હતા અને તેમની માતા ગૃહિણી હતી. તેમણે ભાટપર રાણીમાં પોતાનું શાળાકીય શિક્ષણ પૂર્ણ કર્યું અને બાદમાં અલ્હાબાદ યુનિવર્સિટીમાંથી અભ્યાસ કર્યો, જ્યાં તેમણે વિજ્ઞાનમાં સ્નાતક અને ભૂગોળમાં માસ્ટર ડિગ્રી મેળવી હતી. ખાન સર બાળપણથી જ ભારતીય સેનામાં જોડાવા માંગતા હતા, પરંતુ તબીબી પરીક્ષણોમાં નિષ્ફળ જતાં તેમનું સ્વપ્ન ચકનાચૂર થઈ ગયું હતું. ખાન સરના એક ભાઈ પણ આર્મીમાં કમાન્ડો છે.
આર્મીમાં જોડાવામાં નિષ્ફળ ગયા પછી તેમણે શિક્ષણ આપવું એ મુખ્ય ધ્યેય બનાવ્યું. ૨૦૧૦ માં તેઓ દેવરિયા છોડીને પટના ગયા. તેમને પટનામાં પણ ઘણા સંઘર્ષોનો સામનો કરવો પડ્યો. તેમણે પોતે અભ્યાસ કર્યો અને બાળકોને ઘરે ઘરે ટ્યુશન આપવાનું શરૂ કર્યું. શરૂઆતના દિવસોમાં તેઓ ઘરે ઘરે જઈને શિક્ષણ આપતા હતા અને દરરોજ માત્ર ૪૦ રૂપિયા કમાતા હતા. પટનામાં ખાન સરે ઘરે-ઘરે કોચિંગ સેન્ટરોમાં શિક્ષણ આપવાનું શરૂ કર્યું, જેમાં ડોર-ટુ-ડોર ટ્યુશનનો સમાવેશ થાય છે. ત્યાર બાદ તેમણે પોતાનું કોચિંગ સેન્ટર ખાન ગ્લોબલ સ્ટડીઝ ખોલ્યું.
શરૂઆતના દિવસોમાં તેમનું કોચિંગ સેન્ટર ખૂબ સફળ નહોતું, જેમાં ખૂબ ઓછાં વિદ્યાર્થીઓ આવતા હતાં. જો કે, ૨૦૧૯-૨૦ના લોકડાઉન સાથે તેમનું નસીબ બદલાઈ ગયું. લોકડાઉન દરમિયાન બધી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ બંધ થઈ ગઈ હતી. તે સમયે એક શ્વેતપત્ર સાથે તેમણે પોતાની યુટ્યુબ ચેનલ ખાન જી.એસ. રિસર્ચ સેન્ટર શરૂ કરી અને ઓનલાઈન શિક્ષણ આપવાનું શરૂ કર્યું.
તેમની યુટ્યુબ ચેનલ શરૂ કર્યા પછી તરત જ, તેઓ માત્ર બિહારમાં જ નહીં પરંતુ દેશભરમાં તેમની અનોખી શિક્ષણ પદ્ધતિઓ અને મુશ્કેલ વિષયોને સરળ અને રસપ્રદ બનાવવાની ક્ષમતા માટે જાણીતા બન્યા. તેમણે ૨૦૨૧ માં એક એપ પણ લોન્ચ કરી અને જે વિદ્યાર્થીઓ શહેરમાં મુસાફરી કરી શકતાં ન હતાં તેમને ઓનલાઈન કોર્સ ઓફર કરવાનું શરૂ કર્યું. લોકડાઉન સમાપ્ત થયા પછી તેમના કોચિંગ ક્લાસમાં ભીડ આવવા લાગી અને ટૂંક સમયમાં ખાન સર માત્ર બિહારમાં જ નહીં પરંતુ દેશભરમાં પ્રખ્યાત ગ્રામીણ શિક્ષક બન્યા અને નોંધપાત્ર કમાણી કરવા લાગ્યા. મીડિયા અહેવાલો અનુસાર ખાન સર હવે ૪૦ કરોડ રૂપિયાથી વધુની સંપત્તિના માલિક છે.
જેમ જેમ ખાન સર લોકપ્રિયતા મેળવતા ગયા તેમ તેમ વિવાદોમાં તેમની સંડોવણી પણ વધતી ગઈ અને તેઓ વિવાદોમાં વધુ ને વધુ સંડોવાતા ગયા. જાન્યુઆરી ૨૦૨૨ માં રેલવે ભરતી બોર્ડની પરીક્ષાઓ સંબંધિત વિરોધ પ્રદર્શનોના સંદર્ભમાં ખાન અને અનેક કોચિંગ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના શિક્ષકો સામે FIR દાખલ કરવામાં આવી હતી. ખાન સર તે સમયે સમાચારમાં હતા કારણ કે તેમનો એક વીડિયો જેમાં વિદ્યાર્થીઓને ઉશ્કેરવામાં આવ્યાં હતાં, જેમાં તેમણે કહ્યું હતું કે અધિકારો માટે લડવું જરૂરી છે, તે વાયરલ થયું હતું. ડિસેમ્બર ૨૦૨૪ માં તેમણે બિહાર પબ્લિક સર્વિસ કમિશનની પરીક્ષામાં ફેરફારો સંબંધિત વિરોધ પ્રદર્શનોમાં ભાગ લીધો હતો. હકીકતમાં, તે સમયે ઘણા પ્રખ્યાત કોચિંગ અને ફિલ્મી શિક્ષકો વિદ્યાર્થીઓના સમર્થનમાં બહાર આવ્યા હતા, જેના કારણે ખાન સરને પણ તેમાં ભાગ લેવાની ફરજ પડી હતી. જૂન ૨૦૨૫ માં ખાન સરના પટનામાં લગ્ન સમારંભ દરમિયાન તેમની પત્નીના બુરખા અંગે પણ વિવાદ પેદા થયો હતો.
આ દરમિયાન ખાન સરના કાકાએ તેમની વિરુદ્ધ ઝુંબેશ શરૂ કરી છે. ઉત્તર પ્રદેશના દેવરિયાના રહેવાસી નિસાર અહેમદે ખાન સરની ડિગ્રી નકલી હોવાનો દાવો કર્યો છે. તેમના કહેવા મુજબ ખાન પાસે કોઈ ખાસ શૈક્ષણિક લાયકાત નથી. તેમની બધી ડિગ્રીઓ નકલી છે. તેઓ ફક્ત એક સારા વક્તા છે અને તેમના ભાષણથી ગુજરાન ચલાવી રહ્યા છે. તેઓ પોતાને ભગવાન માને છે. તેમને પોતાની સંપત્તિનો ગર્વ છે. તેઓ નટવરલાલ છે. જો તેમના કોચિંગ ક્લાસમાં ૧૦ વિદ્યાર્થીઓ પાસ થાય છે, તો તે ૨૦ વિદ્યાર્થીઓનો દાવો કરે છે. તેમણે ગોળીબારનું આયોજન કર્યું હોવું જોઈએ. ખાન સરના બીજા કાકા મોહમ્મદ ઇમરાને પણ એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે ખાન સર ખરાબ ચારિત્ર્યવાળા માણસ હતા અને ઓનલાઈન વર્ગો દ્વારા વિદ્યાર્થીઓને છેતરતા હતા.
– આ લેખમાં પ્રગટ થયેલાં વિચારો લેખકનાં પોતાના છે.
