મિડલ ઈસ્ટમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધના ગંભીર પ્રભાવ હવે વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં સ્પષ્ટ દેખાવા લાગ્યા છે. તાજેતરના રિપોર્ટ મુજબ, એપ્રિલ 2026 દરમિયાન કુવૈતે એક ટીપું પણ કાચા તેલનું નિકાસ કર્યું નથી, જે છેલ્લા 30 વર્ષમાં પહેલીવાર બન્યું છે.
આ ઘટના ખાસ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે 1991ના ગલ્ફ વોર પછી પહેલીવાર એવું બન્યું છે કે કુવૈત જેવા મોટા તેલ ઉત્પાદક દેશે સંપૂર્ણ મહિના સુધી કોઈ નિકાસ નોંધાવી નથી
વિશેષજ્ઞો મુજબ, આ સ્થિતિનું મુખ્ય કારણ મિડલ ઈસ્ટમાં વધતી તણાવભરી પરિસ્થિતિ અને ખાસ કરીને હોર્મુઝ જળમાર્ગ (Strait of Hormuz) પર પડેલા પ્રભાવને માનવામાં આવી રહ્યું છે. આ જળમાર્ગ વૈશ્વિક તેલ સપ્લાય માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ માર્ગોમાંથી એક છે, જ્યાંથી વિશ્વના મોટા ભાગના તેલની હેરફેર થાય છે. રિપોર્ટ મુજબ, કુવૈત હજુ પણ તેલનું ઉત્પાદન કરી રહ્યું છે, પરંતુ તે કાચા તેલને નિકાસ કરવાની જગ્યાએ સ્ટોર કરી રહ્યું છે અથવા તેને રિફાઇન કરીને અન્ય ઉત્પાદનો રૂપે ઉપયોગ કરી રહ્યું છે.
મિડલ ઈસ્ટ યુદ્ધને કારણે સમગ્ર વિસ્તારમાં તેલના જહાજોની અવરજવર પર પણ અસર પડી છે. ઘણી શિપિંગ રૂટ્સ બંધ થઈ ગઈ છે અથવા જોખમભરી બની ગઈ છે, જેના કારણે મોટા પ્રમાણમાં તેલ સપ્લાય ચેઇન ખોરવાઈ ગઈ છે. વિશ્વસ્તરે પણ આ પરિસ્થિતિના પ્રભાવ જોવા મળી રહ્યા છે. મિડલ ઈસ્ટમાંથી તેલની સપ્લાયમાં ભારે ઘટાડો થયો છે, જેનાથી તેલના ભાવોમાં તેજી આવી રહી છે અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર પણ દબાણ વધી રહ્યું છે.
આ પરિસ્થિતિ ભારત જેવા દેશો માટે પણ ચિંતાજનક બની શકે છે, કારણ કે ભારત પોતાની ઊર્જાની જરૂરિયાત માટે મોટા પ્રમાણમાં ગલ્ફ દેશો પર નિર્ભર છે. જો આ સંકટ લાંબું ચાલે તો પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં વધારો અને મોંઘવારી વધવાની શક્યતા પણ નિષ્ણાતો વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. કુલ મળીને, કુવૈતનું 30 વર્ષમાં પહેલીવાર શૂન્ય તેલ નિકાસ કરવું એ માત્ર એક આંકડો નથી, પરંતુ વૈશ્વિક ઊર્જા સંકટની ગંભીર ચેતવણી તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
