ખેડૂતોની ખેતીની સિઝન, વધેલી મુસાફરી અને ઔદ્યોગિક ગતિવિધિઓએ વધારી ઇંધણની માંગ; IOC, BPCL અને HPCLના વેચાણના આંકડાઓ સામે આવ્યા : દેશમાં જુલાઈ 2026 દરમિયાન પેટ્રોલ અને ડીઝલના વપરાશમાં નોંધપાત્ર વધારો નોંધાયો છે. સરકારી તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ – ઇન્ડિયન ઓઈલ કોર્પોરેશન (IOC), ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (BPCL) અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (HPCL)ના તાજેતરના વેચાણના આંકડાઓ મુજબ જુલાઈ મહિનામાં પેટ્રોલના વેચાણમાં વાર્ષિક ધોરણે 9.7 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે, જ્યારે ડીઝલનું વેચાણ 10.7 ટકા વધીને 7.12 મિલિયન ટન સુધી પહોંચ્યું છે. નિષ્ણાતોના મતે ચોમાસાની ખેતી, વધેલી વાહનવ્યવહારની ગતિવિધિઓ અને આર્થિક પ્રવૃત્તિઓમાં તેજી તેના મુખ્ય કારણો છે.
દેશમાં જુલાઈ મહિનામાં પેટ્રોલનું કુલ વેચાણ 3.45 મિલિયન ટન રહ્યું, જે ગયા વર્ષની સમાન અવધિની સરખામણીએ લગભગ 9.7 ટકા વધુ છે. બીજી તરફ ડીઝલનું વેચાણ પણ નોંધપાત્ર રીતે વધીને 7.12 મિલિયન ટન થયું છે. ડીઝલનું આ પ્રમાણ દેશના પરિવહન, કૃષિ અને ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રોમાં વધેલી માંગને દર્શાવે છે.વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે ચોમાસા દરમિયાન ખેડૂતો દ્વારા ટ્રેક્ટર, પંપસેટ, કૃષિ મશીનરી અને અન્ય સાધનોનો મોટા પ્રમાણમાં ઉપયોગ થતો હોવાથી ડીઝલની માંગમાં કુદરતી રીતે વધારો થાય છે. આ વર્ષે ગુજરાત, પંજાબ, હરિયાણા, ઉત્તર પ્રદેશ, મધ્ય પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર અને રાજસ્થાન સહિતના રાજ્યોમાં ખેતીની કામગીરી ઝડપથી આગળ વધી રહી હોવાથી ડીઝલના વેચાણમાં વધારો નોંધાયો છે.
પેટ્રોલના વેચાણમાં થયેલો વધારો પણ દેશની અર્થવ્યવસ્થાની ગતિને દર્શાવે છે. શાળા-કોલેજો શરૂ થવા, ઓફિસોમાં નિયમિત હાજરી વધવા, પ્રવાસન પ્રવૃત્તિઓમાં તેજી અને ખાનગી વાહનોના ઉપયોગમાં વૃદ્ધિના કારણે પેટ્રોલની માંગ વધી હોવાનું માનવામાં આવે છે. શહેરોમાં ટુ-વ્હીલર અને કારના વપરાશમાં પણ વધારો નોંધાયો છે.સરકારી ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ – ઇન્ડિયન ઓઈલ (IOC), ભારત પેટ્રોલિયમ (BPCL) અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ (HPCL) – દેશના મોટાભાગના પેટ્રોલ અને ડીઝલના વિતરણનું કામ સંભાળે છે. આ ત્રણેય કંપનીઓના સંયુક્ત વેચાણના આંકડાઓ દેશના ઇંધણ વપરાશનું મહત્વનું સૂચક માનવામાં આવે છે. જુલાઈના આંકડાઓ દર્શાવે છે કે ઇંધણની માંગ સતત મજબૂત બની રહી છે.
નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, ચોમાસાના કારણે કૃષિ ક્ષેત્રમાં ડીઝલની માંગમાં દર વર્ષે વધારો જોવા મળે છે. ટ્રેક્ટર, હાર્વેસ્ટર, ડીઝલ પંપ અને માલવાહક વાહનોનો ઉપયોગ વધવાથી ડીઝલનું વેચાણ ઝડપથી વધે છે. ઉપરાંત, ગ્રામિણ વિસ્તારોમાં ખેતી સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓ તેજ બનતાં પણ ડીઝલની માંગમાં વધારો થાય છે.પરિવહન ક્ષેત્રમાં પણ ડીઝલનો વ્યાપક ઉપયોગ થાય છે. ટ્રક, બસ, ટેન્કર અને અન્ય ભારે વાહનો દેશભરમાં માલસામાનની હેરફેર કરે છે. ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન અને વેપાર વધતા પરિવહન સેવાઓમાં વધારો થયો છે, જેના કારણે ડીઝલના વપરાશમાં નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ થઈ છે.
પેટ્રોલના વધેલા વેચાણ પાછળનું બીજું મહત્વનું કારણ પ્રવાસન અને વ્યક્તિગત મુસાફરીમાં વધારો છે. ઉનાળાની રજાઓ બાદ લોકો પોતાના શહેરોમાં પરત ફરી રહ્યા છે, જ્યારે ચોમાસાના પ્રવાસો અને ધાર્મિક યાત્રાઓ પણ વધી રહી છે. તેના કારણે ખાનગી વાહનોનો ઉપયોગ વધ્યો છે.
ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રમાં વધતી ગતિવિધિઓ પણ ઇંધણની માંગને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે. ઉત્પાદન એકમો, લોજિસ્ટિક્સ, બાંધકામ અને સેવા ક્ષેત્રમાં વધતી કામગીરીને કારણે માલવાહક વાહનોની અવરજવર વધી છે, જે સીધી રીતે ડીઝલના વપરાશમાં વધારો કરે છે.ઊર્જા ક્ષેત્રના વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે જો આગામી મહિનાઓમાં કૃષિ પ્રવૃત્તિઓ અને ઔદ્યોગિક વિકાસની ગતિ યથાવત્ રહેશે તો પેટ્રોલ અને ડીઝલની માંગમાં વધુ વધારો જોવા મળી શકે છે. ખાસ કરીને તહેવારોની સિઝન શરૂ થતાં વાહનવ્યવહાર અને ખરીદીમાં વધારો થવાની શક્યતા છે.આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં થતી વધઘટનો પણ ભારતીય ઇંધણ બજાર પર પ્રભાવ પડે છે. જોકે હાલ વેચાણના આંકડાઓ દર્શાવે છે કે ભાવમાં ફેરફાર છતાં દેશમાં ઇંધણની માંગ મજબૂત છે. ગ્રાહકોની મુસાફરી, વેપાર અને કૃષિ પ્રવૃત્તિઓ પર તેની ખાસ અસર જોવા મળી નથી.
ભારત વિશ્વના સૌથી મોટા ક્રૂડ ઓઈલ આયાતકાર દેશોમાંનો એક છે. દેશ પોતાની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત દ્વારા પૂરો કરે છે. તેથી વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડના ભાવ અને ડોલર સામે રૂપિયાની સ્થિતિ ઇંધણના ખર્ચ પર અસર કરે છે. તેમ છતાં જુલાઈમાં વેચાણમાં થયેલો વધારો દેશની આર્થિક ગતિવિધિઓમાં તેજીનો સંકેત માનવામાં આવી રહ્યો છે.આર્થિક નિષ્ણાતોના મતે પેટ્રોલ અને ડીઝલના વેચાણમાં વધારો સામાન્ય રીતે અર્થતંત્રમાં સકારાત્મક ગતિ દર્શાવે છે. જ્યારે ઉદ્યોગો વધુ ઉત્પાદન કરે, પરિવહન વધે, લોકો વધુ મુસાફરી કરે અને કૃષિ પ્રવૃત્તિઓ સક્રિય બને ત્યારે ઇંધણનો વપરાશ વધે છે. જુલાઈના આંકડાઓ પણ તે જ દિશામાં સંકેત આપી રહ્યા છે.
સરકારી ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ આગામી મહિનાઓમાં માંગને પહોંચી વળવા માટે પૂરતો જથ્થો ઉપલબ્ધ રહે તેની તૈયારી કરી રહી છે. રિફાઈનરીઓમાં ઉત્પાદન અને સપ્લાય ચેઇનને મજબૂત બનાવવા પર પણ ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે, જેથી દેશના કોઈપણ વિસ્તારમાં ઇંધણની અછત ન સર્જાય.એકંદરે જોવામાં આવે તો જુલાઈ 2026 દરમિયાન દેશના પેટ્રોલ અને ડીઝલના વેચાણમાં નોંધાયેલો વધારો ભારતની અર્થવ્યવસ્થા, કૃષિ અને પરિવહન ક્ષેત્રમાં સકારાત્મક ગતિનો સંકેત આપે છે. પેટ્રોલનું વેચાણ 9.7 ટકા વધીને 3.45 મિલિયન ટન અને ડીઝલનું વેચાણ 10.7 ટકા વધીને 7.12 મિલિયન ટન પહોંચવું દર્શાવે છે કે દેશમાં ઇંધણની માંગ મજબૂત છે આગામી મહિનાઓમાં પણ તેમાં વધારો થવાની શક્યતા છે.
