ઈરાન સાથે વધતા ભૂરાજકીય તણાવ અને નબળા શેરબજારના માહોલને કારણે ભારતનું આઈપીઓ (IPO) બજાર હાલમાં લગભગ ઠપ થઈ ગયું છે. આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં માત્ર 19 કંપનીઓ જ બજારમાં આવી શકી છે, જ્યારે રૂ. 3 લાખ કરોડથી વધુના આઈપીઓ અટવાઈ ગયા છે. ખાસ કરીને વિદેશી રોકાણકારો સતત વેચાણ કરી રહ્યા હોવાથી બજારમાં વિશ્વાસ ઘટ્યો છે. શેરબજારના મુખ્ય સૂચકાંક Nifty 50 પર સતત દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે. સાથે જ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ઉતાર-ચઢાવ અને ઈરાન સંબંધિત તણાવને કારણે અનિશ્ચિતતા વધી છે. આ પરિસ્થિતિમાં કંપનીઓ આઈપીઓ લાવવાની ઉતાવળ નથી કરતી, કારણ કે તેમને યોગ્ય કિંમત (valuation) નહીં મળે તેવી ભીતિ છે. ભારતમાં IPO રિટેલ સબસ્ક્રિપ્શન 2026માં 65.6 ટકા ઘટ્યું છે, જે 2025માં સરેરાશ 23.56 ગણાથી ઘટીને માત્ર 8.1 ગણું થયું છે. આ વર્ષે લોન્ચ થયેલા 18 IPO માંથી માત્ર 3 IPO એ 10 ગણા રિટેલના આંકને પાર કર્યો છે.
હાલમાં આઈપીઓ માટે તૈયાર કંપનીઓની સંખ્યા ખૂબ મોટી છે. Securities and Exchange Board of India પાસેથી મંજૂરી મેળવનાર 144 કંપનીઓ રૂ. 1.75 લાખ કરોડ એકત્ર કરવાની તૈયારીમાં છે. જ્યારે 63 કંપનીઓ રૂ. 1.37 લાખ કરોડના ઇશ્યૂ માટે મંજૂરીની રાહ જોઈ રહી છે. એટલે કુલ મળીને 200થી વધુ કંપનીઓ યોગ્ય સમયની રાહ જોઈ રહી છે. આ પાઇપલાઇનમાં કેટલાક મોટા નામો પણ છે. National Stock Exchange of Indiaનો આઈપીઓ રૂ. 20,000 કરોડથી વધુનો હોઈ શકે છે. તે ઉપરાંત Jio Platformsનો આશરે રૂ. 40,000 કરોડનો આઈપીઓ ભારતનો સૌથી મોટો સાબિત થઈ શકે છે. સાથે સાથે Flipkart, PhonePe અને અન્ય સ્ટાર્ટઅપ્સ પણ લાઇનમાં છે.
નિષ્ણાતોના મતે હાલનો બજાર ઘટાડો કાયમી નથી, પરંતુ રોકાણકારોના ડર અને નકારાત્મક ભાવનાના કારણે છે. જો બજાર ફરી સ્થિર થશે અને વિદેશી રોકાણકારો પાછા આવશે, તો 2026ના બીજા ક્વાર્ટરમાં આઈપીઓ બજારમાં ફરી તેજી જોવા મળી શકે છે. એટલી મોટી સંખ્યામાં કંપનીઓ તૈયાર હોવાથી, એકવાર માહોલ સુધરે તો આઈપીઓ લોન્ચ ઝડપથી વધી શકે છે.
