ધાર ભોજશાળા વિવાદ અંગે શુક્રવારે ૧૫ મે ઈન્દોર હાઈકોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો. કોર્ટે વિવાદિત સ્થળને મંદિર તરીકે માન્યતા આપી અને હિન્દુઓને ત્યાં પૂજા કરવાનો અધિકાર હોવાનું સમર્થન આપ્યું. ૧૨ મેના રોજ હાઈકોર્ટે આ મામલે પોતાનો ચુકાદો અનામત રાખ્યો હતો. હવે સિટી કાઝી વકાર સાદિકે કોર્ટના ચુકાદા પર પ્રતિક્રિયા આપી છે. તેમણે કહ્યું, “અમે કોર્ટના ચુકાદાનો અભ્યાસ કરીશું અને સમજીશું.” તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે મુસ્લિમ પક્ષ સુપ્રીમ કોર્ટમાં નિર્ણય સામે અપીલ કરવાનો ઇરાદો ધરાવે છે.
ધાર ભોજશાળા કેસમાં ચુકાદો આપવા માટે શુક્રવારે હાઈકોર્ટની બેન્ચ બોલાવવામાં આવી હતી. પ્રમુખ ન્યાયાધીશે કહ્યું, અમે કોર્ટને મદદ કરનારા તમામ વકીલોનો આભાર વ્યક્ત કરીએ છીએ. અમે તથ્યોની તપાસ કરી છે અને ASI કાયદાની સમીક્ષા કરી છે. પુરાતત્વ એક વિજ્ઞાન છે. તેથી તેમાંથી મેળવેલા નિષ્કર્ષ પર આધાર રાખી શકાય છે. વધુમાં બંધારણ હેઠળ ગેરંટીકૃત મૂળભૂત અધિકારોને પણ સમર્થન આપવું જોઈએ. પરમાર વંશના રાજા ભોજના શાસનકાળ દરમિયાન આ સ્થળ સંસ્કૃત શિક્ષણનું કેન્દ્ર હતું. તે દેવી સરસ્વતીને સમર્પિત મંદિર હતું.
શુક્રવારે આપેલા પોતાના ચુકાદામાં હાઇકોર્ટે જણાવ્યું હતું કે અમે પુરાતત્વીય અને ઐતિહાસિક તથ્યો તેમજ ASI (ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ) દ્વારા રજૂ કરાયેલ સર્વેક્ષણ અહેવાલને ધ્યાનમાં લીધો છે. કોર્ટે ASI કાયદાની જોગવાઈઓ પર પોતાનો નિર્ણય લીધો, જે સીમાચિહ્નરૂપ અયોધ્યા કેસ સાથે સમાનતા ધરાવે છે. કાનૂની સમાચાર પોર્ટલ બાર અને બેન્ચ અનુસાર હાઇકોર્ટે જાહેર કર્યું કે આ ઐતિહાસિક અને સંરક્ષિત સ્થળ હકીકતમાં દેવી સરસ્વતીને સમર્પિત મંદિર છે. કોર્ટે કેન્દ્ર સરકાર અને ASI ને ભોજશાળા મંદિર માટે ભાવિ વ્યવસ્થાપન માળખું નક્કી કરવા નિર્દેશ આપ્યો.
કોર્ટે ASI દ્વારા જારી કરાયેલા 2003ના આદેશને પણ રદ કર્યો જેમાં અગાઉ હિન્દુઓને ભોજશાળા પરિસરમાં પૂજા કરવાનો અધિકાર નકારવામાં આવ્યો હતો. વધુમાં કોર્ટે મુસ્લિમોને સ્થળ પર નમાજ અદા કરવાનો અધિકાર આપતો આદેશ રદ કર્યો. મુસ્લિમ પક્ષ જે સતત ભારપૂર્વક કહે છે કે ભોજશાળા ખરેખર કમાલ મૌલા મસ્જિદ છે તેના સંદર્ભમાં કોર્ટે તેમને સલાહ આપી છે કે તેઓ સરકારને મસ્જિદના નિર્માણ માટે જમીનનો એક અલગ ટુકડો ફાળવવા વિનંતી કરે.
- ધાર ભોજશાળા પર હાઇકોર્ટનો આદેશ
- ભોજશાળા સંકુલ એક સંરક્ષિત સ્મારક છે.
- તે એક મંદિર છે.
- હિન્દુઓને ત્યાં પૂજા કરવાનો અધિકાર છે.
- સરકાર અને ASI એ પરિસરમાં સંસ્કૃત શિક્ષણ માટે વ્યવસ્થા કરવાનું પણ વિચારવું જોઈએ.
- વાગદેવીની મૂર્તિને ભારતમાં પરત લાવવા અને મંદિરમાં તેની સ્થાપના અંગે કેન્દ્ર સરકારે આ બાબત પર યોગ્ય વિચાર કરવો જોઈએ.
- મુસ્લિમ પક્ષ મસ્જિદ માટે વૈકલ્પિક સ્થળની વિનંતી કરતી સરકારને અરજી સબમિટ કરી શકે છે.
- મસ્જિદ એવી જગ્યાએ હોવી જોઈએ કે જેનાથી બંને પક્ષો વચ્ચે કોઈ વિવાદ ન થાય.
- હાઈકોર્ટે વધુમાં નિર્દેશ આપ્યો કે 2003 ના ASI ના આદેશ, જેમાં મુસ્લિમોને સ્થળ પર નમાજ (પ્રાર્થના) અદા કરવાની પરવાનગી આપવામાં આવી હતી, તેને રદ કરવામાં આવે.
- ASI સંકુલનું રક્ષણ ચાલુ રાખશે.
