આફ્રિકાના કેટલાક દેશોમાં ઈબોલા વાઈરસના નવા કેસો સામે આવ્યા બાદ ભારત સરકારે સાવચેતીના પગલાં વધુ મજબૂત કર્યા છે. કેન્દ્રીય આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલયે મંગળવારે ઈબોલા અંગે જાહેર આરોગ્ય માર્ગદર્શિકા (પબ્લિક હેલ્થ એડવાઈઝરી) બહાર પાડી છે. મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હાલમાં ભારતમાં ઈબોલાનો એક પણ કેસ નોંધાયો નથી, પરંતુ ભવિષ્યમાં કોઈ જોખમ ઊભું ન થાય તે માટે અગાઉથી જ સાવચેતી રાખવામાં આવી રહી છે. સરકારે ખાસ કરીને એવા લોકો માટે માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી છે, જેઓ તાજેતરમાં ઈબોલા પ્રભાવિત આફ્રિકન દેશોમાંથી ભારત આવ્યા છે અથવા તે દેશોમાંથી ટ્રાન્ઝિટ કરીને આવ્યા છે. આરોગ્ય નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, ઈબોલા એક ગંભીર અને જીવલેણ ચેપી રોગ છે. તેથી તેના સંભવિત સંક્રમણને અટકાવવા માટે સમયસરની સાવચેતી અત્યંત જરૂરી છે.
આરોગ્ય મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે જે લોકોએ છેલ્લા 21 દિવસ દરમિયાન ઈબોલા પ્રભાવિત દેશોની મુસાફરી કરી હોય, તેમણે પોતાના સ્વાસ્થ્ય પર સતત નજર રાખવી જોઈએ. જો આ સમયગાળા દરમિયાન તાવ, માથાનો દુખાવો, સ્નાયુઓમાં ભારે દુખાવો, ઊલટી, ઝાડા, થાક અથવા શરીરમાંથી અચાનક લોહી નીકળવા જેવા લક્ષણો જોવા મળે તો તેને સામાન્ય બીમારી સમજીને અવગણવું નહીં. મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે આવા લક્ષણો દેખાય તો વ્યક્તિએ તરત જ પોતાની જાતને અન્ય લોકોથી અલગ રાખવી જોઈએ અને નજીકના આરોગ્ય કેન્દ્ર અથવા સ્થાનિક આરોગ્ય વિભાગનો સંપર્ક કરવો જોઈએ. સમયસર માહિતી આપવાથી દર્દીને યોગ્ય સારવાર મળી શકે છે અને અન્ય લોકોમાં ચેપ ફેલાવવાનો ખતરો પણ ઘટાડી શકાય છે. કેન્દ્ર સરકારે નાગરિકોની મદદ માટે 24 કલાક કાર્યરત હેલ્પલાઈન નંબર 1075 પણ જાહેર કર્યો છે. કોઈ વ્યક્તિને ઈબોલા અંગે માહિતી મેળવવી હોય, માર્ગદર્શન જોઈએ અથવા કોઈ શંકાસ્પદ લક્ષણો અંગે જાણ કરવી હોય તો આ નંબર પર સંપર્ક કરી શકાય છે. આરોગ્ય મંત્રાલયે લોકોને અફવાઓથી દૂર રહેવા અને માત્ર સત્તાવાર માહિતી પર જ વિશ્વાસ રાખવાની અપીલ પણ કરી છે.
વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO)ના જણાવ્યા મુજબ, ઈબોલા વાઈરસથી થતો રોગ અત્યંત ગંભીર માનવામાં આવે છે. આ રોગનો મૃત્યુદર સરેરાશ 50 ટકા જેટલો નોંધાયો છે. જોકે કેટલાક મોટા પ્રકોપ દરમિયાન આ મૃત્યુદર 25 ટકાથી લઈને 90 ટકા સુધી પણ પહોંચ્યો છે. આ કારણસર ઈબોલાને દુનિયાના સૌથી ખતરનાક ચેપી રોગોમાંથી એક ગણવામાં આવે છે. ઈબોલા વાઈરસ મુખ્યત્વે સંક્રમિત વ્યક્તિ અથવા પ્રાણીના લોહી, લાળ, પરસેવો, ઊલટી, પેશાબ અથવા અન્ય શારીરિક પ્રવાહીના સીધા સંપર્કમાં આવવાથી ફેલાય છે. સંક્રમિત વ્યક્તિના કપડાં, બેડશીટ અથવા અન્ય ચીજવસ્તુઓના સંપર્કથી પણ ચેપ લાગવાની શક્યતા રહે છે. જોકે આ વાયરસ હવામાંથી સામાન્ય રીતે ફેલાતો નથી.
નિષ્ણાતોના જણાવ્યા પ્રમાણે ઈબોલાનો ઇન્ક્યુબેશન પિરિયડ, એટલે કે ચેપ લાગ્યા બાદ લક્ષણો દેખાવાનો સમય, 2 દિવસથી લઈને 21 દિવસ સુધીનો હોઈ શકે છે. તેથી જ વિદેશથી આવેલા મુસાફરો માટે 21 દિવસની દેખરેખ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ગણવામાં આવે છે. આ સમય દરમિયાન જો કોઈ લક્ષણો દેખાય તો તરત તબીબી મદદ લેવી જરૂરી છે. ભારત સરકારે હાલ સાવચેતીના પગલાં તરીકે એરપોર્ટ અને આરોગ્ય તંત્રને સતર્ક રહેવા સૂચના આપી છે. આરોગ્ય વિભાગનું કહેવું છે કે હાલમાં ગભરાવાની કોઈ જરૂર નથી, પરંતુ સાવધાની રાખવી જરૂરી છે. સમયસરની જાણકારી, યોગ્ય સારવાર અને આરોગ્ય વિભાગના માર્ગદર્શનનું પાલન કરીને ઈબોલા જેવા ગંભીર રોગના જોખમને ઘણી હદ સુધી ઘટાડી શકાય છે.
