ગુરુવારે (16 એપ્રિલ) સુપ્રીમ કોર્ટે ચૂંટણી પંચને પશ્ચિમ બંગાળમાં પૂરક મતદાર યાદી જારી કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો. આ યાદીમાં એવા મતદારોનો સમાવેશ કરવાનો છે જેમની અપીલોનો ટ્રિબ્યુનલ દ્વારા નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે જેમની અપીલ પેન્ડિંગ છે તેમને મતદાન કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં.
બંગાળમાં સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પ્રક્રિયા દરમિયાન 90.83 લાખ મતદારોના નામ યાદીમાંથી કાઢી નાખવામાં આવ્યા હતા. સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ અનુસાર આ મતદારોની અપીલ સાંભળવા માટે ટ્રિબ્યુનલની રચના કરવામાં આવી છે.
બંગાળમાં વિધાનસભા ચૂંટણી માટે મતદાન બે તબક્કામાં થવાનું છે: 23 એપ્રિલ અને 29 એપ્રિલ. જે મતવિસ્તારોમાં પ્રથમ તબક્કા માટે મતદાન થવાનું છે ત્યાં 21 એપ્રિલ સુધીમાં જો તેમની અપીલ અંગે નિર્ણય આવી જાય તો મતદારો મતદાન કરી શકશે. તેવી જ રીતે બીજા તબક્કા માટે નિયુક્ત વિસ્તારોમાં મતદારો 27 એપ્રિલ સુધીમાં જો તેમની અપીલ પર નિર્ણય આવી જાય તો મતદાન કરી શકશે. કોર્ટે વધુમાં નિર્દેશ આપ્યો હતો કે ટ્રિબ્યુનલ નામ ઉમેરવાનો આદેશ જારી કરે કે તરત જ મતદાર નોંધણી અધિકારીએ મતદાર યાદીમાં તાત્કાલિક સુધારો કરવો જોઈએ.
સીજેઆઈ સૂર્યકાંત અને ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચીની બનેલી બેન્ચ એસઆઈઆર પ્રક્રિયાને પડકારતી અરજીઓની સુનાવણી કરી રહી હતી, જે દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં નામો મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા હતા. કોર્ટે અવલોકન કર્યું હતું કે ટ્રિબ્યુનલ પર વધુ પડતો બોજ ન હોવો જોઈએ પરંતુ સાચા મતદારોના અધિકારોનું રક્ષણ કરવા માટે એક મજબૂત અપીલ પદ્ધતિ આવશ્યક છે.
કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે જો નોંધપાત્ર સંખ્યામાં મતદારોને ચૂંટણી પ્રક્રિયામાંથી બાકાત રાખવામાં આવે અને ચૂંટણીમાં જીતનો ગાળો ઓછો હોય તો પરિણામોની કાયદેસરતા પર પ્રશ્ન ઉઠાવી શકાય છે. કોર્ટે ભારતીય ચૂંટણી પંચ (ECI) અને રાજ્ય સરકારને ટ્રિબ્યુનલ્સને સંપૂર્ણ સહયોગ આપવાનો નિર્દેશ આપ્યો.
૧૯ ટ્રિબ્યુનલ સમક્ષ ૩૪ લાખથી વધુ અપીલો
સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટના ધ્યાન પર લાવવામાં આવ્યું કે ૧૯ ટ્રિબ્યુનલ સમક્ષ ૩૪ લાખથી વધુ અપીલો હાલમાં પેન્ડિંગ છે. આ ટ્રિબ્યુનલોની રચના નિવૃત્ત હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશોના નેતૃત્વ હેઠળ કરવામાં આવી છે. પશ્ચિમ બંગાળમાં ‘SIR’ ઝુંબેશનો ઉદ્દેશ્ય મતદાર યાદીમાંથી ડુપ્લિકેટ અને અયોગ્ય નામો દૂર કરવાનો છે. જો કે આ પહેલથી તીવ્ર રાજકીય વિવાદ થયો છે. શાસક પક્ષે આરોપ લગાવ્યો છે કે આ પગલું મતદારોને મોટા પાયે બાકાત રાખવા સમાન છે, જ્યારે ભારતીય ચૂંટણી પંચ (ECI) માને છે કે નિષ્પક્ષ ચૂંટણી સુનિશ્ચિત કરવા માટે તે જરૂરી છે.
બંગાળમાં ૧૧.૮૫% નામો દૂર કરાયા; બાંગ્લાદેશ સરહદ નજીક બહુમતી
ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ સુધીમાં પશ્ચિમ બંગાળમાં કુલ મતદારોની સંખ્યા ૭.૬૬ કરોડ હતી. જેમાંથી અત્યાર સુધીમાં ૯૦.૮૩ લાખ નામો દૂર કરવામાં આવ્યા છે. આ મતદાર આધારમાં આશરે ૧૧.૮૫%નો ઘટાડો દર્શાવે છે પરિણામે રાજ્યમાં હવે ૬.૭૬ કરોડ મતદારો છે. ચૂંટણી પંચે હજુ સુધી અંતિમ આંકડા જાહેર કર્યા નથી. વધુમાં ચકાસણી પ્રક્રિયા દરમિયાન ચકાસણી હેઠળ આવેલા ૬૦.૦૬ લાખ મતદારોમાંથી ૨૭.૧૬ લાખ નામો આખરે દૂર કરવામાં આવ્યા હતા. બાંગ્લાદેશની સરહદે આવેલા જિલ્લાઓમાં પણ નોંધપાત્ર રીતે દૂર કરવામાં આવ્યા હતા. ઉત્તર ૨૪ પરગણામાં કુલ ૫.૯૧ લાખમાંથી ૩.૨૫ લાખ નામો દૂર કરવામાં આવ્યા હતા જ્યારે બીજા કિસ્સામાં, ૮.૨૮ લાખમાંથી ૨.૩૯ લાખ નામો દૂર કરવામાં આવ્યા હતા.
