રશિયન ક્રૂડ ઓઈલ ખરીદી માટે 30 દિવસની છૂટ
વૈશ્વિક ઓઈલ સંકટ વચ્ચે અમેરિકાનો મોટો નિર્ણય, ભારતની ઊર્જા સુરક્ષાને મળશે મજબૂતી
વિશ્વભરમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને ઓઈલ સપ્લાય સંકટ વચ્ચે અમેરિકા દ્વારા લેવામાં આવેલા મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયથી ભારતને મોટી રાહત મળી શકે છે. અમેરિકાએ રશિયન સમુદ્રી ક્રૂડ ઓઈલની ખરીદી માટે 30 દિવસની અસ્થાયી છૂટ (Waiver) આપવાની જાહેરાત કરી છે. આ નિર્ણયનો સીધો લાભ ભારત જેવા ઊર્જા આયાત પર નિર્ભર દેશોને મળવાની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
અમેરિકાના ટ્રેઝરી વિભાગે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ છૂટ માત્ર એવા રશિયન ઓઈલ કાર્ગો માટે જ લાગુ પડશે જે પહેલેથી જ જહાજોમાં લોડ થઈ ચૂક્યા છે અને હાલ સમુદ્રમાં ફસાયેલા છે. નવા સોદા અથવા નવા એક્સપોર્ટને આ મંજૂરી હેઠળ સામેલ કરવામાં આવ્યા નથી.
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ સંકટ પછી ઊભી થઈ હતી ગંભીર પરિસ્થિતિ
ઈરાન અને અમેરિકા-ઇઝરાયેલ વચ્ચે વધતા તણાવ બાદ સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ વિસ્તારમાં ઓઈલ સપ્લાય ગંભીર રીતે પ્રભાવિત થયો હતો. આ માર્ગ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઓઈલ ટ્રાન્સપોર્ટ રૂટમાંનો એક માનવામાં આવે છે. સપ્લાય ચેન ખોરવાતા વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ભારે ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું 85 ટકાથી વધુ ક્રૂડ ઓઈલ આયાત કરે છે. આવી સ્થિતિમાં અમેરિકાની આ છૂટ ભારતીય રિફાઈનરીઓ માટે મોટી રાહતરૂપ સાબિત થઈ શકે છે. ખાસ કરીને સમુદ્રમાં અટવાયેલા રશિયન ટેન્કરોમાંથી ઓઈલ સપ્લાય ફરી શરૂ થવાથી દેશમાં ઇંધણ પુરવઠો સ્થિર રહેવાની આશા વ્યક્ત થઈ રહી છે.
ભારતને કેવી રીતે થશે સીધો ફાયદો?
ભારત છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી રશિયા પાસેથી ડિસ્કાઉન્ટ દરે ક્રૂડ ઓઈલ ખરીદી રહ્યું છે. યુક્રેન યુદ્ધ બાદ પશ્ચિમી પ્રતિબંધો લાગ્યા છતાં ભારતે પોતાના આર્થિક હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને રશિયન ઓઈલની ખરીદી ચાલુ રાખી હતી. હાલની 30 દિવસની છૂટ મળતાં ભારતીય ઓઈલ કંપનીઓ અને રિફાઈનરીઓને અમેરિકન પ્રતિબંધોની ભીતિ વગર અટવાયેલા કાર્ગોની ડિલિવરી મેળવવામાં સરળતા રહેશે. આથી દેશમાં પેટ્રોલ-ડીઝલ અને LPGના પુરવઠા પર દબાણ ઘટી શકે છે. અહેવાલો મુજબ ભારતે માર્ચ 2026 દરમિયાન રશિયા પાસેથી રેકોર્ડ સ્તરે લગભગ 22.5 લાખ બેરલ પ્રતિ દિવસ ક્રૂડ ઓઈલ આયાત કર્યું હતું.
અમેરિકાનો વ્યૂહાત્મક નિર્ણય
અમેરિકાના નાણા મંત્રી Scott Bessentએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર આ નિર્ણયની જાહેરાત કરતાં જણાવ્યું હતું કે આ પગલું “Energy Vulnerable Countries”ને મદદરૂપ બનવા માટે લેવામાં આવ્યું છે. અમેરિકા ઈચ્છે છે કે વૈશ્વિક બજારમાં ઊર્જા સંકટ વધુ ન વધે અને ચીન જેવા દેશો મોટા પ્રમાણમાં ડિસ્કાઉન્ટેડ ઓઈલનો જથ્થો ભેગો ન કરી લે.
ભારતનું વલણ યથાવત
ભારત સરકારે પણ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે અમેરિકન છૂટ મળે કે નહીં, ભારત રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઈલ ખરીદતું રહ્યું છે અને આગળ પણ ખરીદતું રહેશે. પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે ભારતનો નિર્ણય સંપૂર્ણપણે વ્યાપારિક અને ઊર્જા સુરક્ષાના હિતોને આધારે લેવામાં આવે છે.
વૈશ્વિક બજાર પર શું પડશે અસર?
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે અમેરિકાના આ નિર્ણયથી ટૂંકા ગાળામાં વૈશ્વિક ઓઈલ બજારમાં થોડું સ્થિરતા આવી શકે છે. જોકે ઈરાન સંકટ અને મધ્ય પૂર્વની ભૂરાજકીય પરિસ્થિતિને કારણે હજુ પણ બજારમાં અનિશ્ચિતતા યથાવત છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવમાં સતત ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો છે અને ઊર્જા બજાર પર વૈશ્વિક રાજકીય પરિસ્થિતિનો સીધો પ્રભાવ જોવા મળી રહ્યો છે.
