તહેવારોની સિઝન શરૂ થવા પહેલાં સામાન્ય ગ્રાહકો માટે ખાંડના ભાવને લઈને થોડી રાહતના સમાચાર આવ્યા છે. દેશમાં ખાંડનો સરેરાશ રિટેલ ભાવ સતત ચોથા દિવસે ₹60 પ્રતિ કિલોથી નીચે રહ્યો છે. જોકે, ઓગસ્ટની સરખામણીએ ખાંડ હજુ પણ મોંઘી છે. સરકાર દ્વારા આયાતને મંજૂરી અને સ્ટોક સંબંધિત નિયમો કડક કર્યા બાદ બજારમાં ભાવ પર થોડું દબાણ ઘટ્યું છે, પરંતુ ગણેશ ચતુર્થી, દશેરા અને દિવાળી જેવા તહેવારોને કારણે માંગ વધવાની શક્યતા હોવાથી આગામી દિવસોમાં ફરી ભાવ વધવાનો ખતરો પણ છે.
ઉપભોક્તા બાબતોના મંત્રાલયના આંકડા મુજબ, સોમવારે દેશભરમાં ખાંડનો સરેરાશ રિટેલ ભાવ ₹59.57 પ્રતિ કિલો રહ્યો હતો. એક દિવસ પહેલાં એટલે કે રવિવારે સરેરાશ ભાવ ₹58.99 પ્રતિ કિલો હતો. એટલે એક દિવસમાં થોડો વધારો થયો હોવા છતાં ભાવ સતત ચોથા દિવસે ₹60ની નીચે રહ્યો છે. શુક્રવારે ખાંડનો સરેરાશ ભાવ પ્રથમ વખત ફરી ₹60ની નીચે આવ્યો હતો અને ત્યારથી તેમાં નરમાઈ જોવા મળી રહી છે. જોકે, આ ભાવ હજુ પણ 21 ઓગસ્ટના ₹58.23 પ્રતિ કિલોના સ્તર કરતાં વધારે છે. 21 ઓગસ્ટે કેન્દ્ર સરકારે દેશમાં ખાંડની ઉપલબ્ધતા વધારવા અને ભાવને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે ખાંડની આયાતને મંજૂરી આપી હતી.સરકારના પગલાં છતાં દેશના અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં ખાંડના ભાવમાં મોટો તફાવત જોવા મળી રહ્યો છે. સોમવારે દેશભરમાં ખાંડનો મહત્તમ રિટેલ ભાવ ₹85 પ્રતિ કિલો, જ્યારે લઘુત્તમ ભાવ ₹40 પ્રતિ કિલો નોંધાયો હતો.
ખાસ કરીને દક્ષિણ ભારતના કેટલાક રાજ્યોમાં તહેવારોની માંગને કારણે ભાવમાં વધારો જોવા મળ્યો છે. આંધ્ર પ્રદેશમાં સરેરાશ ભાવ ₹55.56 પ્રતિ કિલો રહ્યો, જ્યારે 21 ઓગસ્ટે તે ₹49.58 હતો. કેરળમાં પણ ભાવ ₹56.75થી વધીને ₹57.80 પ્રતિ કિલો થયો છે. બીજી તરફ તમિલનાડુ અને કેરળમાં તાજેતરના દિવસોમાં કેટલીક જગ્યાએ સામાન્ય નરમાઈ જોવા મળી છે.દેશના મોટા ખાંડ ઉત્પાદક રાજ્યોમાં સ્થિતિ થોડી અલગ છે. મહારાષ્ટ્રમાં ખાંડનો સરેરાશ રિટેલ ભાવ ₹59થી ઘટીને ₹58.22 પ્રતિ કિલો થયો છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં પણ ભાવ ₹59.64થી ઘટીને ₹57.88 થયો છે. મધ્ય પ્રદેશમાં વધુ નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જ્યાં ભાવ ₹62.36થી ઘટીને ₹56.57 પ્રતિ કિલો થયો. પશ્ચિમ બંગાળમાં ભાવ થોડો ઘટીને ₹60.43 પ્રતિ કિલો રહ્યો છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે સરકારના પગલાં અને સપ્લાયમાં સુધારાની અસર કેટલાક બજારોમાં દેખાવા લાગી છે.
ભાવને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે કેન્દ્ર સરકારે 21 ઓગસ્ટે ખાંડની આયાતને મંજૂરી આપવા ઉપરાંત જથ્થાબંધ ખરીદદારો અને ડીલરો માટે સ્ટોક મર્યાદાના નિયમો પણ કડક કર્યા હતા. સરકારનું કહેવું છે કે દેશમાં સ્થાનિક માંગ પૂરી કરવા માટે પૂરતો ખાંડનો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે. જોકે, 2025-26ના માર્કેટિંગ વર્ષ માટે ખાંડના ઉત્પાદનનો અંદાજ અગાઉના 343 લાખ ટનથી ઘટાડીને 306 લાખ ટન કરવામાં આવ્યો છે. બીજી તરફ દેશની વાર્ષિક સ્થાનિક ખાંડની માંગ આશરે 280થી 285 લાખ ટન રહેવાનો અંદાજ છે.તહેવારો નજીક આવતાં ખાંડની માંગમાં વધારો થવાની શક્યતા છે. સરકાર પહેલેથી જ મિલોને પૂરતો સ્ટોક જાળવવા અને યોગ્ય ભાવે ખાંડ વેચવા સૂચના આપી ચૂકી છે. આયાતથી સપ્લાય વધારવાનો પ્રયાસ પણ કરવામાં આવ્યો છે. તેથી આગામી દિવસોમાં નવી સપ્લાય, આયાત, સ્ટોક અને તહેવારોની માંગ—આ ચાર પરિબળો ખાંડના ભાવની દિશા નક્કી કરશે. હાલ ગ્રાહકોને ₹60ની નીચે ભાવથી થોડી રાહત મળી છે, પરંતુ ઓગસ્ટની સરખામણીએ ખાંડ હજુ પણ મોંઘી હોવાથી સંપૂર્ણ રાહત માટે બજારમાં વધુ ભાવ ઘટાડાની જરૂર છે.
