આજે 2 ઓક્ટોબરે દેશભરમાં મહાત્મા ગાંધીની 157મી જન્મજયંતિ ગાંધી જયંતિ તરીકે ઉજવાઈ રહી છે. નવી દિલ્હીમાં રાજઘાટ ખાતે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ મહાત્મા ગાંધીની સમાધિ પર પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરીને તેમને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. આ પ્રસંગે તેમણે ગાંધીજીના સત્ય, અહિંસા અને સ્વદેશીના સંદેશને યાદ કર્યો હતો. વડાપ્રધાને લોકોને ગાંધી જયંતિના દિવસે ઓછામાં ઓછું એક ખાદીનું ઉત્પાદન ખરીદીને સ્વદેશી વસ્તુઓને પ્રોત્સાહન આપવાની અપીલ પણ કરી હતી. ગાંધી જયંતિના પ્રસંગે રાજઘાટ પર સર્વધર્મ પ્રાર્થના સભાનું પણ આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. મહાત્મા ગાંધીના વિચારો અને તેમના અહિંસાના સંદેશને યાદ કરીને દેશભરમાં વિવિધ કાર્યક્રમો યોજાઈ રહ્યા છે. 2 ઓક્ટોબર વિશ્વ સ્તરે આંતરરાષ્ટ્રીય અહિંસા દિવસ તરીકે પણ મનાવવામાં આવે છે.
આ વખતે લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી પણ રાજઘાટ પહોંચ્યા હતા અને મહાત્મા ગાંધીને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ પણ રાજઘાટ ખાતે બાપુને નમન કર્યું હતું. ગયા વર્ષે એટલે કે 2025માં રાહુલ ગાંધી દેશની બહાર હોવાથી રાજઘાટ ખાતે યોજાયેલા કાર્યક્રમમાં હાજર રહી શક્યા નહોતા, પરંતુ 2026માં તેઓ દિલ્હીમાં હાજર રહ્યા હતા. મહાત્મા ગાંધીની જન્મજયંતિ સાથે આજે દેશના બીજા મહાન નેતા અને પૂર્વ વડાપ્રધાન લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીની પણ જન્મજયંતિ છે. લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીનો જન્મ 2 ઓક્ટોબર 1904ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશના મુગલસરાયમાં થયો હતો. દેશભરમાં બંને મહાનુભાવોને શ્રદ્ધાંજલિ આપવામાં આવી રહી છે.
ગાંધી જયંતિ નિમિત્તે દેશના વિવિધ શહેરોમાં સવારથી જ તૈયારીઓ જોવા મળી હતી. અમદાવાદમાં સાબરમતી ગાંધી આશ્રમ પરિસરમાં સફાઈ કરવામાં આવી હતી. અહીં ગાંધી જયંતિના પ્રસંગે સર્વધર્મ પ્રાર્થના સભાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. ગાંધી આશ્રમમાં પહોંચેલા શાળાના બાળકો પણ બાપુની પ્રતિમા પાસે જોવા મળ્યા હતા અને તેમના જીવન તથા વિચારોને નજીકથી સમજવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. નવી દિલ્હીમાં પટિયાલા હાઉસ કોર્ટ નજીક મહાત્મા ગાંધીના ફૂલોથી સજાવાયેલા હોર્ડિંગ્સ જોવા મળ્યા હતા. લોકો ગાંધી જયંતિના કાર્યક્રમો માટે કરવામાં આવેલી સજાવટ અને તૈયારીઓની તસવીરો લેતા જોવા મળ્યા હતા. રાજઘાટ ક્રોસિંગ પાસે આવેલા ગાંધી સેલ્ફી પોઇન્ટની પણ સફાઈ કરવામાં આવી હતી.
કોલકાતાના એસપ્લેનેડ વિસ્તારમાં ગાંધી જયંતિના કાર્યક્રમ પહેલાં મહાત્મા ગાંધીની પ્રતિમાની સફાઈ કરવામાં આવી હતી. પટિયાલા પોલીસ લાઇન્સમાં પંજાબ પોલીસના જવાનો દ્વારા પણ ગાંધીજીની પ્રતિમાની સફાઈ કરવામાં આવી હતી. ગુવાહાટીના ગાંધી મંડપમાં પણ કર્મચારીઓએ મહાત્મા ગાંધીની પ્રતિમાની સફાઈ કરી હતી. અમૃતસરમાં ગાંધી જયંતિ નિમિત્તે ખાસ પતંગ પણ તૈયાર કરવામાં આવી છે. પતંગ બનાવનાર જગમોહન કનોજિયાએ ગાંધી જયંતિના કાર્યક્રમ માટે આ વિશેષ પતંગ તૈયાર કરી હતી. બીજી તરફ હૈદરાબાદના લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી સ્ટેડિયમમાં મહાત્મા ગાંધીની મૂર્તિઓ સાથે લાકડાના ચરખા રાખવામાં આવ્યા છે, જે ગાંધીજીના સ્વદેશી અને આત્મનિર્ભરતાના વિચારોનું પ્રતીક છે.
ગાંધી જયંતિને ધ્યાનમાં રાખીને દેશભરમાં સ્વચ્છતા સાથે જોડાયેલી પ્રવૃત્તિઓ પણ હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. 2 ઓક્ટોબરથી 31 ઓક્ટોબર સુધી 30 દિવસનું રાષ્ટ્રવ્યાપી સ્વચ્છતા અભિયાન ચલાવવાનો સંકલ્પ લેવામાં આવ્યો છે. આ અભિયાનનો સમયગાળો મહાત્મા ગાંધીની જન્મજયંતિથી શરૂ થઈને સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની જન્મજયંતિ સુધીનો રહેશે. કેન્દ્રીય કોલસા અને ખાણ મંત્રી જી. કિશન રેડ્ડીએ આ 30 દિવસના સ્વચ્છતા અભિયાનમાં નાગરિકો ઉપરાંત સરકારી અને ખાનગી સંસ્થાઓ, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, એનજીઓ અને અન્ય સંગઠનોને જોડાવા અપીલ કરી છે. અભિયાન દરમિયાન વિવિધ સ્થળોએ સફાઈ, શ્રમદાન અને સ્વચ્છતા અંગે જાગૃતિ ફેલાવતી પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરવામાં આવવાની છે.
ગાંધી જયંતિ માત્ર મહાત્મા ગાંધીની જન્મજયંતિની ઉજવણી પૂરતી મર્યાદિત નથી. આ દિવસ તેમના સત્ય, અહિંસા, સ્વચ્છતા, સ્વદેશી અને માનવતા જેવા વિચારોને યાદ કરવાનો અવસર પણ છે. ગાંધીજીના વિચારોને આજે પણ દેશ અને દુનિયામાં અહિંસા અને શાંતિના સંદેશ સાથે જોડવામાં આવે છે. આ વર્ષે પણ દેશના વિવિધ ભાગોમાં ગાંધીજીની પ્રતિમાઓ અને સ્મારકોની સફાઈ, પ્રાર્થના સભા, શ્રમદાન, સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો અને સ્વચ્છતા અભિયાન સહિતની વિવિધ પ્રવૃત્તિઓ યોજાઈ રહી છે. રાજઘાટથી લઈને સાબરમતી આશ્રમ સુધી ગાંધી જયંતિ નિમિત્તે બાપુના જીવન અને સંદેશને યાદ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
