ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે વધી રહેલા તણાવની અસર હવે માત્ર યુદ્ધ કે ઓઇલ માર્કેટ સુધી મર્યાદિત રહી નથી. હવે આ વિવાદની અસર વૈશ્વિક ઇન્ટરનેટ નેટવર્ક સુધી પહોંચી શકે તેવી આશંકાએ દુનિયાભરમાં ચિંતા ફેલાવી છે. અહેવાલો મુજબ, ઈરાને સમુદ્રની અંદર પાથરાયેલા ઇન્ટરનેટ કેબલ્સને લઈને કડક વલણ અપનાવ્યું છે અને ટેક્સ વસૂલવાની વાત કરી છે. ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે જો માંગણીઓ પૂર્ણ નહીં થાય તો ઇન્ટરનેટ સેવા પ્રભાવિત થઈ શકે છે. આ સમગ્ર મામલો એટલા માટે ગંભીર માનવામાં આવી રહ્યો છે કારણ કે આજના સમયમાં દુનિયાનો મોટાભાગનો ઇન્ટરનેટ ડેટા સમુદ્રની નીચે પાથરાયેલા ફાઇબર ઑપ્ટિક કેબલ્સ દ્વારા જ ટ્રાન્સફર થાય છે. આ કેબલ્સ દેશોને એકબીજા સાથે જોડે છે અને વૈશ્વિક ડિજિટલ નેટવર્કનું મુખ્ય આધારસ્તંભ ગણાય છે. જો આ કેબલ્સમાં કોઈ અવરોધ આવે અથવા તેની કામગીરી ખોરવાય તો તેની સીધી અસર લાખો લોકો અને હજારો કંપનીઓ પર પડી શકે છે.
ભારત માટે પણ આ સ્થિતિ ખૂબ જ ચિંતાજનક માનવામાં આવી રહી છે. કારણ કે મિડલ ઇસ્ટમાંથી પસાર થતી ઘણી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ કેબલ્સ સીધી ભારત સાથે જોડાયેલી છે. ખાસ કરીને મુંબઈ અને ચેન્નાઈ જેવા શહેરો આ આંતરરાષ્ટ્રીય નેટવર્કના મોટા હબ છે. ભારતની મોટી ટેલિકોમ અને ઇન્ટરનેટ કંપનીઓ જેમ કે જિઓ અને એરટેલ પણ આ જ સમુદ્રી કેબલ નેટવર્ક પર આધાર રાખે છે. જો ઈરાન આ માર્ગો પર ટેક્સ, પ્રતિબંધ અથવા અન્ય પ્રકારનું દબાણ બનાવે છે તો તેની અસર ભારતના સામાન્ય લોકો સુધી પહોંચી શકે છે. ઇન્ટરનેટની ગતિ ધીમી પડી શકે છે, ડેટા ખર્ચ વધી શકે છે અથવા કેટલીક સેવાઓ સમયસર ઉપલબ્ધ ન રહે તેવી પણ ભીતિ વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. આજના સમયમાં ઇન્ટરનેટ માત્ર સોશિયલ મીડિયા અથવા મનોરંજન પૂરતું મર્યાદિત નથી. બેન્કિંગ સેવાઓ, UPI પેમેન્ટ, ઓનલાઇન શિક્ષણ, ઓફિસનું કામ, ક્લાઉડ સર્વિસ, શેરબજાર અને સરકારી સેવાઓ સુધી બધું જ ઇન્ટરનેટ પર આધારિત છે. એટલે જો વૈશ્વિક કેબલ નેટવર્કમાં કોઈ મોટો વિક્ષેપ આવે તો તેની અસર સીધી સામાન્ય લોકોના રોજિંદા જીવન પર પડી શકે છે.
ટેક નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે સમુદ્રની અંદર પાથરાયેલા કેબલ્સનું જાળું દુનિયાની ડિજિટલ અર્થવ્યવસ્થાની લાઈફલાઈન સમાન છે. આ કેબલ્સમાં ખામી સર્જાય અથવા કોઈ દેશ રાજકીય દબાણ માટે તેનો ઉપયોગ કરે તો આખી દુનિયામાં ડિજિટલ અસ્થિરતા સર્જાઈ શકે છે. ખાસ કરીને એશિયા, યુરોપ અને મધ્ય પૂર્વ વચ્ચે ડેટા ટ્રાફિક માટે આ માર્ગો અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. એક મોટી ચિંતા એ પણ છે કે જો સમુદ્રમાં કોઈ કેબલને નુકસાન થાય તો તેને રિપેર કરવામાં ઘણો સમય લાગી શકે છે. કારણ કે દરિયાની ઊંડાઈમાં જઈને કામ કરવું અત્યંત મુશ્કેલ અને ખર્ચાળ હોય છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં કેબલ રિપેર માટે ખાસ જહાજો અને ટેકનિકલ ટીમોની જરૂર પડે છે.
ઈરાન-અમેરિકા વચ્ચેનો તણાવ પહેલાથી જ વૈશ્વિક બજારો, ઓઇલ સપ્લાય અને વેપાર પર અસર કરી રહ્યો છે. હવે જો ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પણ આ સંઘર્ષનો ભાગ બને છે તો તેની અસર વધુ ગંભીર બની શકે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે આવનારા દિવસોમાં દેશો માત્ર સૈન્ય કે આર્થિક નહીં પરંતુ ડિજિટલ સ્તરે પણ એકબીજા પર દબાણ બનાવવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. આ સમગ્ર પરિસ્થિતિએ એક વાત સ્પષ્ટ કરી છે કે આજની દુનિયામાં ઇન્ટરનેટ માત્ર ટેક્નોલોજી નહીં પરંતુ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થાનો અત્યંત મહત્વનો ભાગ બની ગયું છે.
