નેપાળમાં ભારે પૂરને કારણે થયેલા વિનાશ વચ્ચે એક મોટું કુદરતી તળાવ તૂટવાની સંભાવના અંગે એક નવો ખતરો ઉભો થયો છે. ચીનના જળ સંસાધન મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર નદીઓના સંગમ નજીક બનેલા તળાવમાં પાણીનું સ્તર ઝડપથી વધી રહ્યું છે જેના કારણે આગામી 72 કલાક ગંભીર બની ગયા છે.
નેપાળમાં ભારે પૂરથી થયેલા વિનાશ વચ્ચે બીજા મોટા ખતરાની ચેતવણી જારી કરવામાં આવી છે. ચીનના જળ સંસાધન મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર છોચેન ખોલા અને પુરેપુ ત્સાંગપો નદીઓના સંગમ નજીક આશરે 2 મિલિયન ઘન મીટર પાણી ધરાવતું એક મોટું તળાવ રચાયું છે. તળાવ પહેલાથી જ ઓવરફ્લો થવાનું શરૂ થઈ ગયું છે અને આગામી ત્રણ દિવસમાં તેમાં વધારાનું 3 મિલિયન ઘન મીટર પાણી વહેવાની ધારણા છે.
ચીને ભોટે કોશી નદીમાં બીજા મોટા પૂર અંગે પણ ચેતવણી જારી કરી છે. ચીન તરફથી મળતી માહિતી મુજબ રસુવાગઢી સરહદથી લગભગ 18 કિમી ઉપરના ભાગમાં આવેલી લહેન્ડે નદીમાં પાણીના અવરોધને કારણે એક તળાવ બન્યું છે. અધિકારીઓએ નીચાણવાળા વિસ્તારોના રહેવાસીઓને નદી કિનારાથી દૂર સુરક્ષિત સ્થળોએ જવાની સલાહ આપી છે. જો આ તળાવ આશરે 0.11 ચોરસ કિલોમીટરના વિસ્તારને આવરી લે છે તે તળાવ જો ફાટી જાયતો તે ભોટે કોશી નદીમાં ફરી એક ગંભીર પૂર લાવી શકે છે.
ગુરુવારે સાંજે 5 વાગ્યા સુધીના નેપાળ પોલીસના ડેટા અનુસાર પૂરમાં 359 લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે. આઠ જિલ્લામાંથી મૃતદેહો મળી આવ્યા છે જેમાં સૌથી વધુ 132 ચિતવાનમાં મળી આવ્યા છે. પૂર બાદ આશરે 1,500 લોકો ગુમ છે જેમાં 288 ભારતીય નાગરિકોનો સમાવેશ થાય છે. દરમિયાન 21 ભારતીયોને બચાવી લેવામાં આવ્યા છે જેમાંથી 11 ની ઓળખ થઈ ગઈ છે.
નવું તળાવ ફાટવાનું જોખમ કેટલું મોટું છે?
ચીનના જળ સંસાધન મંત્રાલયે તળાવનો કુદરતી બંધ તૂટી પડવાની શક્યતાને ગંભીર ચિંતા ગણાવી છે. ચેતવણીમાં ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે કે આગામી 72 કલાક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે પાણીના સ્તરમાં સતત વધારો થવાથી કુદરતી બંધ પર દબાણ વધી શકે છે. જો આ બંધ તૂટી જાય તો સંચિત પાણી નીચે તરફ વધી શકે છે જેનાથી પહેલાથી જ પૂરનો સામનો કરી રહેલા વિસ્તારોમાં પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ શકે છે.
પરિસ્થિતિ ખૂબ જ ગંભીર છે કારણ કે આગામી ત્રણ દિવસમાં નવા તળાવમાં વધારાનું 3 મિલિયન ઘન મીટર પાણી વહેવાની ધારણા છે. જો પાણીનું દબાણ વધે અને કુદરતી બંધ રસ્તો છોડી દે તો અચાનક શક્તિશાળી પ્રવાહ નીચે તરફના વિસ્તારોમાં ધસી શકે છે જે પહેલાથી જ અસરગ્રસ્ત વસાહતો અને નદી કિનારે રહેતા સમુદાયો માટે જોખમ વધારી શકે છે. દેખરેખ અને બચાવ કામગીરી અંગે અધિકારીઓ માટે આગામી 72 કલાક મહત્વપૂર્ણ છે.
ચીની અધિકારીઓ પરિસ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યા છે. વાસ્તવિક સમયમાં સંભવિત પૂર માર્ગોની આગાહી કરવા માટે કમ્પ્યુટર-આધારિત પૂર મોડેલ ચલાવવામાં આવી રહ્યા છે. બચાવ ટીમોને સમયસર માહિતી પૂરી પાડવાનો અને કોઈપણ નવા નીચે તરફના પૂરથી ઉભા થતા જોખમને ઘટાડવાનો હેતુ છે. કઠોર પર્વતીય ભૂપ્રદેશ અને સતત વરસાદ બચાવ પ્રયાસોને વધુ જટિલ બનાવી રહ્યા છે.
