ગોવામાં એક મહિલાને ડિજિટલ અરેસ્ટના નામે ફસાવીને તેની પાસેથી ₹2.60 કરોડ પડાવી લેવાનો કેસ હવે દેશવ્યાપી સાઇબર ફ્રોડના મોટા નેટવર્ક સુધી પહોંચી ગયો છે. એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ એટલે કે EDની તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે આ કેસ સાથે જોડાયેલા ખાતાઓ મારફતે ₹27,850 કરોડથી વધુના બેન્કિંગ વ્યવહારો થયા હતા. આ નેટવર્ક સાથે 20 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં નોંધાયેલી 163 FIR અને 330 ફરિયાદો જોડાયેલી હોવાનું તપાસમાં સામે આવ્યું છે.
14 દિવસ સુધી વીડિયો કોલ પર રાખી મહિલા પાસેથી કરોડો પડાવ્યા
આ સમગ્ર મામલો મે 2025માં શરૂ થયો હતો. ગોવામાં રહેતી મહિલાને સાઇબર ઠગોએ કાયદા અમલીકરણ એજન્સીના અધિકારી બનીને ફોન કર્યો હતો. મહિલાને કહેવામાં આવ્યું કે તે એક ગંભીર ગુનાની તપાસ હેઠળ છે અને તેની સતત દેખરેખ રાખવામાં આવશે. 21 મે 2025થી 2 જૂન 2025 વચ્ચે મહિલાને સતત વીડિયો કોલ પર રાખવામાં આવી. ઠગોએ તેને ડરાવીને પૈસા એવા ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરાવ્યા જેને ‘સિક્રેટ સુપરવિઝન એકાઉન્ટ’ તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. કુલ ₹2,60,33,634ની રકમ ટ્રાન્સફર કરાવવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ મહિલાએ ઉત્તર ગોવાના સાઇબર ક્રાઇમ પોલીસ સ્ટેશનમાં ફરિયાદ નોંધાવી અને 9 જૂન 2025ના રોજ FIR નોંધાઈ.
મહિલાના પૈસાની તપાસ કરતાં ખૂલ્યું મોટું રહસ્ય
EDએ પૈસાના પ્રવાહની તપાસ શરૂ કરી તો જાણવા મળ્યું કે મહિલાના ખાતામાંથી નીકળેલી રકમ થોડા જ કલાકોમાં અનેક બેન્ક ખાતાઓમાં પહોંચી ગઈ હતી. શરૂઆતમાં રકમ નિષ્ક્રિય અથવા નવા ખોલવામાં આવેલા ખાતાઓમાં મોકલવામાં આવી અને ત્યારબાદ તેને 400થી વધુ લાભાર્થી ખાતાઓમાં વહેંચવામાં આવી. પૈસા બેન્ક ટ્રાન્સફર, રોકડ ઉપાડ, સેલ્ફ ચેક અને ચુકવણી માધ્યમો મારફતે આગળ મોકલવામાં આવ્યા હતા. તપાસની કડી કોમોડિટી વેપાર, ટ્રેડિંગ, પ્રવાસ અને વિદેશી ચલણના વ્યવસાય સાથે જોડાયેલી કંપનીઓ સુધી પહોંચી.
₹27,850 કરોડના વ્યવહારો અને ₹2,904 કરોડ રોકડ
EDના જણાવ્યા મુજબ, આ એકબીજા સાથે જોડાયેલી કંપનીઓએ મળીને ₹27,850 કરોડથી વધુના બેન્કિંગ વ્યવહારો કર્યા હતા. આ નેટવર્ક દ્વારા આશરે ₹2,904 કરોડ રોકડ જમા કરવામાં આવી હતી. તેમાંથી ₹584.70 કરોડની રકમ બલ્ક નોટ સ્વીકારતી મશીનો દ્વારા 61,448 અલગ-અલગ વ્યવહારોમાં જમા કરાઈ હતી. તપાસ એજન્સીનું માનવું છે કે આટલી મોટી રોકડ હેરફેર સામાન્ય વ્યવસાય સાથે મેળ ખાતી નથી.
330 ફરિયાદોમાં એક જ નેટવર્કની કડી
તપાસ દરમિયાન સૌથી ચોંકાવનારી બાબત એ સામે આવી કે આ બેન્ક ખાતાઓ માત્ર ગોવાની મહિલાના કેસ સાથે જ જોડાયેલા નહોતા.
EDના જણાવ્યા પ્રમાણે:
- 20 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં 330 પીડિતોની ફરિયાદો મળી.
- આ કેસોમાં 163 FIR નોંધાયેલી છે.
- કુલ નોંધાયેલ નુકસાન ₹417.49 કરોડ છે.
- 101 કેસોમાં એક જ પીડિતાના પૈસા નેટવર્કની એકથી વધુ કંપનીઓમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા.
આથી તપાસકર્તાઓને શંકા મજબૂત થઈ કે અલગ-અલગ દેખાતી કંપનીઓ અને બેન્ક ખાતાઓ પાછળ એક જ સંકલિત નેટવર્ક કામ કરી રહ્યું હતું.
ડ્રાઇવર અને કર્મચારીઓના નામે કંપનીઓ
તપાસમાં એવી કંપનીઓ પણ સામે આવી છે જે સામાન્ય આવક ધરાવતા કર્મચારીઓ, ડ્રાઇવરો અને એક રૂમના મકાનોમાં રહેતા લોકોના નામે નોંધાયેલી હતી. આ લોકોને કંપનીના કાગળો પર ડિરેક્ટર બતાવવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે EDના જણાવ્યા મુજબ બેન્ક ખાતાઓ અને કંપનીના વાસ્તવિક વ્યવહારોનું નિયંત્રણ અન્ય લોકો પાસે હતું. સાઇબર ફ્રોડથી મળેલા પૈસાને પહેલા બેન્કિંગ વ્યવહારો દ્વારા ફેરવવામાં આવતા, પછી રોકડમાં બદલવામાં આવતા અને ત્યારબાદ વિદેશી ચલણમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવતા હોવાનો આરોપ છે. આ માટે ભારતીય રિઝર્વ બેન્કના લાઇસન્સ ધરાવતી સંપૂર્ણ વિદેશી ચલણ વિનિમય કંપનીઓનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોવાનો EDનો દાવો છે.
EDની કાર્યવાહી, ₹3.25 કરોડ રોકડ જપ્ત
EDએ 17 જુલાઈ 2026ના રોજ મુંબઈ અને ગોવામાં 20 સ્થળોએ મની લોન્ડરિંગ અટકાવવાના કાયદા હેઠળ દરોડા પાડ્યા હતા. ત્યારબાદ 21 ઓગસ્ટે વધુ સ્થળોએ પણ તપાસ કરવામાં આવી. આ કાર્યવાહીમાં ₹3.25 કરોડ રોકડ, ડિજિટલ ઉપકરણો, હિસાબી દસ્તાવેજો અને કંપનીઓના રેકોર્ડ જપ્ત કરવામાં આવ્યા હતા. નેટવર્ક સાથે જોડાયેલા બેન્ક ખાતાઓમાં રહેલી ₹30 કરોડથી વધુની રકમ પણ સ્થગિત કરવામાં આવી હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
2 આરોપીની ધરપકડ, તપાસ હજુ ચાલુ
EDએ 23 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ ફહીમ મોઈન હુસૈન સૈયદ અને નઈમ મુઈન સૈયદની ધરપકડ કરી હતી. બંનેને 24 ઓગસ્ટે ગોવાની વિશેષ PMLA કોર્ટમાં રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા અને 29 ઓગસ્ટ સુધી EDની કસ્ટડીમાં મોકલવામાં આવ્યા છે. તપાસ એજન્સી હજુ વધુ દસ્તાવેજો અને ડિજિટલ પુરાવાની તપાસ કરી રહી છે.
ડિજિટલ અરેસ્ટના નામે થતી છેતરપિંડીથી સાવધાન
EDએ ફરી સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભારતમાં કોઈપણ તપાસ એજન્સી વ્યક્તિને વીડિયો કોલ પર ‘ડિજિટલ અરેસ્ટ’ કરતી નથી. કોઈ અધિકારી તપાસ અથવા ખાતાની ચકાસણીના નામે પૈસા ટ્રાન્સફર કરવાનું કહે તો તે મોટો ખતરો છે. જો કોઈને આવી રીતે ફોન આવે તો તરત કોલ કાપી નાખવો અને સાઇબર ક્રાઇમ હેલ્પલાઇન 1930 અથવા રાષ્ટ્રીય સાઇબર ક્રાઇમ પોર્ટલ પર ફરિયાદ કરવી જોઈએ.
