મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ફરી એકવાર શાંતિ વાર્તાનો નવો દોર શરૂ થવાની શક્યતા ઉભી થઈ છે. પાકિસ્તાનની રાજધાની ઇસ્લામાબાદમાં થયેલી ઉચ્ચ સ્તરની ચર્ચા બાદ બંને દેશો વચ્ચે આગામી ગુરુવારથી વાર્તાનો નવો રાઉન્ડ શરૂ થઈ શકે તેવી માહિતી સામે આવી છે. તાજેતરમાં ઇસ્લામાબાદમાં બંને દેશો વચ્ચે લગભગ 21 કલાક સુધી લાંબી ચર્ચા થઈ હતી, પરંતુ તેમાંથી કોઈ અંતિમ સહમતિ બહાર આવી નહોતી. તેમ છતાં બંને પક્ષોએ ચર્ચા ચાલુ રાખવા માટે સહમતિ દર્શાવી છે, જે દર્શાવે છે કે રાજનૈતિક પ્રયાસો હજુ બંધ થયા નથી.
છ અઠવાડિયાની જંગ પછી શાંતિ તરફ નજર : અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાઓથી ગંભીર સૈન્ય તણાવ અને ટકરાવ જોવા મળ્યો હતો. લગભગ છ અઠવાડિયા સુધી ચાલેલી જંગ જેવી પરિસ્થિતિ બાદ હવે દુનિયાની નજર ફરીથી શાંતિ ચર્ચા પર ટકી છે. જો આવનારો નવો રાઉન્ડ સફળ થાય તો મધ્ય પૂર્વમાં સ્થિરતા આવી શકે છે. આ ચર્ચામાં અમેરિકાની તરફથી ઉપપ્રમુખ જેડી વેન્સ આગેવાની કરી રહ્યા છે, જ્યારે ઈરાન તરફથી વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચી અને સંસદ અધ્યક્ષ મોહમ્મદ બાકિર ગાલિબાફ સહિતના ઉચ્ચ અધિકારીઓ સામેલ રહ્યા હતા.
મુખ્ય મુદ્દાઓ પર હજુ મતભેદ યથાવત
બંને દેશો વચ્ચે હજુ પણ કેટલાક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર મતભેદ યથાવત છે:
હોર્મુઝ જળમાર્ગનો નિયંત્રણ મુદ્દો
ઈરાનનો પરમાણુ કાર્યક્રમ
ભવિષ્યમાં હુમલો નહીં કરવાની ગેરંટી
અમેરિકા ઈરાનને તેના પરમાણુ કાર્યક્રમ પર નિયંત્રણ લાવવા અને યુરેનિયમ સંવર્ધન પર રોક લગાવવા દબાણ કરી રહ્યું છે, જ્યારે ઈરાન તેનો પરમાણુ કાર્યક્રમ પોતાનો અધિકાર હોવાનું કહી રહ્યું છે. તે જ સમયે ઈરાન અમેરિકા પાસેથી લેખિત ગેરંટી માંગે છે કે ભવિષ્યમાં તેની સામે સૈન્ય કાર્યવાહી નહીં કરવામાં આવે. આ મુદ્દો પણ ચર્ચામાં મોટો અવરોધ બની રહ્યો છે.
પાકિસ્તાનની મહત્વપૂર્ણ મધ્યસ્થ ભૂમિકા : આ સમગ્ર ચર્ચા પ્રક્રિયામાં પાકિસ્તાન મહત્વપૂર્ણ મધ્યસ્થ તરીકે સામે આવ્યું છે. પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શેહબાઝ શરીફ બંને દેશોના પ્રતિનિધિઓ સાથે અલગ-અલગ બેઠક કરીને ચર્ચાને આગળ વધારવા પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
રિપોર્ટ મુજબ બંને પક્ષોએ એકબીજાને લેખિત ડ્રાફ્ટ પણ આપ્યા છે, જેના આધારે ટેક્નિકલ ટીમો હવે નવા પ્રસ્તાવ તૈયાર કરી રહી છે. આ ડ્રાફ્ટ આગામી ચર્ચાનો આધાર બનશે.
વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ ચર્ચા : અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચેની આ ચર્ચા માત્ર બે દેશો સુધી મર્યાદિત નથી. ખાસ કરીને હોર્મુઝ જળમાર્ગ વિશ્વના તેલ પરિવહન માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ હોવાથી તેની અસર વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર અને અર્થવ્યવસ્થા પર પણ પડી રહી છે. વિશ્વભરના દેશોની નજર હવે આવનારા નવા રાઉન્ડ પર છે. જો આ ચર્ચા સફળ થાય તો મધ્ય પૂર્વમાં સ્થિરતા વધશે, નહીં તો ફરી એકવાર તણાવ વધવાની શક્યતા યથાવત રહેશે.
