દિલ્હીના જંતર-મંતર પર NEET પેપર લીક મુદ્દે ચાલી રહેલું વિદ્યાર્થીઓનું આંદોલન બુધવારે વધુ ઉગ્ર બની ગયું હતું. દિવસભર હજારો વિદ્યાર્થીઓ, વિવિધ સંગઠનોના કાર્યકરો અને રાજકીય પક્ષોના સમર્થકો મોટી સંખ્યામાં એકત્ર થયા હતા. સાંજ પડતાં પોલીસ અને પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચે ઘર્ષણ થયું, પથ્થરમારો થયો અને પરિસ્થિતિ કાબૂમાં લેવા પોલીસે ટીયર ગેસના શેલ છોડ્યા. ઘટનામાં એક ACP સહિત બે પોલીસકર્મીઓ ઘાયલ થયા હોવાની માહિતી સામે આવી છે. બીજી તરફ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે પેપર લીક કેસના દોષિતોને કોઈપણ સંજોગોમાં છોડવામાં નહીં આવે અને આવા તમામ કેસોની ફાસ્ટ-ટ્રેક કોર્ટમાં સુનાવણી કરવામાં આવશે.
જંતર-મંતર પર સવારે જ મોટી સંખ્યામાં લોકો એકત્ર થવા લાગ્યા હતા. CJPના બેનર હેઠળ વિદ્યાર્થીઓ શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાની માંગ સાથે વિરોધ પ્રદર્શન કરી રહ્યા હતા. વિદ્યાર્થીઓનું કહેવું છે કે પેપર લીકના કારણે લાખો યુવાનોના ભવિષ્ય સાથે રમત થઈ છે અને જવાબદારો સામે કડક કાર્યવાહી થવી જોઈએ. સમગ્ર દિવસ દરમિયાન સૂત્રોચ્ચાર અને વિરોધ પ્રદર્શન ચાલુ રહ્યા હતા. સાંજના સમયે સ્થિતિ અચાનક તંગ બની ગઈ હતી. પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર કેટલાક પ્રદર્શનકારીઓએ સુરક્ષા બેરિકેડ તોડવાનો પ્રયાસ કર્યો અને ત્યારબાદ પોલીસ પર પથ્થરમારો શરૂ કર્યો. ઘટનાના કેટલાક વીડિયો પણ સામે આવ્યા છે જેમાં કેટલાક લોકોના હાથમાં લાકડીઓ જોવા મળે છે. જવાબમાં પોલીસે ટીયર ગેસના શેલ છોડ્યા અને ભીડને વિખેરવાનો પ્રયાસ કર્યો. અથડામણ દરમિયાન આસિસ્ટન્ટ કમિશનર ઓફ પોલીસ જય પ્રકાશ સહિત બે પોલીસકર્મીઓ ઘાયલ થયા હતા. પોલીસનું કહેવું છે કે ઘાયલ અધિકારીઓને સારવાર માટે હોસ્પિટલમાં ખસેડવામાં આવ્યા છે.
ઘટના બાદ સમગ્ર જંતર-મંતર વિસ્તારને પોલીસ છાવણીમાં ફેરવી દેવામાં આવ્યો હતો. મોટી સંખ્યામાં દિલ્હી પોલીસ ઉપરાંત CRPF અને RAFના જવાનો પણ તૈનાત કરવામાં આવ્યા હતા. સંસદ માર્ગ, કનોટ પ્લેસ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં સુરક્ષા વધુ સઘન બનાવવામાં આવી હતી. કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા માટે દિલ્હીમાં 16 મેટ્રો સ્ટેશન પણ તાત્કાલિક અસરથી બંધ રાખવામાં આવ્યા હતા. અનેક રસ્તાઓ પર બેરિકેડિંગ કરીને વાહન વ્યવહાર પર નિયંત્રણ મૂકવામાં આવ્યું હતું. કેન્દ્ર સરકારે દિલ્હીની સુરક્ષા માટે વધારાની CRPFની 20 કંપનીઓ તૈનાત કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. અંદાજે બે હજાર જવાનોને પશ્ચિમ બંગાળથી એરલિફ્ટ કરીને દિલ્હીમાં મોકલવામાં આવ્યા છે. આ ઉપરાંત અગાઉથી પણ CRPF અને RAFની અનેક કંપનીઓ સંસદના ચોમાસુ સત્ર અને ચાલી રહેલા વિરોધ પ્રદર્શનને ધ્યાનમાં રાખીને ફરજ પર મૂકવામાં આવી હતી.
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પેપર લીક મુદ્દે કડક વલણ દર્શાવતાં જણાવ્યું કે સરકાર આ મામલાને અત્યંત ગંભીરતાથી લઈ રહી છે. તેમણે કહ્યું કે પેપર લીકના તમામ કેસોની ફાસ્ટ-ટ્રેક કોર્ટમાં સુનાવણી કરવામાં આવશે અને કોઈપણ દોષિતને બચવા દેવામાં નહીં આવે. તેમણે વિદ્યાર્થીઓને વિશ્વાસ અપાવ્યો કે સરકાર પારદર્શક પરીક્ષા પ્રણાલી માટે જરૂરી તમામ પગલાં ભરી રહી છે. બીજી તરફ શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને પણ કહ્યું કે સરકાર NEET સહિત તમામ પરીક્ષાઓ સંબંધિત મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવા તૈયાર છે. તેમણે વિદ્યાર્થીઓને શાંતિ જાળવવાની અપીલ કરી અને જણાવ્યું કે પરીક્ષા પ્રણાલીને વધુ વિશ્વસનીય બનાવવા માટે સરકાર સતત પ્રયાસ કરી રહી છે. કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય મંત્રી જે.પી. નડ્ડાએ બુધવારે રાત્રે પ્રેસ કોન્ફરન્સ કરીને જણાવ્યું કે સરકાર CJPના પ્રતિનિધિઓ સાથે વાતચીત માટે તૈયાર છે. તેમણે કહ્યું કે વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલી માંગણીઓ સરકાર સુધી પહોંચી ગઈ છે અને તેના પર ચર્ચા કરવામાં આવશે. તેમણે એમ પણ જણાવ્યું કે સોનમ વાંગચુકે સરકારને પત્ર લખ્યો છે અને સરકાર તેનો યોગ્ય જવાબ આપશે.
સોનમ વાંગચુક હાલમાં ગુરુગ્રામની મેદાંતા હોસ્પિટલમાં સારવાર હેઠળ છે. તેઓએ સરકારને લખેલા પત્રમાં વિદ્યાર્થીઓ સામે કોઈ કડક કાર્યવાહી ન કરવાની અપીલ કરી છે. તેમણે એવી પણ તૈયારી દર્શાવી છે કે જો સરકાર યોગ્ય ખાતરી આપે તો તેઓ પોતાનો ઉપવાસ સમાપ્ત કરી શકે છે. CJPના નેતાઓએ સરકાર સાથે વાતચીત માટે પોતાની તૈયારી વ્યક્ત કરી છે, પરંતુ તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે બેઠક કોઈ મંત્રીના નિવાસસ્થાને નહીં પરંતુ તટસ્થ સ્થળે યોજવી જોઈએ. તેમનું કહેવું છે કે સરકાર ખરેખર ગંભીર હોય તો જંતર-મંતર નજીક અથવા અન્ય તટસ્થ સ્થળે ચર્ચા કરે.
વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન કોંગ્રેસ, સમાજવાદી પાર્ટી, આમ આદમી પાર્ટી, શિવસેના (યુબીટી) સહિત અનેક વિપક્ષી પક્ષોના નેતાઓ પણ જંતર-મંતર પહોંચ્યા હતા. શરદ પવાર, અરવિંદ કેજરીવાલ અને ઉદ્ધવ ઠાકરે સહિતના નેતાઓએ વિદ્યાર્થીઓને સમર્થન આપ્યું. કોંગ્રેસના મહાસચિવ કે.સી. વેણુગોપાલે શિક્ષણ મંત્રીના રાજીનામાની માંગ પુનરાવર્તિત કરી અને આરોપ લગાવ્યો કે સરકાર વિદ્યાર્થીઓના હિતોનું રક્ષણ કરવામાં નિષ્ફળ રહી છે. ઉદ્ધવ ઠાકરેએ પોતાના સંબોધનમાં કહ્યું કે તેઓ રાજકીય ભાષણ આપવા નહીં પરંતુ યુવાનોને સમર્થન આપવા આવ્યા છે. તેમણે સરકાર પર આક્ષેપ કર્યો કે વિદ્યાર્થીઓની વાજબી માંગને દબાવવા માટે બળપ્રયોગ કરવામાં આવ્યો છે.
દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં પણ આ સમગ્ર મામલો પહોંચ્યો છે. સોનમ વાંગચુકના ઉપવાસ દરમિયાન થયેલી પોલીસ કાર્યવાહીને લઈને દાખલ થયેલી અરજી પર સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને CCTV ફૂટેજ સહિત તમામ પુરાવા સુરક્ષિત રાખવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. સુનાવણી દરમિયાન અરજીને માત્ર પબ્લિસિટી માટે હોવાનું કહેવાતા કોર્ટે સરકારના વકીલને સવાલ પણ કર્યો હતો. આ દરમિયાન અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદ (ABVP)એ પણ હિંસાની નિંદા કરી છે. સંગઠને જણાવ્યું કે વિદ્યાર્થીઓના વાજબી આંદોલનમાં અસામાજિક તત્વોએ ઘૂસણખોરી કરીને હિંસા ફેલાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. સાથે જ પરીક્ષા પ્રણાલીમાં પારદર્શિતા લાવવા માટે ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિની રચના કરવાની માંગ પણ કરી છે.
સામાજિક કાર્યકર અણ્ણા હજારેએ પણ વડાપ્રધાનને પત્ર લખીને સમગ્ર ઘટનાને ગંભીર ગણાવી છે. તેમણે લખ્યું કે યુવાનોમાં પરીક્ષા પેપર લીક, ભરતીમાં વિલંબ અને બેરોજગારીને લઈને ભારે અસંતોષ છે. તેમણે કહ્યું કે જો કોઈ મંત્રીની નૈતિક જવાબદારી નક્કી થાય તો તેના રાજીનામાથી સરકાર નબળી નહીં પડે પરંતુ જવાબદારીનો મજબૂત સંદેશ જશે. બોલિવુડ અભિનેતા સલમાન ખાને પણ વિદ્યાર્થીઓના આંદોલન પર પ્રતિક્રિયા આપી છે. તેમણે જણાવ્યું કે વિદ્યાર્થીઓનો વિરોધ શાંતિપૂર્ણ હતો અને તેનું હિંસક બનવું દુઃખદ છે. તેમણે ઘાયલ વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના પરિવારજનો પ્રત્યે સંવેદના વ્યક્ત કરી હતી. સલમાને કહ્યું કે શિક્ષણ પ્રણાલીમાં સુધારાની માંગ સંપૂર્ણપણે યોગ્ય છે અને આ મુદ્દાનું રાજકારણ ન થવું જોઈએ. તેમણે આશા વ્યક્ત કરી કે સરકાર વિદ્યાર્થીઓની વાત સાંભળીને યોગ્ય નિર્ણય લેશે જેથી ભારત ભવિષ્યમાં વિશ્વનું મહત્વનું શિક્ષણ કેન્દ્ર બની શકે. વિદ્યાર્થીઓનું કહેવું છે કે તેમની લડાઈ કોઈ રાજકીય પક્ષ માટે નહીં પરંતુ પારદર્શક અને વિશ્વસનીય પરીક્ષા પ્રણાલી માટે છે. બીજી તરફ સરકારનું કહેવું છે કે દોષિતો સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે અને પેપર લીક જેવા ગુનાઓને રોકવા માટે કડક કાયદાકીય પગલાં લેવામાં આવશે. જોકે, જંતર-મંતર પર સર્જાયેલી હિંસા અને રાજકીય ઘર્ષણ વચ્ચે હવે સૌની નજર સરકાર અને વિદ્યાર્થીઓ વચ્ચે થનારી સંભવિત વાતચીત તથા આગામી નિર્ણય પર ટકેલી છે.
