યુરોપના અનેક દેશોમાં આ વર્ષે પડેલી કાળઝાળ ગરમીએ ભારે તબાહી મચાવી છે. ખાસ કરીને ફ્રાન્સમાં હીટવેવના કારણે મોટી જાનહાનિ થઈ છે. તાજેતરમાં જાહેર કરાયેલા સત્તાવાર આંકડાઓ મુજબ, જૂનના અંત અને જુલાઈની શરૂઆત દરમિયાન પડેલી ઐતિહાસિક ગરમીના કારણે દેશમાં 5,700થી વધુ લોકોના વધારાના મોત નોંધાયા છે. આ આંકડો અગાઉ કરવામાં આવેલા અંદાજ કરતાં પણ ઘણો વધારે છે અને વર્ષ 2003 પછી ફ્રાન્સમાં નોંધાયેલી સૌથી ગંભીર હીટવેવ માનવામાં આવી રહી છે. આરોગ્ય વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, 17 જૂનથી 2 જુલાઈ દરમિયાન ગરમીથી પ્રભાવિત વિસ્તારોમાં કુલ 21,674 લોકોના મોત નોંધાયા હતા. સામાન્ય હવામાનની સ્થિતિમાં આ સમયગાળામાં આશરે 15,910 લોકોના મૃત્યુ થવાની શક્યતા હતી. એટલે કે અપેક્ષિત મૃત્યુઆંક કરતાં લગભગ 5,700થી વધુ વધારાના મોત નોંધાયા, જે લગભગ 36 ટકા વધારે છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ આંકડા દર્શાવે છે કે આ વર્ષની હીટવેવ સામાન્ય ગરમી નહીં પરંતુ ગંભીર આરોગ્ય સંકટમાં ફેરવાઈ હતી. વર્ષ 2003માં પણ ફ્રાન્સમાં ભયાનક ગરમીના કારણે લગભગ 15 હજાર લોકોના મોત થયા હતા. ત્યારબાદ આ સૌથી મોટો મૃત્યુઆંક નોંધાયો છે.
આ વર્ષે 24 અને 25 જૂન ફ્રાન્સના ઇતિહાસના સૌથી ગરમ દિવસોમાં સામેલ રહ્યા હતા. દેશનું સરેરાશ તાપમાન લગભગ 30 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી ગયું હતું, જ્યારે અનેક વિસ્તારોમાં પારો 40 ડિગ્રી સેલ્સિયસને પણ પાર કરી ગયો હતો. અસહ્ય ગરમીના કારણે લોકોનું સામાન્ય જીવન અસ્તવ્યસ્ત બની ગયું હતું. સૌથી ચોંકાવનારી વાત એ છે કે વધારાના મૃત્યુમાંથી અડધાથી વધુ મોત માત્ર ત્રણ દિવસ એટલે કે 25 જૂનથી 27 જૂન વચ્ચે જ નોંધાયા હતા. આ દરમિયાન ગરમી એટલી વધુ હતી કે લોકો માટે ઘરની બહાર નીકળવું પણ મુશ્કેલ બન્યું હતું. શાળાઓ, સરકારી કચેરીઓ અને અન્ય સંસ્થાઓ ચાલુ હોવાને કારણે મોટી સંખ્યામાં લોકો ગરમીની ઝપેટમાં આવ્યા હતા. ફ્રાન્સની રાજધાની પેરિસ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં સ્થિતિ સૌથી વધુ ગંભીર બની હતી. અહીં લગભગ 1,999 વધારાના મોત નોંધાયા, જે સામાન્ય દિવસોની સરખામણીએ લગભગ 80 ટકા વધારે હતા. મૃત્યુઆંક ઝડપથી વધતા શહેરના મુર્દાઘરો પણ ભરાઈ ગયા હતા. અનેક અંતિમ સંસ્કાર સંસ્થાઓએ નવા મૃતદેહ સ્વીકારવામાં અસમર્થતા દર્શાવી હતી કારણ કે તેમની પાસે જગ્યા જ બચી નહોતી.
હીટવેવના કારણે હોસ્પિટલો પર પણ ભારે દબાણ આવ્યું હતું. મોટી સંખ્યામાં લોકો હીટસ્ટ્રોક, ડિહાઇડ્રેશન અને અન્ય ગરમી સંબંધિત સમસ્યાઓ સાથે હોસ્પિટલોમાં પહોંચ્યા હતા. નોંધાયેલા કુલ મૃત્યુમાંથી લગભગ અડધા લોકોના મોત હોસ્પિટલોમાં થયા હતા. જ્યારે લગભગ એક-તૃતીયાંશ લોકોના મોત તેમના પોતાના ઘરમાં થયા હતા અને બાકીના મૃત્યુ વૃદ્ધાશ્રમોમાં નોંધાયા હતા. ખાસ કરીને વૃદ્ધો, નાના બાળકો અને પહેલાથી ગંભીર બીમારીઓથી પીડાતા લોકો માટે આ ગરમી સૌથી વધુ જીવલેણ સાબિત થઈ. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે હવામાન પરિવર્તનના કારણે યુરોપમાં આવી અત્યંત ગરમીની ઘટનાઓ હવે વધુ વાર જોવા મળી રહી છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં યુરોપમાં હીટવેવની તીવ્રતા અને સમયગાળો બંને વધ્યા છે. આ કારણે જાહેર આરોગ્ય વ્યવસ્થા, હોસ્પિટલોની ક્ષમતા અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપન સામે નવા પડકારો ઉભા થયા છે.
માત્ર ફ્રાન્સ જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર યુરોપમાં પણ આ હીટવેવની ગંભીર અસર જોવા મળી છે. પ્રાથમિક અંદાજ મુજબ સમગ્ર યુરોપમાં ગરમીના કારણે 10 હજારથી વધુ વધારાના મોત થયા હોવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. અનેક દેશોમાં જંગલોમાં આગ, પાણીની અછત અને વીજળીના વધેલા વપરાશ જેવી સમસ્યાઓ પણ સામે આવી છે. આરોગ્ય નિષ્ણાતોએ લોકોને ભારે ગરમી દરમિયાન પૂરતું પાણી પીવા, બપોરના સમયે બહાર જવાનું ટાળવા, વૃદ્ધો અને બાળકોની ખાસ કાળજી રાખવા તેમજ ગરમીના લક્ષણો દેખાય તો તરત તબીબી સારવાર લેવા અપીલ કરી છે. વર્ષના અંત સુધીમાં તમામ વિસ્તારોમાંથી સંપૂર્ણ માહિતી મળ્યા બાદ મૃત્યુઆંકમાં વધુ વધારો થવાની પણ શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
