UAE સાથે PM મોદીની ઐતિહાસિક સમજૂતી, દેશમાં હંમેશા રહેશે 3 કરોડ બેરલ કાચા તેલનો જથ્થો
ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા વધુ મજબૂત બનાવવા માટે વડાપ્રધાન Narendra Modiના નેતૃત્વમાં એક ઐતિહાસિક કરાર થયો છે. ભારત અને United Arab Emirates (UAE) વચ્ચે થયેલી મહત્વપૂર્ણ સમજૂતી બાદ હવે ભારતમાં હંમેશા લગભગ 3 કરોડ બેરલ કાચા તેલનો સ્ટ્રેટેજિક સ્ટોક ઉપલબ્ધ રહેશે. વૈશ્વિક સ્તરે વધતા જીઓ-પોલિટિકલ તણાવ, મિડલ ઈસ્ટ સંકટ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને લઈને ઊભી થયેલી અનિશ્ચિતતા વચ્ચે આ ડીલ ભારત માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે.
મળતી માહિતી મુજબ, ભારત અને UAEની રાષ્ટ્રીય તેલ કંપની ADNOC (Abu Dhabi National Oil Company) વચ્ચે લાંબા ગાળાનો મહત્વપૂર્ણ કરાર કરવામાં આવ્યો છે. આ સમજૂતી હેઠળ UAE ભારતના સ્ટ્રેટેજિક પેટ્રોલિયમ રિઝર્વમાં મોટા પ્રમાણમાં કાચા તેલનો જથ્થો સંગ્રહિત રાખશે. આ પગલાથી ભારતને અચાનક ઊભી થતી વૈશ્વિક પરિસ્થિતિઓ, યુદ્ધ, સપ્લાય ચેઇન સંકટ અથવા તેલ પુરવઠામાં ખલેલ સામે સુરક્ષા મળશે.
ભારત હાલમાં પોતાની ઊર્જાની જરૂરિયાત માટે મોટા પ્રમાણમાં વિદેશી તેલ પર આધારિત છે. દેશમાં વપરાતા કુલ કાચા તેલમાંથી આશરે 85 ટકા આયાત કરવામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં જો વૈશ્વિક બજારમાં સપ્લાય અટકે અથવા તેલના ભાવમાં અચાનક ઉછાળો આવે તો તેની સીધી અસર ભારતીય અર્થતંત્ર પર પડે છે. આ જ કારણ છે કે ભારત છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી સ્ટ્રેટેજિક પેટ્રોલિયમ રિઝર્વ વધારવા પર ભાર મૂકી રહ્યું છે.
આ ડીલ હેઠળ UAEનું કાચું તેલ ભારતના કર્ણાટક રાજ્યના મંગલુરુ ખાતે આવેલા સ્ટ્રેટેજિક પેટ્રોલિયમ રિઝર્વમાં સંગ્રહિત કરવામાં આવશે. આ રિઝર્વ ભારત સરકારની Indian Strategic Petroleum Reserves Limited (ISPRL) દ્વારા સંચાલિત થાય છે. કરાર મુજબ જરૂરિયાત સમયે ભારત આ સ્ટોકનો તરત ઉપયોગ કરી શકશે. વિશેષજ્ઞોનું કહેવું છે કે આ ડીલ માત્ર ઊર્જા સુરક્ષા માટે જ નહીં પરંતુ ભારત-UAE સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવતી ઐતિહાસિક ભાગીદારી તરીકે પણ જોવામાં આવી રહી છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં બંને દેશો વચ્ચે વેપાર, રોકાણ, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ઊર્જા ક્ષેત્રે ઝડપથી સહકાર વધ્યો છે. UAE આજે ભારતના સૌથી મહત્વપૂર્ણ વેપાર ભાગીદારોમાં સામેલ છે.
તાજેતરમાં મિડલ ઈસ્ટમાં વધી રહેલા તણાવ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાની આશંકાઓ વચ્ચે વૈશ્વિક તેલ બજારમાં ભારે ચિંતા જોવા મળી રહી છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ પરિવહન માર્ગોમાંથી એક છે. જો અહીં કોઈ અવરોધ ઊભો થાય તો દુનિયાભરના તેલ પુરવઠા પર મોટી અસર પડી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં ભારતે પહેલાથી જ ‘પ્લાન-B’ તૈયાર રાખ્યો હોવાનું હવે સ્પષ્ટ થઈ રહ્યું છે.
આ કરારથી ભારતને માત્ર સપ્લાય સુરક્ષા જ નહીં પરંતુ આર્થિક રીતે પણ ફાયદો થશે. વૈશ્વિક બજારમાં ભાવ ઓછા હોય ત્યારે સ્ટોક ભરવાની તક મળશે અને સંકટ સમયે દેશ પાસે પૂરતો જથ્થો ઉપલબ્ધ રહેશે. આ ઉપરાંત, રિફાઇનરીઓ અને પેટ્રોલિયમ કંપનીઓને પણ સતત સપ્લાય જાળવવામાં મદદ મળશે. સરકારનું માનવું છે કે આગામી સમયમાં ભારત પોતાનો સ્ટ્રેટેજિક ઓઈલ રિઝર્વ વધુ વધારશે. હાલ દેશમાં વિશાખાપટ્ટનમ, મંગલુરુ અને પડુરમાં મોટા સ્ટ્રેટેજિક રિઝર્વ સુવિધાઓ કાર્યરત છે. ભવિષ્યમાં વધુ સ્ટોરેજ ક્ષમતા વિકસાવવાની પણ યોજના છે.
ઊર્જા ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો આ ડીલને ભારત માટે ‘ગેમ ચેન્જર’ ગણાવી રહ્યા છે. કારણ કે વૈશ્વિક સ્તરે વધતી અનિશ્ચિતતા વચ્ચે કોઈપણ દેશ માટે ઊર્જા સુરક્ષા સૌથી મોટો મુદ્દો બની ગઈ છે. ભારતે UAE સાથેની આ ભાગીદારી દ્વારા ભવિષ્યના સંકટ સામે પોતાની તૈયારી વધુ મજબૂત બનાવી છે.આ રીતે, વડાપ્રધાન મોદીની આ ઐતિહાસિક ડીલ ભારતને માત્ર ઊર્જા ક્ષેત્રમાં મજબૂત બનાવશે નહીં પરંતુ વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની વ્યૂહાત્મક સ્થિતિને પણ વધુ શક્તિશાળી બનાવશે.
