નેપાળમાં 26 ઓગસ્ટે આવેલા ભયાનક પૂરે હજારો પરિવારોને પોતાના સ્વજનોની શોધમાં મૂકી દીધા છે. પૂરનું પાણી અને કાટમાળ અનેક મૃતદેહોને એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ લઈ ગયું છે, જેના કારણે મૃતદેહોની ઓળખ કરવી પણ મોટી મુશ્કેલી બની છે. આ વચ્ચે બોડી નંબર 1003નો મામલો સૌથી વધુ ગૂંચવણભર્યો બન્યો છે. પોખરાની ગંડકી હોસ્પિટલમાં રાખવામાં આવેલા આ એક જ મૃતદેહ પર ત્રણ અલગ-અલગ પરિવારે પોતાના સ્વજન હોવાનો દાવો કર્યો હતો. દરેક પરિવારને મૃતદેહમાં પોતાના ગુમ થયેલા વ્યક્તિની છબી દેખાઈ રહી હતી. આખરે મામલો એટલો ગૂંચવાયો કે સાચી ઓળખ માટે DNA ટેસ્ટ કરાવવાનો નિર્ણય લેવાયો.
સોશિયલ મીડિયા પર ફોટો જોઈને હોસ્પિટલ પહોંચ્યા
બોડી નંબર 1003નો ફોટો નેપાળ પોલીસના ઓનલાઈન પોર્ટલ પર મૂકવામાં આવ્યો હતો, જેથી ગુમ થયેલા લોકોના પરિવારજનો પોતાના સ્વજનને શોધી શકે. રૂપનદેહીના રાધેશ્યામ શર્મા બસ્યાલે આ ફોટો સોશિયલ મીડિયા મારફતે જોયો. તેમને લાગ્યું કે મૃતદેહ તેમના નાના ભાઈનો હોઈ શકે છે. તેથી તેઓ 30 ઓગસ્ટે પોખરા પહોંચ્યા અને હોસ્પિટલમાં મૃતદેહની તસવીર સાથે સરખામણી કરી. પરંતુ હોસ્પિટલ પહોંચ્યા બાદ તેમને ખબર પડી કે આ મૃતદેહ પર પહેલેથી જ બીજા પરિવારનો દાવો છે. ત્યારબાદ ત્રીજો પરિવાર પણ આ જ મૃતદેહને પોતાના સ્વજનનો હોવાનું કહીને સામે આવ્યો.
એક મૃતદેહ, ત્રણ પરિવાર
આ મૃતદેહને પોતાનો ગણાવનારા પરિવારોમાં ગોપાલ દહિતનો પરિવાર પણ હતો. ગોપાલ થોડા મહિના પહેલાં જ રસુવા વિસ્તારમાં હાઈડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટમાં કામ કરવા ગયા હતા. પૂર બાદ તેમની બહેન માંજી થારૂ પરિવારના અન્ય પાંચ સભ્યો સાથે પોતાના ભાઈની શોધમાં ગૈડાકોટ પહોંચી હતી. ત્યાંથી તેમને ખબર પડી કે એક મૃતદેહ પોખરા મોકલવામાં આવ્યો છે. પરિવાર 30 ઓગસ્ટે ગંડકી હોસ્પિટલ પહોંચ્યો. પરંતુ અહીં પહોંચ્યા ત્યારે ખબર પડી કે એ જ મૃતદેહ પર બે અન્ય પરિવારોનો પણ દાવો છે. માંજી થારૂના પરિવારને મૃતદેહના કાન, હોઠ, દાંત અને શરીરની બનાવટ પોતાના ભાઈ જેવી લાગી રહી હતી. બીજી તરફ રાધેશ્યામના પરિવારને પણ તે પોતાના ભાઈ જેવો લાગતો હતો.
દાંત જોઈને એક પરિવારે દાવો પાછો ખેંચ્યો
આ મામલામાં સૌથી આશ્ચર્યજનક બાબત એ હતી કે એક પરિવારે શરૂઆતમાં મૃતદેહને પોતાના સ્વજનનો ગણાવ્યો હતો, પરંતુ બાદમાં દાંત જોઈને પોતાનો દાવો પાછો ખેંચી લીધો. હોસ્પિટલમાં રહેલા મૃતદેહના બધા દાંત હતા, જ્યારે તેઓ જે વ્યક્તિને શોધી રહ્યા હતા તેના કેટલાક દાંત પહેલેથી જ નહોતા. આ તફાવતને કારણે પરિવારે નક્કી કર્યું કે મૃતદેહ તેમના સ્વજનનો નથી અને તેઓ પરત ઘરે ગયા.
હવે DNA ટેસ્ટ જ આપશે સાચો જવાબ
બાકી રહેલા પરિવારો વચ્ચે ચર્ચા બાદ નક્કી થયું કે મૃતદેહ કોનો છે તે DNA ટેસ્ટથી નક્કી કરવામાં આવશે. બંને પરિવારો પાસેથી જરૂરી સેમ્પલ લેવામાં આવ્યા છે. કાસ્કી પોલીસના કાર્યકારી માહિતી અધિકારી દીપક રિજાલના જણાવ્યા મુજબ, એક જ મૃતદેહ પર બે કે ત્રણ પરિવાર દાવો કરે તેવા કેસમાં હવે વૈજ્ઞાનિક રીતે DNA વેરિફિકેશન કરવામાં આવી રહ્યું છે. પરિવારજનોના સેમ્પલ નેપાળ પોલીસની સેન્ટ્રલ ફોરેન્સિક સાયન્સ લેબોરેટરી, કાઠમંડુમાં મોકલવામાં આવશે.
DNA રિપોર્ટમાં લાગી શકે છે 1થી 1.5 મહિનો
પરિવારો માટે સૌથી મુશ્કેલ બાબત એ છે કે સેમ્પલ આપ્યા બાદ તરત જવાબ મળવાનો નથી. પોલીસના જણાવ્યા પ્રમાણે હાલ મોટી સંખ્યામાં સેમ્પલ એકત્ર થઈ રહ્યા હોવાથી DNA ટેસ્ટ અને મેચિંગની પ્રક્રિયામાં ઓછામાં ઓછો 1થી 1.5 મહિનો લાગી શકે છે. નેપાળમાં પૂર બાદ મૃતદેહોની ઓળખ માટે DNA ઉપરાંત ફિંગરપ્રિન્ટ, ડેન્ટલ રેકોર્ડ અને અન્ય ફોરેન્સિક પુરાવાનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. અજાણ્યા મૃતદેહોને ઓળખ માટે યુનિક નંબર આપવામાં આવી રહ્યા છે અને DNA સેમ્પલ સાચવી રાખવામાં આવી રહ્યા છે, જેથી ભવિષ્યમાં પણ પરિવાર સાથે મેચ કરી શકાય.
માત્ર અજાણ્યા મૃતદેહોનો જ પ્રશ્ન નથી
પોલીસ સામેની મુશ્કેલી માત્ર અજાણ્યા મૃતદેહો સુધી મર્યાદિત નથી. કેટલાક કિસ્સામાં મૃતદેહ સત્તાવાર રીતે કોઈ પરિવારને સોંપાઈ ગયા પછી પણ બીજા પરિવારો એ જ મૃતદેહ પોતાના સ્વજનનો હોવાનો દાવો કરી રહ્યા છે.
એટલે હવે નેપાળમાં પૂર બાદ મૃતદેહની ઓળખ માટે માત્ર ચહેરો કે શરીરની બનાવટ પર આધાર રાખવાને બદલે વૈજ્ઞાનિક પુરાવાને અંતિમ આધાર બનાવવામાં આવી રહ્યો છે. બોડી નંબર 1003ના કિસ્સામાં પણ હવે બધાની નજર DNA રિપોર્ટ પર છે.
