સુરતમાં ગણેશ આગમન યાત્રા દરમિયાન ફરી એકવાર ભીડ અને અવ્યવસ્થાને કારણે ગંભીર સ્થિતિ સર્જાઈ હતી. ઘોડદોડ રોડ નજીક આવેલા રામચોક વિસ્તારમાં સરકાર ગ્રુપ દ્વારા આયોજિત ગણેશ આગમન યાત્રામાં હજારોની સંખ્યામાં ભક્તો અને યુવાનો ઉમટી પડ્યા હતા. મોટી સંખ્યામાં લોકો એકઠા થતાં રસ્તા પર પગ મૂકવાની પણ જગ્યા રહી નહોતી. આ દરમિયાન ધક્કામુક્કી વધી જતાં અફરાતફરીનો માહોલ સર્જાયો હતો. આ ગણેશ આગમન કાર્યક્રમમાં બોલિવૂડ અભિનેતા સંજય દત્ત વીડિયો કોલ મારફતે જોડાયા હતા. સંજય દત્ત સ્ક્રીન પર દેખાતા જ તેમને જોવા માટે ગણેશ પ્રતિમા નજીક મોટી સંખ્યામાં લોકો એકઠા થઈ ગયા હતા. પહેલેથી જ મોટી ભીડ હાજર હતી અને તેમાં વધુ લોકો ઉમેરાતા સ્થિતિ વધુ મુશ્કેલ બની હતી. લોકોમાં ગણેશજીના દર્શન તેમજ સંજય દત્તને વીડિયો કોલ પર જોવા માટે ભારે ઉત્સાહ જોવા મળ્યો હતો. જોકે, આ ઉત્સાહ વચ્ચે ભીડનું યોગ્ય નિયંત્રણ ન થઈ શકતાં સ્થિતિ કાબૂ બહાર જતી રહી હતી.
યાત્રા દરમિયાન વીડિયો રેકોર્ડિંગ માટે ઊંચું ટેબલ મૂકવામાં આવ્યું હતું. ભીડ વધતી ગઈ તેમ કેટલાક લોકો ટેબલની આસપાસ અને તેના પર પણ ઊભા થઈ ગયા હતા. લોકોની સંખ્યા વધી જતાં અચાનક ટેબલ તૂટી પડ્યું હતું. ટેબલ તૂટી પડતાં તેના પર ઊભેલા વીડિયોગ્રાફર્સ સહિત અન્ય લોકો પણ નીચે પટકાયા હતા. નીચે પહેલેથી જ મોટી સંખ્યામાં લોકો હાજર હોવાથી થોડી ક્ષણો માટે ભારે ગભરાટ ફેલાયો હતો. કેટલાક લોકોને નાની-મોટી ઈજાઓ થઈ હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ હતી કે જો ભીડમાં કોઈ વ્યક્તિ ગંભીર રીતે પડી જાય તો તેને બહાર કાઢવી પણ મુશ્કેલ બની શકે તેવી સ્થિતિ હતી. લોકો એકબીજાને ધક્કા મારતા હોવાથી થોડી ક્ષણો માટે નાસભાગ જેવી સ્થિતિ ઊભી થઈ હતી.
રામચોક વિસ્તારમાં ભીડ એટલી વધી ગઈ હતી કે લોકો એકબીજાની વચ્ચે ફસાઈ ગયા હતા. ધક્કામુક્કી અને ભીડના દબાણને કારણે કેટલાક લોકોને શ્વાસ લેવામાં પણ તકલીફ પડી હતી. લોકો પોતાને અને પરિવારના સભ્યોને ભીડમાંથી બહાર કાઢવાનો પ્રયાસ કરતા જોવા મળ્યા હતા. ખાસ કરીને મહિલાઓ, બાળકો અને વૃદ્ધો માટે આવી ભીડ વધુ જોખમી બની શકે છે. મોટી ધાર્મિક યાત્રાઓમાં ભીડનું સંચાલન યોગ્ય રીતે ન થાય તો નાની ઘટના પણ મોટી દુર્ઘટનામાં ફેરવાઈ શકે છે. આ ઘટનાને પગલે પોલીસ અને આયોજકોની વ્યવસ્થા સામે પણ સવાલો ઊભા થયા છે. હજારો લોકો એકઠા થવાના હોવા છતાં ભીડને નિયંત્રિત કરવા માટે પૂરતી વ્યવસ્થા હતી કે નહીં તે અંગે ચર્ચા શરૂ થઈ છે. ગણેશ આગમન જેવી મોટી જાહેર યાત્રાઓમાં પ્રવેશ અને બહાર નીકળવાના અલગ રસ્તા, બેરિકેડિંગ, ઇમરજન્સી એક્ઝિટ, મેડિકલ ટીમ અને પૂરતી પોલીસ વ્યવસ્થા ખૂબ જ જરૂરી હોય છે. પરંતુ રામચોકમાં ભીડ વધ્યા બાદ પરિસ્થિતિ બેકાબૂ બનતા વ્યવસ્થાપન સામે સવાલો ઊભા થયા છે.
ભીડ અને અફરાતફરીનો લાભ કેટલાક પાકિટમારોએ પણ ઉઠાવ્યો હોવાના આક્ષેપો થયા છે. લોકોનું ધ્યાન ગણેશજીના દર્શન અને કાર્યક્રમ તરફ હતું ત્યારે કેટલાક લોકોના મોબાઇલ ફોન અને કિંમતી સામાન ચોરાયા હોવાની ફરિયાદો સામે આવી હતી. ભીડવાળા કાર્યક્રમોમાં આવી ઘટનાઓ સામાન્ય રીતે પડકારરૂપ બની રહે છે. તેથી આયોજકો અને પોલીસ માટે માત્ર ટ્રાફિક અને ભીડ નિયંત્રણ જ નહીં, પરંતુ ચોરી જેવી ઘટનાઓ અટકાવવા માટે પણ ખાસ વ્યવસ્થા કરવી જરૂરી બની રહે છે. ગણેશ આગમન માટે મોટી સંખ્યામાં લોકો ઉમટી પડતાં ઘોડદોડ રોડ અને રામચોક આસપાસના વિસ્તારોમાં ટ્રાફિકની સ્થિતિ પણ કથળી હતી. રસ્તાઓ પર લોકો અને વાહનોની સંખ્યા વધતાં લાંબો ટ્રાફિક જામ સર્જાયો હતો. આ કારણે વાહનચાલકો અને રાહદારીઓને પણ મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. મોટા ધાર્મિક કાર્યક્રમ દરમિયાન ટ્રાફિકને ડાયવર્ટ કરવાની અને વાહનો માટે વૈકલ્પિક માર્ગો નક્કી કરવાની વ્યવસ્થા અગાઉથી કરવામાં આવે તો આવી સ્થિતિને ઘણી હદ સુધી નિયંત્રિત કરી શકાય છે.
સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે માત્ર આઠ દિવસમાં રામચોક વિસ્તારમાં બીજી વખત આવી અફરાતફરી કેમ સર્જાઈ? આ પહેલાં 23 ઓગસ્ટે પણ સરકાર ગ્રુપના ગણેશ આગમન દરમિયાન રામચોક ખાતે મોટી સંખ્યામાં ભક્તો ઉમટી પડ્યા હતા. તે સમયે પણ ભીડ બેકાબૂ બની હતી. મહિલાઓ ભીડમાં દબાઈ ગઈ હતી અને અનેક લોકોને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડી હતી. એક બાળક પરિવારથી છૂટું પડી જવાની ઘટના પણ સામે આવી હતી. તે સમયે પરિસ્થિતિ એટલી ગંભીર બની હતી કે રસ્તા પર ચંપલો અને જૂતાંના ઢગલા જોવા મળ્યા હતા. આ ઘટનાએ ત્યારે જ ભીડ વ્યવસ્થાપન અંગે ગંભીર સવાલો ઊભા કર્યા હતા. પરંતુ માત્ર આઠ દિવસ બાદ ફરી એકવાર એ જ વિસ્તારમાં મોટી ભીડ એકઠી થઈ અને ફરીથી ધક્કામુક્કી તથા અફરાતફરી સર્જાઈ. આથી અગાઉની ઘટનામાંથી યોગ્ય બોધપાઠ લેવામાં આવ્યો હતો કે નહીં તે અંગે સવાલો ઉઠી રહ્યા છે.
સુરતમાં ગણેશ ચતુર્થીને હજુ સમય હોવા છતાં ગણેશજીના આગમનની ઉજવણી શરૂ થઈ ગઈ છે. શહેરમાં અનેક વિસ્તારોમાં ભવ્ય આગમન યાત્રાઓનું આયોજન થઈ રહ્યું છે. મોટા કલાકારો અને જાણીતા ચહેરાઓ કાર્યક્રમ સાથે જોડાતા ભીડ પણ વધી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં આગામી ગણેશોત્સવ દરમિયાન વધુ મોટી સંખ્યામાં લોકો એકઠા થવાની શક્યતા છે. તેથી અત્યારથી જ પોલીસ અને આયોજકોએ ભીડ વ્યવસ્થાપન પર ખાસ ધ્યાન આપવાની જરૂર છે. ખાસ કરીને ઊંચા સ્ટેજ, ટેબલ કે અન્ય કામચલાઉ માળખા પર લોકોને ચઢવા ન દેવા, બેરિકેડિંગ મજબૂત રાખવું, ઇમરજન્સી માર્ગ ખુલ્લો રાખવો અને ભીડને નાના જૂથોમાં નિયંત્રિત કરવી જરૂરી છે. ગણેશજીના આગમનનો ઉત્સવ ભક્તિ અને આનંદ સાથે ઉજવાય તે સૌની ઇચ્છા છે. પરંતુ ઉત્સાહ વચ્ચે સુરક્ષાની અવગણના ન થાય તે પણ એટલું જ જરૂરી છે. રામચોકની બે ઘટનાઓ બાદ હવે આગામી કાર્યક્રમોમાં પોલીસ અને આયોજકો ભીડ નિયંત્રણ માટે કેટલી સાવચેતી રાખે છે તેના પર સૌની નજર રહેશે.
