દક્ષિણ દિલ્હીના માલવિયા નગર વિસ્તારમાં ‘ફ્લોરિશ સ્ટે બી એન્ડ બી’માં બુધવારે સવારે ભીષણ આગ લાગી હતી. આ ઘટનામાં 21 લોકોના મોત થયા હતા જ્યારે ઘણા લોકો ઘાયલ થયા હતા અને હાલમાં તેઓ સારવાર હેઠળ છે. આ ઘટનામાં મૃત્યુઆંક વધવાની ધારણા છે. જ્યાં આગ લાગી તે સંસ્થા ‘બેડ એન્ડ બ્રેકફાસ્ટ’ (બી એન્ડ બી) યોજના હેઠળ કાર્યરત હતી. અહીં અમે સમજાવીએ છીએ કે આ યોજના કોણે શરૂ કરી હતી અને સરકાર તેમાં કયા ફેરફારો લાવવાની યોજના બનાવી રહી છે.
‘બેડ એન્ડ બ્રેકફાસ્ટ’ યોજના શું છે?
‘બેડ એન્ડ બ્રેકફાસ્ટ’ યોજના હેઠળ દિલ્હીના રહેવાસીઓને મહેમાનોને તેમના પોતાના ઘરની અંદર રૂમ ભાડે આપવાનો વિકલ્પ આપવામાં આવે છે. આ વ્યવસ્થા પ્રવાસીઓને સસ્તા દરે આરામદાયક રહેઠાણ શોધવાની મંજૂરી આપે છે. જો કે સરકાર પાસેથી વિવિધ જરૂરી પરવાનગીઓ મેળવ્યા પછી જ વ્યક્તિ તેમના ઘરને બી એન્ડ બીમાં રૂપાંતરિત કરી શકે છે. બી એન્ડ બી માળખા હેઠળ ઘરમાલિકોને તેમના રહેઠાણની અંદર એક અથવા વધુ રૂમ મહેમાનોને ભાડે આપવાની પરવાનગી છે.
આ યોજના ૨૦૦૭ માં શરૂ કરવામાં આવી હતી
‘બેડ એન્ડ બ્રેકફાસ્ટ’ યોજના ૨૦૦૭ માં શરૂ કરવામાં આવી હતી. તે સમયે દિલ્હીમાં કોંગ્રેસ પાર્ટી સત્તામાં હતી અને શીલા દીક્ષિત મુખ્યમંત્રી હતા. જોકે તે સમયગાળા દરમિયાન આ યોજના ખાસ અસરકારક સાબિત થઈ ન હતી. તે પછીના વર્ષોમાં આ પહેલ લાંબા સમય સુધી મોટાભાગે નિષ્ક્રિય રહી. અરવિંદ કેજરીવાલની સરકારે આ યોજના પર ખાસ ધ્યાન આપ્યું ન હતું. રેખા ગુપ્તાના વહીવટીતંત્રે દિલ્હીમાં સત્તા સંભાળ્યા પછી આ યોજનાને પુનર્જીવિત કરવા અને ફરીથી અમલમાં મૂકવાના પ્રયાસો શરૂ થયા. ૨૦૨૩ સુધીમાં આ યોજના હેઠળ ૪૩૨ ઘરોમાં ૨,૨૦૦ થી વધુ રૂમ નોંધાયા હતા.
માત્ર ૮ દિવસ પહેલા એક નવો ડ્રાફ્ટ પ્રાપ્ત થયો હતો
૨૬ મેના રોજ દિલ્હી સરકારે હાલની નીતિમાં ઘણા સુધારા પ્રસ્તાવિત કરતો એક નવો ડ્રાફ્ટ દસ્તાવેજ બહાર પાડ્યો. રૂમનું કદ, આંતરિક સજાવટ, સ્વચ્છતા ધોરણો, મહેમાનોની સુવિધાઓ અને સલામતી પ્રોટોકોલ જેવા માપદંડોના આધારે બે અલગ અલગ શ્રેણીઓ ‘ગોલ્ડ’ અને ‘સિલ્વર’ રજૂ કરવામાં આવી હતી. આ ડ્રાફ્ટમાં દરેક સ્થાપના માટે વધુમાં વધુ આઠ રૂમ અને ૧૬ બેડ સુધીની પરવાનગી આપવાનો પ્રસ્તાવ શામેલ હતો. રૂમના કદ, સુવિધાઓ, સ્વચ્છતા અને સલામતીના ધોરણોના આધારે બેડ-એન્ડ-નાસ્તો અને રહેવાની સુવિધાઓ આપતા ઘરોને વર્ગીકૃત કરવાની યોજના હતી. ગોલ્ડ કેટેગરી માટે ઓછામાં ઓછા ૧૨૦ ચોરસ ફૂટ અને શ્રેષ્ઠ સુવિધાઓનો રૂમ કદ ફરજિયાત હતો, જ્યારે સિલ્વર કેટેગરી માટે ૧૦૦ ચોરસ ફૂટના રૂમ અને મૂળભૂત સુવિધાઓ પૂરતી માનવામાં આવી હતી. ડ્રાફ્ટમાં સલામતીને ઉચ્ચ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી હતી. બધા બી એન્ડ બી યુનિટ માટે ગેસ્ટ રજિસ્ટર જાળવવું, પોલીસ ચકાસણી કરાવવી અને વિદેશી મહેમાનોને લગતા નિયમોનું પાલન કરવું ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું હતું. વધુમાં અગ્નિશામક સાધનો, પ્રાથમિક સારવાર કીટ અને કટોકટી સંપર્ક વિગતોની જોગવાઈ જરૂરી હતી. દરખાસ્તમાં સીસીટીવી કેમેરા ફક્ત પ્રવેશ બિંદુઓ અને સામાન્ય વિસ્તારો સુધી મર્યાદિત રાખવાની જોગવાઈ હતી.
નવા ડ્રાફ્ટમાં મુખ્ય આવશ્યકતાઓ
નવા ડ્રાફ્ટમાં રૂમ અને સામાન્ય વિસ્તારોની નિયમિત સફાઈ, કચરો અલગ પાડવા અને પર્યાપ્ત વેન્ટિલેશનની ખાતરી ફરજિયાત કરવામાં આવી હતી. પરિસરમાં માલિક અથવા સંભાળ રાખનારની હાજરી પણ ફરજિયાત બનાવવામાં આવી હતી. ફક્ત રહેણાંક મિલકતોને બી એન્ડ બી યોજનાના કાર્યક્ષેત્ર હેઠળ લાવવામાં આવી હતી; પરિણામે આ એકમોમાં રેસ્ટોરાં, બાર અથવા અન્ય વ્યાપારી પ્રવૃત્તિઓનું સંચાલન પ્રતિબંધિત કરવામાં આવ્યું હતું. આ નીતિ સસ્તા, સ્થાનિક રીતે ઇમર્સિવ રહેઠાણ વિકલ્પોને પ્રોત્સાહન આપવા અને રહેવાસીઓ માટે પૂરક આવકની તકો ઊભી કરવા માટે બનાવવામાં આવી હતી. આ મુસદ્દા અંગેના સૂચનો 30 દિવસની સમયમર્યાદામાં હિસ્સેદારો અને સામાન્ય લોકો પાસેથી મંગાવવામાં આવ્યા હતા. હવે જાહેરાત કરવામાં આવી છે કે આ યોજના પાછી ખેંચી લેવામાં આવી રહી છે.
પર્યટન મંત્રી દ્વારા નિવેદન
પર્યટન મંત્રી કપિલ મિશ્રાએ જણાવ્યું હતું કે અમે સત્તાવાર રીતે ‘બેડ એન્ડ બ્રેકફાસ્ટ’ યોજના પાછી ખેંચી રહ્યા છીએ અને તેના હેઠળ લાઇસન્સ પ્રાપ્ત તમામ સ્થાપનાઓનું નિરીક્ષણ કરવામાં આવશે. મંત્રીએ ઉમેર્યું હતું કે લાઇસન્સ શરતોનું ઉલ્લંઘન કરતા ઓપરેટરો સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. જો આ યોજના હેઠળ નોંધાયેલ કોઈપણ સ્થાપના છ કરતા વધુ રૂમ ચલાવતી હોવાનું જણાશે તો તેનું લાઇસન્સ રદ કરવામાં આવશે. મિશ્રાના જણાવ્યા મુજબ ‘ફ્લોરિશ સ્ટે’ ને 2024 માં છ રૂમ માટે બી એન્ડ બી સ્કીમની સિલ્વર કેટેગરી હેઠળ લાઇસન્સ આપવામાં આવ્યું હતું, જેની માન્યતા 2027 સુધી લંબાવવામાં આવી હતી. જોકે તપાસકર્તાઓએ જણાવ્યું હતું કે આ હોટેલ કથિત રીતે તેની મંજૂર ક્ષમતા દ્વારા મંજૂર કરાયેલા રૂમની સંખ્યા કરતા લગભગ ચાર ગણી વધુ રૂમ ચલાવી રહી હતી અને ફરજિયાત ફાયર નો ઓબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ (NOC) નો પણ અભાવ હતો.
