ઉત્તર પ્રદેશના કાનપુરમાં ગુરુવારે એક મોટી વિમાન દુર્ઘટના સર્જાઈ છે. ગંગા બેરેજ નજીક નત્થા ખેડા વિસ્તારમાં એક ટ્રેનિંગ એરક્રાફ્ટ અચાનક ક્રેશ થતાં તેમાં સવાર બે લોકોનાં મોત થયા છે. દુર્ઘટનામાં ગુજરાતના રહેવાસી પાઇલટ ઈન્સ્ટ્રક્ટર સચિન ભાટિયા અને કર્ણાટકના ટ્રેઇની અભિષેક પૂજારીના મોત થયાં હોવાનું સામે આવ્યું છે. ઘટનાની જાણ થતાં જ ફાયર બ્રિગેડ, પોલીસ અને ઈમરજન્સી ટીમો તાત્કાલિક સ્થળ પર પહોંચી ગઈ હતી અને બચાવ કામગીરી શરૂ કરી હતી. મળતી માહિતી પ્રમાણે ક્રેશ થયેલું વિમાન ગર્ગ એવિએશન સેન્ટરનું ટ્રેનિંગ એરક્રાફ્ટ હતું. ચાર સીટર આ વિમાને ગુરુવારે સવારે આશરે 11:30 વાગ્યે ગર્ગ એવિએશન સેન્ટરથી ઉડાન ભરી હતી. ઉડાન ભર્યાના લગભગ 20 મિનિટ બાદ, એટલે કે 11:50 વાગ્યાની આસપાસ, ગંગા બેરેજ પાસે વિમાન દુર્ઘટનાગ્રસ્ત થયું હતું.
વિમાન ક્રેશ થતાની સાથે જ આસપાસના વિસ્તારમાં અફરાતફરીનો માહોલ સર્જાયો હતો. સ્થાનિક લોકોએ ઘટનાની જાણ તાત્કાલિક ફાયર બ્રિગેડ અને પોલીસને કરી હતી. માહિતી મળતાં જ કાનપુરના ચીફ ફાયર ઓફિસર સહિતની ઈમરજન્સી ટીમો ઘટનાસ્થળે પહોંચી ગઈ હતી. ટીમોએ કોઈ સમય બગાડ્યા વગર રેસ્ક્યૂ ઓપરેશન શરૂ કર્યું હતું. ક્રેશ થયેલા વિમાનના કાટમાળમાંથી બંને વ્યક્તિઓને ગંભીર હાલતમાં બહાર કાઢવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ બંનેને તાત્કાલિક નજીકની હોસ્પિટલમાં સારવાર માટે લઈ જવામાં આવ્યા હતા. જોકે, હોસ્પિટલ પહોંચ્યા બાદ ડૉક્ટરોએ બંનેને મૃત જાહેર કર્યા હતા. આ રીતે દુર્ઘટનામાં પાઇલટ અને ટ્રેઇની બંનેએ જીવ ગુમાવ્યો હતો. પોલીસ કમિશનર રઘુવીર લાલે ઘટનાની માહિતી આપતા જણાવ્યું હતું કે ચાર સીટર વિમાને સવારે સાડા 11 વાગ્યે ઉડાન ભરી હતી અને લગભગ 11:50 વાગ્યે તે ક્રેશ થયું હતું. વિમાનમાં બે લોકો સવાર હતા. બંનેના મોત થયા છે. મૃતકોમાં ગુજરાતના રહેવાસી ઈન્સ્ટ્રક્ટર સચિન ભાટિયા અને કર્ણાટકના રહેવાસી ટ્રેઇની અભિષેક પૂજારીનો સમાવેશ થાય છે.
સચિન ભાટિયા ટ્રેનિંગ એરક્રાફ્ટમાં ઈન્સ્ટ્રક્ટર તરીકે ફરજ બજાવતા હતા. પ્રાથમિક માહિતી અનુસાર તેમને 3,000 કલાકથી વધુનો ઉડાનનો અનુભવ હતો. આટલો લાંબો ઉડાન અનુભવ ધરાવતા પાઇલટનું આ રીતે દુર્ઘટનામાં મોત થવું પણ ગંભીર બાબત બની છે. બીજી તરફ અભિષેક પૂજારી ટ્રેનિંગ લઈ રહ્યા હતા. હાલ વિમાન કયા કારણોસર ક્રેશ થયું તે અંગે કોઈ ચોક્કસ માહિતી સામે આવી નથી. વિમાનમાં ટેક્નિકલ ખામી સર્જાઈ હતી કે ખરાબ હવામાન, પાઇલટને કોઈ સમસ્યા આવી હતી કે અન્ય કોઈ કારણસર દુર્ઘટના સર્જાઈ હતી તે અંગે તપાસ બાદ જ સ્પષ્ટ માહિતી મળી શકશે. દુર્ઘટનાની જાણ સંબંધિત ઉડ્ડયન સત્તાવાળાઓને પણ કરવામાં આવી છે. ડીજીસીએને સમગ્ર મામલાની માહિતી આપવામાં આવી છે અને હવે તપાસ ટીમ ઘટનાસ્થળેથી પુરાવા એકત્ર કરીને અકસ્માતનું ચોક્કસ કારણ શોધવાનો પ્રયાસ કરશે.
અકસ્મત બાદ સમગ્ર વિસ્તારને કોર્ડન કરી દેવામાં આવ્યો છે. પોલીસ અને સુરક્ષા કર્મચારીઓએ ઘટનાસ્થળે અવરજવર નિયંત્રિત કરી છે, જેથી તપાસમાં કોઈ અડચણ ન આવે. વિમાનના કાટમાળ અને આસપાસના વિસ્તારની પણ તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. આ દુર્ઘટનામાં સામેલ વિમાન ટેક્નમ પ્રકારનું હોવાનું જણાવવામાં આવી રહ્યું છે. આ એરક્રાફ્ટને વર્ષ 2023માં ટ્રેનિંગ માટે ફ્લિટમાં સામેલ કરવામાં આવ્યું હતું. એટલે વિમાન બહુ જૂનું નહોતું. તેમ છતાં તેમાં કઈ સમસ્યા સર્જાઈ અને અકસ્માત કેવી રીતે થયો તે તપાસનો મહત્વનો મુદ્દો રહેશે.
ટ્રેનિંગ એરક્રાફ્ટનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે પાઇલટ બનવા માટે તાલીમ લઈ રહેલા વિદ્યાર્થીઓને ઉડાનની પ્રેક્ટિસ કરાવવા માટે કરવામાં આવે છે. આવા વિમાનમાં પાઇલટ ઈન્સ્ટ્રક્ટર સાથે ટ્રેઇની પણ સવાર હોય છે. ઈન્સ્ટ્રક્ટરનો અનુભવ અને માર્ગદર્શન ટ્રેઇની માટે ખૂબ મહત્વનું હોય છે. આ ઘટનામાં અનુભવી ઈન્સ્ટ્રક્ટર સચિન ભાટિયા અને ટ્રેઇની અભિષેક પૂજારી બંનેના મોત થતાં સમગ્ર એરવિંગ સમુદાયમાં પણ શોકની લાગણી ફેલાઈ છે. દુર્ઘટના બાદ રેસ્ક્યૂ ટીમે સ્થળ પર પહોંચીને કાટમાળમાંથી બંનેને બહાર કાઢ્યા હતા. શરૂઆતમાં બંનેની સ્થિતિ અત્યંત ગંભીર હોવાનું જણાવાયું હતું. તેમને સારવાર માટે હોસ્પિટલ ખસેડવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ તબીબોના પ્રયાસો છતાં બંનેને બચાવી શકાયા નહોતા.
હાલ સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે ચાર સીટર વિમાને ઉડાન ભર્યા બાદ માત્ર 20 મિનિટમાં જ કયા સંજોગોમાં નિયંત્રણ ગુમાવ્યું. શું વિમાનમાં કોઈ ટેક્નિકલ ખામી હતી? શું ઉડાન દરમિયાન પાઇલટને કોઈ ઈમરજન્સીનો સામનો કરવો પડ્યો હતો? શું હવામાનની સ્થિતિએ અસર કરી હતી? અથવા પછી કોઈ અન્ય કારણ હતું? આ તમામ સવાલોના જવાબ તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ જ મળી શકશે. વિમાનના કાટમાળની તપાસ ઉપરાંત તેની જાળવણી સંબંધિત રેકોર્ડ, ઉડાન પહેલાં કરવામાં આવેલી તપાસ, પાઇલટની છેલ્લી ઉડાનની વિગતો અને હવામાનની સ્થિતિ સહિત અનેક બાબતો તપાસવામાં આવી શકે છે. તપાસ એજન્સીઓ માટે આ તમામ માહિતી અકસ્માતનું કારણ શોધવામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.
કાનપુરમાં બનેલી આ ઘટનાએ ફરી એકવાર ટ્રેનિંગ એરક્રાફ્ટની સુરક્ષા અને ઉડાન દરમિયાન લેવામાં આવતી સાવચેતી અંગે ચર્ચા જગાવી છે. ટ્રેનિંગ ફ્લાઇટ દરમિયાન પાઇલટ અને ટ્રેઇની બંનેની સુરક્ષા સૌથી મહત્વની હોય છે. આવી દુર્ઘટના બાદ સંબંધિત સત્તાવાળાઓ દ્વારા વિમાનની તકનિકી સ્થિતિ અને ઓપરેશનલ પ્રક્રિયાઓની પણ તપાસ કરવામાં આવી શકે છે. આ દુર્ઘટનામાં સૌથી દુઃખદ બાબત એ છે કે બે લોકો પોતાની કારકિર્દી સાથે જોડાયેલી ઉડાન પર હતા અને થોડા જ સમયમાં તેમનું જીવન સમાપ્ત થઈ ગયું. ગુજરાતના સચિન ભાટિયા લાંબા સમયથી ઉડાન ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા હતા અને 3,000થી વધુ કલાકનો અનુભવ ધરાવતા હતા, જ્યારે અભિષેક પૂજારી પાઇલટ બનવા માટે તાલીમ લઈ રહ્યા હતા.
હાલ સમગ્ર ઘટનાની સત્તાવાર તપાસ શરૂ થવાની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે. તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ જ અકસ્માતનું ચોક્કસ કારણ સામે આવશે. ત્યાં સુધી દુર્ઘટના પાછળના કારણ અંગે કોઈ પણ અંતિમ નિષ્કર્ષ પર પહોંચવું યોગ્ય નહીં રહે. કાનપુરના ગંગા બેરેજ નજીક બનેલી આ વિમાન દુર્ઘટનાએ બે પરિવારોને ભારે આઘાત આપ્યો છે. એક અનુભવી ઈન્સ્ટ્રક્ટર અને એક ટ્રેઇનીએ આ અકસ્માતમાં જીવ ગુમાવ્યો છે. હવે તપાસ એજન્સીઓ માટે મુખ્ય પડકાર એ રહેશે કે આ દુર્ઘટનાનું કારણ ઝડપથી શોધવામાં આવે અને ભવિષ્યમાં આવી ઘટના ફરી ન બને તે માટે જરૂરી સુરક્ષા પગલાં લેવામાં આવે.
