બહેરિન, કુવૈત અને જોર્ડનમાં અમેરિકી સૈન્ય ઠેકાણાઓ પર મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલાના દાવા બાદ ખાડી વિસ્તારમાં તણાવ ચરમસીમાએ
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલો તણાવ હવે વધુ ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કરી રહ્યો છે. હોર્મુઝ જળમાર્ગને કેન્દ્રમાં રાખીને અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે શરૂ થયેલો સંઘર્ષ હવે સમગ્ર ખાડી ક્ષેત્રમાં ફેલાતો જોવા મળી રહ્યો છે. ઈરાનની ઇસ્લામિક રેવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) એ દાવો કર્યો છે કે તેણે બહેરિન, કુવૈત અને જોર્ડનમાં આવેલા અમેરિકી સૈન્ય મથકો પર મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલાઓ કર્યા છે. દાવાઓ બાદ સમગ્ર વિસ્તારમાં હાઈ એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે અને અનેક દેશોએ પોતાની હવાઈ સુરક્ષા વ્યવસ્થા સક્રિય કરી દીધી છે.
હોર્મુઝ જળમાર્ગથી શરૂ થયો વિવાદ
તાજેતરના સંઘર્ષની શરૂઆત હોર્મુઝ જળમાર્ગ નજીક થયેલી એક ગંભીર ઘટનાથી થઈ હોવાનું માનવામાં આવે છે. અહેવાલો અનુસાર અમેરિકી સૈન્યના અપાચે હેલિકોપ્ટર સાથે બનેલી ઘટનાના પગલે અમેરિકાએ દક્ષિણ ઈરાનના કેટલાક વ્યૂહાત્મક વિસ્તારોમાં કાર્યવાહી કરી હતી. ત્યારબાદ ઈરાને ખુલ્લેઆમ જવાબી કાર્યવાહી કરવાની ચેતવણી આપી હતી.
હોર્મુઝ જળમાર્ગ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગોમાંનો એક છે. વૈશ્વિક તેલ વેપારનો મોટો હિસ્સો આ માર્ગથી પસાર થાય છે. તેથી અહીં વધતો તણાવ માત્ર પ્રાદેશિક નહીં પરંતુ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે પણ ચિંતાનો વિષય બન્યો છે.
બહેરિનમાં અમેરિકાની ફિફ્થ ફ્લીટ પર નિશાન
ઈરાને સૌથી મોટો હુમલો બહેરિનમાં આવેલા અમેરિકી નૌકાદળના ફિફ્થ ફ્લીટ હેડક્વાર્ટર પર કર્યો હોવાનો દાવો કર્યો છે. IRGC અનુસાર સ્થાનિક સમય મુજબ વહેલી સવારે મિસાઈલ અને ડ્રોન મારફતે હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. ઈરાની મીડિયાએ દાવો કર્યો કે એક મિસાઈલ સીધી અમેરિકી સૈન્ય સુવિધા નજીક જઈને તૂટી પડી હતી.હુમલાના અહેવાલો બાદ બહેરિનના ગૃહ મંત્રાલયે સમગ્ર દેશમાં સાયરન વગાડ્યા હતા. નાગરિકોને સુરક્ષિત સ્થળોએ ખસેડવાની સૂચના આપવામાં આવી હતી. સ્થાનિક સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ અનેક વિસ્ફોટોના અવાજો સાંભળવામાં આવ્યા હતા. જોકે અમેરિકી સત્તાવાળાઓએ હજુ સુધી કોઈ મોટા નુકસાનની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી નથી.
કુવૈતનું અલી અલ સેલેમ એરબેઝ પણ નિશાને
ઈરાને કુવૈતમાં આવેલા અલી અલ સેલેમ એરબેઝને પણ નિશાન બનાવ્યો હોવાનો દાવો કર્યો છે. આ એરબેઝ અમેરિકી વાયુસેનાનું મહત્વપૂર્ણ મથક માનવામાં આવે છે. હુમલા બાદ કુવૈતી સેનાએ જણાવ્યું કે તેમના એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ્સે અનેક હવાઈ ખતરાઓને અટકાવવાના પ્રયાસો કર્યા હતા.કુવૈતમાં વિસ્ફોટોના અહેવાલો સામે આવ્યા હતા. સરકારી એજન્સીઓએ નાગરિકોને સતર્ક રહેવા અને સુરક્ષા માર્ગદર્શિકાનું પાલન કરવા અપીલ કરી હતી. ઈરાનનો આરોપ છે કે કુવૈતમાં આવેલા અમેરિકી સૈન્ય મથકોનો ઉપયોગ તેના વિરુદ્ધના અભિયાનો માટે કરવામાં આવી રહ્યો છે.
જોર્ડનમાં પણ અમેરિકી મથકો પર ખતરો
જોર્ડનમાં થયેલા હુમલાઓ અંગે સંપૂર્ણ વિગતો હજુ જાહેર થઈ નથી, પરંતુ પ્રાદેશિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા અહેવાલો મુજબ ત્યાં આવેલા અમેરિકી સૈન્ય મથકો પણ ઈરાની મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલાના નિશાને રહ્યા હતા. જોર્ડન લાંબા સમયથી મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકાના વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર તરીકે મહત્વની ભૂમિકા ભજવતો આવ્યો છે.
21 અમેરિકી ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવ્યાનો દાવો
IRGCએ દાવો કર્યો છે કે સમગ્ર વિસ્તારમાં અમેરિકાના કુલ 21 હવાઈ અને નૌકાદળ મથકોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા છે. સંગઠને ચેતવણી આપી છે કે જો અમેરિકા ઈરાન પર વધુ હુમલા કરશે તો જવાબી કાર્યવાહી વધુ વ્યાપક અને વિનાશક હશે.ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ પણ અમેરિકાને કડક સંદેશ આપતા જણાવ્યું કે ઈરાન પર થતો કોઈપણ હુમલો જવાબ વિના નહીં રહે. તેમણે હોર્મુઝ વિસ્તાર અંગે પણ કડક વલણ વ્યક્ત કર્યું હતું.
ખાડી વિસ્તારમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ સક્રિય
હુમલાના દાવાઓ બાદ બહેરિન, કુવૈત, જોર્ડન અને આસપાસના દેશોએ પોતાની હવાઈ સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ સક્રિય કરી દીધી છે. અનેક વિસ્તારોમાં એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ્સ સતત મોનિટરિંગ કરી રહી છે. ખાડી વિસ્તારમાં અમેરિકી અને સહયોગી દેશોની સૈન્ય ગતિવિધિઓમાં પણ વધારો નોંધાયો છે.
વૈશ્વિક બજારોમાં ચિંતા
હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં વધતા તણાવને કારણે વૈશ્વિક ઊર્જા બજારોમાં પણ ચિંતા વધી છે. આ માર્ગથી વિશ્વના મોટા પ્રમાણમાં તેલ અને LNG સપ્લાય પસાર થાય છે. કોઈપણ લાંબા ગાળાનો વિવાદ વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન અને ઊર્જા કિંમતો પર ગંભીર અસર કરી શકે છે.વિશ્લેષકોના મતે જો આ સંઘર્ષ વધુ લંબાશે તો મધ્ય પૂર્વ ફરી એકવાર મોટા પ્રાદેશિક યુદ્ધના કિનારે પહોંચી શકે છે. અમેરિકા અને ઈરાન બંને તરફથી આક્રમક નિવેદનો અને સૈન્ય કાર્યવાહી ચાલુ રહેતા આગામી દિવસો સમગ્ર વિશ્વ માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.
મધ્ય પૂર્વ ફરી એકવાર યુદ્ધની છાયામાં
હોર્મુઝથી શરૂ થયેલી અથડામણ હવે માત્ર અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો વિવાદ રહી નથી. બહેરિન, કુવૈત, જોર્ડન સહિત અનેક દેશો આ તણાવની અસર હેઠળ આવી રહ્યા છે. મિસાઈલ, ડ્રોન અને સૈન્ય કાર્યવાહી વચ્ચે મધ્ય પૂર્વ ફરી એકવાર અસ્થિરતાના દોરમાં પ્રવેશતો જોવા મળી રહ્યો છે. વિશ્વભરના રાજકીય નિરીક્ષકોની નજર હવે આ સંઘર્ષના આગામી પગલાં પર ટકેલી છે, કારણ કે તેનો પ્રભાવ માત્ર ખાડી વિસ્તાર પૂરતો સીમિત નહીં રહે પરંતુ વૈશ્વિક રાજકારણ અને અર્થતંત્રને પણ અસર કરી શકે છે.
