તહેવારોની સિઝન શરૂ થાય તે પહેલાં જ સામાન્ય જનતાના બજેટ પર મોંઘવારીનો વધુ એક માર પડ્યો છે. અત્યાર સુધી ખાંડના વધતા ભાવથી પરેશાન ગ્રાહકો માટે હવે ગોળના ભાવમાં પણ મોટો વધારો થયો છે. બજારમાં ખાંડ અને ગોળ બંનેના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો છે. ખાસ કરીને તહેવારો દરમિયાન મીઠાઈ, મીઠી વાનગીઓ અને અન્ય ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓમાં ખાંડ અને ગોળનો મોટા પ્રમાણમાં ઉપયોગ થતો હોવાથી આગામી દિવસોમાં મીઠાઈના ભાવમાં પણ વધારો થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
ખાંડના ભાવમાં મોટો ઉછાળો
અમદાવાદના બજારમાં હાલ ખાંડના ભાવ પ્રતિ કિલો ₹70થી ₹75 સુધી પહોંચી ગયા છે. થોડા સમય પહેલાં જે ખાંડ સામાન્ય ગ્રાહકોને આટલા ઊંચા ભાવે ખરીદવી પડતી નહોતી, તેના ભાવમાં હવે અચાનક વધારો થયો છે. ખાંડના ભાવમાં આવેલા આ ઉછાળાની સીધી અસર ઘરનાં બજેટ પર પડી રહી છે. ખાસ કરીને દરરોજ ચા, દૂધ, મીઠાઈ અને અન્ય વાનગીઓમાં ખાંડનો ઉપયોગ કરતા પરિવારો માટે આ ભાવવધારો ચિંતાનો વિષય બન્યો છે. ખાંડના ભાવમાં વધારો માત્ર ઘરગથ્થુ ગ્રાહકો પૂરતો મર્યાદિત નથી. મીઠાઈ બનાવતા વેપારીઓ, બેકરી ઉદ્યોગ, હોટલ-રેસ્ટોરાં અને અન્ય ખાદ્ય ઉત્પાદન સાથે જોડાયેલા વ્યવસાયોને પણ વધતી કિંમતનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. કાચા માલ તરીકે ખાંડ અને ગોળના ભાવ વધતા વેપારીઓ માટે ઉત્પાદન ખર્ચમાં વધારો થવાની શક્યતા છે. જો આ વધારો લાંબા સમય સુધી યથાવત રહે તો તેનો ભાર અંતે ગ્રાહકો પર આવી શકે છે.
હવે ગોળ પણ મોંઘો થયો
ખાંડના ભાવમાં વધારો થયા બાદ હવે ગોળના ભાવમાં પણ તેજી જોવા મળી રહી છે. Sandeshના અહેવાલ મુજબ સામાન્ય ગોળનો ભાવ હાલમાં પ્રતિ કિલો ₹65થી વધીને ₹80 સુધી પહોંચી ગયો છે. જ્યારે ખાસ પ્રકારના કોલ્હાપુરી ગોળનો ભાવ ₹80થી ₹81 પ્રતિ કિલો સુધી પહોંચી ગયો છે. એટલે કે ખાંડ બાદ ગોળ પણ ગ્રાહકો માટે મોંઘો વિકલ્પ બની રહ્યો છે. ગોળનો ઉપયોગ માત્ર ઘરેલુ રસોઈમાં જ નહીં પરંતુ વિવિધ મીઠાઈઓ, પરંપરાગત વાનગીઓ અને ખાદ્ય ઉત્પાદનોમાં પણ થાય છે. તહેવારોની સિઝનમાં ગોળની માંગમાં વધારો થવાની શક્યતા રહે છે. આવી સ્થિતિમાં જો પુરવઠો પૂરતો ન રહે તો ભાવમાં વધુ ઉછાળો આવી શકે છે.
શેરડીનું ઉત્પાદન મોડું થવાથી અસર
ભાવવધારા પાછળનું એક મુખ્ય કારણ શેરડીના પાકનું ઉત્પાદન મોડું થવું માનવામાં આવી રહ્યું છે. શેરડી ખાંડ અને ગોળ બંનેના ઉત્પાદન માટે મુખ્ય કાચો માલ છે. જ્યારે શેરડીની ઉપલબ્ધતા અથવા ઉત્પાદનના સમયગાળામાં વિલંબ થાય છે ત્યારે તેની અસર ખાંડ અને ગોળના ઉત્પાદન તથા બજાર પુરવઠા પર પડી શકે છે. હાલ શેરડીના પાકના ઉત્પાદન સાથે જોડાયેલી પરિસ્થિતિએ બજારમાં ભાવને ઉપર તરફ ધકેલ્યા હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે. બીજી તરફ ખાંડના જથ્થાનો એક હિસ્સો ઇથેનોલ ઉત્પાદન માટે પણ ઉપયોગમાં લેવાય છે. ખાંડના વિવિધ ઉપયોગો અને ઉપલબ્ધ જથ્થા વચ્ચે સંતુલન જાળવવું જરૂરી છે. જ્યારે બજારમાં ઉપલબ્ધતા સામે માંગ વધે છે ત્યારે સ્વાભાવિક રીતે ભાવ પર દબાણ વધે છે. હાલ ખાંડ અને ગોળના ભાવમાં જોવા મળતા વધારા પાછળ પુરવઠા અને માંગ વચ્ચેનું અસંતુલન પણ મહત્વનું કારણ હોવાનું માનવામાં આવે છે.
વેપારીઓ માટે 15 દિવસની સ્ટોક મર્યાદા
વધતા ભાવ અને બજારમાં સ્ટોકને લઈને ઊભી થતી પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને જથ્થાબંધ વેપારીઓ અને ઔદ્યોગિક વપરાશકર્તાઓ માટે 15 દિવસની સ્ટોક મર્યાદા લાદવામાં આવી છે. તેનો હેતુ બજારમાં કૃત્રિમ અછત અથવા વધુ પડતો સ્ટોક કરીને ભાવ પર અસર પાડવાની શક્યતાને નિયંત્રિત કરવાનો છે. સ્ટોક મર્યાદા જેવી વ્યવસ્થાથી બજારમાં ઉપલબ્ધ જથ્થા પર નજર રાખવામાં મદદ મળી શકે છે. જોકે, તહેવારોની સિઝન નજીક હોવાથી ખાંડ અને ગોળની માંગમાં વધારો થવાનો છે. તેથી આગામી દિવસોમાં બજારમાં પુરવઠો પૂરતો રહે છે કે નહીં અને સ્ટોક મર્યાદાની અસર ભાવ પર કેવી રીતે પડે છે, તેના પર વેપારીઓ તેમજ ગ્રાહકોની નજર રહેશે.
તહેવારોમાં મીઠાઈ મોંઘી થવાની શક્યતા
તહેવારોનો સમય નજીક આવે ત્યારે મીઠાઈની માંગમાં સામાન્ય રીતે નોંધપાત્ર વધારો થાય છે. વિવિધ પ્રકારની મીઠાઈઓ ઉપરાંત ઘરેથી બનતી પરંપરાગત વાનગીઓમાં પણ ખાંડ અને ગોળનો મોટા પ્રમાણમાં ઉપયોગ થાય છે. આવી સ્થિતિમાં કાચા માલના ભાવમાં વધારો થાય તો મીઠાઈ બનાવનાર વેપારીઓ માટે ઉત્પાદન ખર્ચ વધે છે. પરિણામે મીઠાઈના છૂટક ભાવમાં પણ વધારો થવાની શક્યતા રહે છે.ખાંડ અને ગોળના ભાવ વધવાથી માત્ર મીઠાઈ જ નહીં, પરંતુ અન્ય મીઠી ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓ પર પણ તેની અસર જોવા મળી શકે છે. દૂધ આધારિત મીઠાઈ, ચા-કોફી, બેકરી ઉત્પાદનો, ઠંડા પીણાં અને વિવિધ પેકેજ્ડ ફૂડમાં ખાંડનો ઉપયોગ થતો હોવાથી કાચા માલનો ખર્ચ વધે ત્યારે સમગ્ર સપ્લાય ચેઇન પર તેની અસર પડી શકે છે.
સામાન્ય પરિવારનું બજેટ ખોરવાવાની ભીતિ
મોંઘવારી પહેલેથી જ સામાન્ય પરિવાર માટે મોટો પડકાર છે. દૈનિક જરૂરિયાતની અનેક ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં ફેરફાર વચ્ચે હવે ખાંડ અને ગોળના ભાવમાં વધારો થતાં ઘરનું બજેટ વધુ દબાણ હેઠળ આવી શકે છે. ખાસ કરીને મધ્યમવર્ગીય પરિવારો માટે ખાદ્ય સામગ્રીના ભાવમાં સતત વધારો ચિંતાજનક બની રહ્યો છે.તહેવારો દરમિયાન પરિવારના ખર્ચમાં પણ વધારો થતો હોય છે. નવા કપડાં, મીઠાઈ, ફરસાણ, પૂજા સામગ્રી અને અન્ય ખરીદી સાથે ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓનો ખર્ચ વધે છે. આ સ્થિતિમાં ખાંડ અને ગોળના ભાવ વધવાથી તહેવારોની ખરીદી માટે પણ લોકોને વધુ રકમ ખર્ચવી પડી શકે છે.
હવે સૌની નજર બજારના આગામી ભાવ પર
હાલમાં સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે ખાંડ અને ગોળના ભાવમાં આ વધારો કેટલો સમય ચાલુ રહેશે. જો શેરડીના પાકની ઉપલબ્ધતા સુધરે, બજારમાં પુરવઠો વધે અને માંગ-પુરવઠા વચ્ચેનું સંતુલન ફરી સ્થાપિત થાય તો ભાવમાં સ્થિરતા આવી શકે છે. પરંતુ તહેવારો દરમિયાન માંગમાં વધુ વધારો થાય અને પુરવઠો તેની સરખામણીમાં ઓછો રહે તો ભાવમાં વધુ તેજી આવવાની શક્યતા નકારી શકાય નહીં.આમ, તહેવારો પહેલાં જ ખાંડ અને ગોળ બંનેની મીઠાશ મોંઘી થઈ ગઈ છે. અમદાવાદમાં ખાંડ ₹70-75 પ્રતિ કિલો સુધી અને સામાન્ય ગોળ ₹80 પ્રતિ કિલો સુધી પહોંચ્યો છે, જ્યારે કોલ્હાપુરી ગોળનો ભાવ ₹81 સુધી જોવા મળી રહ્યો છે. શેરડીના ઉત્પાદનનો વિલંબ, ઇથેનોલ માટે ખાંડનો ઉપયોગ અને માંગ-પુરવઠા વચ્ચેનું અસંતુલન ભાવવધારા પાછળના મુખ્ય કારણોમાં સામેલ છે. હવે તહેવારોની સિઝનમાં મીઠાઈના ભાવ કેટલા વધે છે અને સરકારના પગલાંથી બજારમાં ભાવને કેટલી રાહત મળે છે તેના પર સૌની નજર છે.
