ભારતને વિશ્વનું મોટું ઉત્પાદન કેન્દ્ર બનાવવાના પ્રયાસો વચ્ચે ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રથી મોટી ખબર સામે આવી છે. કેન્દ્રીય ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી ટેક્નોલોજી મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે કહ્યું છે કે ગૂગલ અને એપલ જેવી મોટી ટેક્નોલોજી કંપનીઓ ભારતમાં પોતાનું ઉત્પાદન વધુ વધારી શકે છે. વૈષ્ણવના જણાવ્યા પ્રમાણે સરકાર બંને કંપનીઓ સાથે સતત વાતચીત કરી રહી છે અને ગૂગલ તેના વિદેશી બજારો માટેના ઉત્પાદનોનો મોટો હિસ્સો ભારતમાં બનાવવાની દિશામાં આગળ વધી શકે છે. એપલ સાથે પણ આઈફોન સિવાય અન્ય ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન ભારતમાં વધારવા અંગે ચર્ચા ચાલી રહી છે.
ગૂગલનું ઉત્પાદન ચીનથી ભારતમાં ખસેડવાની તૈયારી
ગૂગલને લઈને વૈષ્ણવે ખાસ મહત્વની વાત કરી છે. તેમણે કહ્યું કે વિદેશી બજારોમાં વેચાણ માટે બનાવવામાં આવતા ગૂગલના ઉત્પાદનોના મોટા હિસ્સાનું ઉત્પાદન ભારતમાં આવી શકે છે. આ ફેરફારથી ભારત માત્ર સ્થાનિક બજાર માટે ઉત્પાદન કરતું દેશ નહીં રહે, પરંતુ વૈશ્વિક બજાર માટે ઇલેક્ટ્રોનિક ઉત્પાદનો બનાવવાનું મોટું કેન્દ્ર બની શકે છે. ગૂગલ ભારતમાં AI માટેના મોટા સર્વર, ડેટા સેન્ટર માળખા ઉપરાંત સર્વર અને ડ્રોનના ઉત્પાદન ક્ષેત્રે પણ રોકાણની શક્યતાઓ શોધી રહ્યું છે. કંપનીએ આંધ્ર પ્રદેશના વિશાખાપટ્ટનમમાં મોટા પાયે ડેટા સેન્ટર ઊભું કરવાની યોજના પણ આગળ ધપાવી છે.
એપલ હવે આઈફોનથી આગળ વધશે
એપલ માટે પણ ભારતનું મહત્વ સતત વધી રહ્યું છે. કંપનીએ 2017થી ભારતમાં આઈફોનનું ઉત્પાદન શરૂ કર્યું હતું અને ત્યારથી તેનું ઉત્પાદન ઝડપથી વધ્યું છે. હાલમાં ફોક્સકોન અને ટાટા ઇલેક્ટ્રોનિક્સ જેવા ભાગીદારો ભારતમાં એપલ માટે આઈફોનનું ઉત્પાદન કરે છે. 2026માં વિશ્વભરમાં બનતા આઈફોનમાંથી આશરે 26%નું ઉત્પાદન ભારતમાં થઈ શકે છે એવો અંદાજ છે. હવે સરકાર ઇચ્છે છે કે એપલ ભારતમાં માત્ર આઈફોનનું જ નહીં, પરંતુ તેના અન્ય ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન પણ વધારશે. વૈષ્ણવે જણાવ્યું કે આ અંગે કંપની સાથે ચર્ચા ચાલી રહી છે, જોકે કયા નવા ઉત્પાદનો ભારતમાં બનશે તેની વિગતો હજુ જાહેર કરવામાં આવી નથી.
ભારતના ઉત્પાદન ક્ષેત્રને મળશે મોટો ધક્કો
ગૂગલ અને એપલ જેવી વૈશ્વિક કંપનીઓ ભારતમાં ઉત્પાદન વધારશે તો તેની અસર માત્ર કંપનીઓ પૂરતી સીમિત નહીં રહે. તેના કારણે સ્થાનિક સપ્લાયરો, ભાગો બનાવતી કંપનીઓ, લોજિસ્ટિક્સ, પેકેજિંગ અને અન્ય સહાયક ઉદ્યોગોને પણ મોટો ફાયદો થઈ શકે છે. સાથે જ ટેક્નિકલ ક્ષેત્રમાં નવી નોકરીઓ ઊભી થવાની શક્યતા છે. સરકાર પણ મોબાઇલ અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનને વેગ આપવા માટે નવી યોજનાઓ પર ભાર મૂકી રહી છે. 21 ઓગસ્ટે સરકારે ₹62,500 કરોડની મોબાઇલ ફોન ઉત્પાદન યોજના જાહેર કરી છે, જે આગામી 5 વર્ષમાં ભારતમાં આશરે ₹39 લાખ કરોડના મોબાઇલ ઉત્પાદનનું લક્ષ્ય ધરાવે છે. આ યોજનાથી લગભગ 60,000 સીધી નોકરીઓ ઊભી થવાની અપેક્ષા છે.
ચીન પર નિર્ભરતા ઘટાડવાનો ભારતને મોટો મોકો
વિશ્વભરમાં સપ્લાય ચેઇનને લઈને ચાલી રહેલા ફેરફારો વચ્ચે ભારત પોતાને વૈકલ્પિક ઉત્પાદન કેન્દ્ર તરીકે ઉભું કરવા માગે છે. એપલ પહેલેથી જ ચીન પરની પોતાની નિર્ભરતા ઘટાડીને ભારતમાં ઉત્પાદન વધારી રહી છે. હવે ગૂગલ તરફથી પણ વિદેશી બજાર માટેના ઉત્પાદનનો મોટો હિસ્સો ભારતમાં લાવવાની શક્યતા ભારત માટે મહત્વની ગણાય છે. જો આ યોજનાઓ આગળ વધે તો ભારતની ઇલેક્ટ્રોનિક્સ નિકાસ, સ્થાનિક ઉત્પાદન અને રોજગારને મોટો વેગ મળી શકે છે. સરકારનો હેતુ માત્ર મોટી વિદેશી કંપનીઓને ભારતમાં લાવવાનો નથી, પરંતુ તેમની સાથે સ્થાનિક કંપનીઓ અને સપ્લાયરોને પણ વૈશ્વિક ઉત્પાદન વ્યવસ્થામાં જોડવાનો છે.
