દેશમાં ખાંડના વધતા ભાવને લઈને લોકોમાં ચિંતા વધી રહી છે. છેલ્લા 2 મહિનામાં ખાંડના ભાવમાં 40%થી વધુનો વધારો થયો છે. તહેવારોની સિઝન શરૂ થતાં માંગ વધવાની સાથે કેટલાક વેપારીઓ અને મોટા ખરીદદારો દ્વારા વધુ ખાંડ ખરીદીને રાખવામાં આવતી હોવાના કારણે પણ ભાવ પર દબાણ વધ્યું છે. આ સ્થિતિ વચ્ચે ભારતીય ખાંડ મિલ સંઘ એટલે કે ISMAએ લોકોને ગભરાઈને ખાંડનો જથ્થો ભેગો ન કરવાની અપીલ કરી છે. સંઘનું કહેવું છે કે દેશમાં ખાંડની અછત નથી અને હાલનો જથ્થો ઘરેલુ તથા તહેવારોની માંગ પૂરી કરવા માટે પૂરતો છે.
₹42થી ₹55 સુધી પહોંચ્યા ભાવ
ISMAના જણાવ્યા પ્રમાણે ખાંડના ભાવમાં થયેલો તાજેતરનો વધારો મુખ્યત્વે બજારની ધારણા અને વધુ ખરીદીના કારણે છે. ઉપલબ્ધ માહિતી પ્રમાણે ખાંડનો ભાવ અગાઉ આશરે ₹42 પ્રતિ કિલો હતો, જે વધીને લગભગ ₹55 પ્રતિ કિલો સુધી પહોંચી ગયો છે. એટલે થોડા જ સમયમાં ભાવમાં આશરે 16%નો વધારો થયો છે. જોકે, છેલ્લા 2 મહિનાના સમયગાળામાં ભાવમાં વધારો 40%થી વધુ રહ્યો હોવાનું રોઇટર્સે પણ અહેવાલ આપ્યો છે.
ISMAના પ્રમુખ નિરજ શિરગાંવકરે કહ્યું છે કે બજારમાં ખાંડની અછત નથી. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે મોટા ખરીદદારો અને વેપારીઓ દ્વારા જથ્થો ભેગો કરવાની પ્રવૃત્તિએ સામાન્ય બજારમાં ઉપલબ્ધ ખાંડનો પુરવઠો ઓછો દેખાડ્યો છે. તેના કારણે લોકોમાં પણ ખાંડ ખૂટી જશે એવી ચિંતા વધી અને વધુ ખરીદી શરૂ થઈ. આ રીતે એક પછી એક વધુ ખરીદી થવાથી ભાવ પર વધુ દબાણ આવ્યું છે.
તહેવારો પહેલાં માંગ વધી
ઓગસ્ટથી નવેમ્બર સુધી ભારતમાં ગણેશ ચતુર્થી, દશેરા અને દિવાળી સહિતના અનેક તહેવારો આવે છે. આ સમય દરમિયાન મીઠાઈ અને અન્ય ખાદ્ય વસ્તુઓમાં ખાંડનો વપરાશ સામાન્ય કરતાં વધી જાય છે. તેથી બજારમાં ખાંડની માંગ પહેલેથી જ વધી રહી છે. આ વધતી માંગ અને ભાવમાં થયેલા ઉછાળાને કારણે વેપારીઓ તથા મોટા ખરીદદારો વધુ જથ્થો રાખવા લાગ્યા છે. ISMAનું માનવું છે કે આ જથ્થાબંધ ખરીદી ઓછી થશે તો બજારની સ્થિતિ સામાન્ય થઈ શકે છે.
આ વર્ષે હવામાનની અસરને કારણે શેરડીના ઉત્પાદન પર પણ અસર પડી છે. બીજી તરફ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ખાંડના ભાવ વધ્યા છે. મહારાષ્ટ્રમાં શેરડીનું પિલાણ અને ઉત્તર પ્રદેશમાં કેટલીક જાતની શેરડી સંબંધિત સમસ્યાઓ પણ બજાર પર અસર કરી રહી છે. આ બધા કારણો સાથે તહેવારોની વધતી માંગે ભાવમાં વધારો કર્યો છે.
સરકારે પણ ઉઠાવ્યાં પગલાં
ખાંડના ભાવને કાબૂમાં રાખવા માટે કેન્દ્ર સરકારે 1 મિલિયન મેટ્રિક ટન કાચી ખાંડની આયાતને ડ્યૂટી વગર મંજૂરી આપી છે. લગભગ એક દાયકા બાદ ભારતે આ પ્રકારનું પગલું ભર્યું છે. સરકારનો હેતુ બજારમાં વધારાનો પુરવઠો લાવીને ભાવ પરનું દબાણ ઘટાડવાનો છે. આ આયાત માટે 31 ઓક્ટોબર સુધીની સમયમર્યાદા રાખવામાં આવી છે.
આ ઉપરાંત સરકારે મોટા પ્રમાણમાં ખાંડ વાપરતા ખરીદદારો માટે જથ્થો રાખવાની મર્યાદા પણ નક્કી કરી છે. 1 સપ્ટેમ્બરથી 30 નવેમ્બર સુધી દર મહિને 10 મેટ્રિક ટનથી વધુ ખાંડ વાપરતા મોટા ખરીદદારો માત્ર 15 દિવસ જેટલો જ જથ્થો રાખી શકશે. આ પગલાનો હેતુ બજારમાં ખાંડનો જથ્થો રોકીને રાખવાની પ્રવૃત્તિ ઘટાડવાનો છે.
ISMAના સંકેત મુજબ, આગામી 7 દિવસમાં ખાંડના છૂટક ભાવમાં થોડો ઘટાડો જોવા મળી શકે છે. હાલ કેટલાક બજારોમાં ભાવ ₹58થી ₹60 પ્રતિ કિલો આસપાસ છે. ગભરાટભરી ખરીદી ઓછી થાય અને બજારમાં પુરવઠો વધે તો ભાવ ઘટીને આશરે ₹55થી ₹58 પ્રતિ કિલો સુધી આવી શકે છે. સંઘના જણાવ્યા પ્રમાણે આગામી વર્ષ માટે શરૂઆતનો ખાંડનો જથ્થો આશરે 35 લાખ ટન રહેવાની ધારણા છે. તેથી સામાન્ય ગ્રાહકોએ ગભરાઈને જરૂર કરતાં વધુ ખાંડ ખરીદવાની જરૂર નથી.
