પાકિસ્તાનના અશાંત બલૂચિસ્તાન પ્રાંતમાં સુરક્ષા દળો અને બલૂચ અલગાવવાદી સંગઠનો વચ્ચેનો સંઘર્ષ વધુ ઉગ્ર બન્યો છે. તાજેતરમાં ક્વેટા નજીક થયેલા ટ્રેન બ્લાસ્ટ બાદ પાકિસ્તાની સેનાએ કાર્યવાહી હાથ ધરી હોવાનું દાવો કર્યું છે. સૈન્યના જણાવ્યા અનુસાર, ટ્રેન વિસ્ફોટ માટે જવાબદાર માનવામાં આવતા બલૂચિસ્તાન લિબરેશન આર્મી (BLA) સામે ચલાવવામાં આવેલા ઓપરેશન દરમિયાન તેના 17 લડાકુઓને ઠાર મારવામાં આવ્યા છે.
પાકિસ્તાની સેનાએ આ કાર્યવાહીને આતંકવાદ વિરોધી અભિયાનનો ભાગ ગણાવી છે અને કહ્યું છે કે દેશની સુરક્ષા તથા સામાન્ય નાગરિકોના રક્ષણ માટે આવા ઓપરેશનો આગળ પણ ચાલુ રહેશે. બીજી તરફ, બલૂચિસ્તાનમાં ફરી એકવાર હિંસા અને અશાંતિ વધતા સમગ્ર વિસ્તારની સુરક્ષા વ્યવસ્થા કડક બનાવવામાં આવી છે.
શું હતો ક્વેટા ટ્રેન બ્લાસ્ટ?
તાજેતરમાં ક્વેટા વિસ્તારમાં પસાર થતી એક ટ્રેનને નિશાન બનાવી વિસ્ફોટ કરવામાં આવ્યો હતો. આ હુમલામાં અનેક મુસાફરો ઘાયલ થયા હતા અને રેલવે સંપત્તિને પણ ભારે નુકસાન થયું હતું. પાકિસ્તાની સત્તાવાળાઓએ શરૂઆતથી જ આ હુમલા માટે BLAને જવાબદાર ઠેરવ્યું હતું.તપાસ દરમિયાન સુરક્ષા એજન્સીઓને મળેલી માહિતીના આધારે સેનાએ બલૂચિસ્તાનના અનેક સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં સર્ચ ઓપરેશન શરૂ કર્યું હતું. આ દરમિયાન અનેક સ્થળોએ સુરક્ષા દળો અને BLAના સશસ્ત્ર સભ્યો વચ્ચે અથડામણ થઈ હતી.
સેનાનો દાવો: 17 લડાકુઓ ઠાર
પાકિસ્તાની સૈન્યના મીડિયા વિંગ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી માહિતી અનુસાર, સુરક્ષા દળોએ ગુપ્તચર માહિતીના આધારે કાર્યવાહી કરી હતી. ઓપરેશન દરમિયાન BLAના ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા, જ્યાંથી ભારે માત્રામાં હથિયારો, વિસ્ફોટકો અને અન્ય સામગ્રી પણ મળી આવી હોવાનું કહેવાય છે. સેનાનો દાવો છે કે અથડામણ દરમિયાન BLAના 17 લડાકુઓ માર્યા ગયા હતા. જોકે સ્વતંત્ર સ્ત્રોતો દ્વારા આ આંકડાની પુષ્ટિ થઈ શકી નથી. BLA તરફથી પણ આ અંગે સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા સામે આવી નથી.
બલૂચિસ્તાનમાં લાંબા સમયથી ચાલી રહ્યો છે સંઘર્ષ
બલૂચિસ્તાન પાકિસ્તાનનો સૌથી મોટો પરંતુ સૌથી ઓછો વસ્તી ધરાવતો પ્રાંત છે. કુદરતી સંસાધનોથી સમૃદ્ધ આ વિસ્તાર છેલ્લા ઘણા દાયકાઓથી અલગાવવાદી પ્રવૃત્તિઓ અને સશસ્ત્ર બળવાખોરીનો સામનો કરી રહ્યો છે.BLA અને અન્ય બલૂચ સંગઠનોનો આરોપ છે કે બલૂચિસ્તાનના કુદરતી સંસાધનોનો લાભ સ્થાનિક લોકોને મળતો નથી અને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા પ્રાંતની અવગણના કરવામાં આવે છે. બીજી તરફ પાકિસ્તાન સરકાર આવા સંગઠનોને આતંકવાદી ગણાવે છે અને તેમની સામે સતત સૈન્ય કાર્યવાહી ચલાવે છે.
ચીન-પાકિસ્તાન પ્રોજેક્ટ્સ પણ નિશાને
તાજેતરના વર્ષોમાં BLA દ્વારા ચીન-પાકિસ્તાન આર્થિક કોરિડોર (CPEC) સાથે જોડાયેલા પ્રોજેક્ટ્સ અને ચીની નાગરિકોને પણ નિશાન બનાવવામાં આવ્યા છે. બલૂચ સંગઠનોનું માનવું છે કે આ પ્રોજેક્ટ્સથી સ્થાનિક લોકોને પૂરતો લાભ મળતો નથી.આ કારણોસર બલૂચિસ્તાનમાં સુરક્ષા પડકારો વધુ ગંભીર બન્યા છે. પાકિસ્તાની સેનાએ CPEC પ્રોજેક્ટ્સની સુરક્ષા માટે વિશેષ દળો પણ તૈનાત કર્યા છે.
સુરક્ષા વ્યવસ્થા વધુ કડક
ક્વેટા ટ્રેન બ્લાસ્ટ અને ત્યારબાદના સૈન્ય ઓપરેશન બાદ સમગ્ર બલૂચિસ્તાનમાં હાઈ એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. રેલવે સ્ટેશનો, બસ ટર્મિનલ, સરકારી કચેરીઓ અને સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં સુરક્ષા વધારી દેવામાં આવી છે. સાથે જ સરહદી વિસ્તારોમાં પણ ચેકિંગ વધુ સઘન બનાવવામાં આવ્યું છે જેથી કોઈપણ શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિ પર તરત કાર્યવાહી કરી શકાય.
માનવાધિકાર મુદ્દે ફરી ચર્ચા
બલૂચિસ્તાનમાં ચાલી રહેલી સૈન્ય કાર્યવાહી વચ્ચે માનવાધિકાર સંગઠનો પણ સક્રિય બન્યા છે. કેટલાક સંગઠનોનો આરોપ છે કે આતંકવાદ વિરોધી કાર્યવાહી દરમિયાન સામાન્ય નાગરિકો પણ અસરગ્રસ્ત બને છે.જોકે પાકિસ્તાની સેનાનું કહેવું છે કે ઓપરેશનો દરમિયાન માત્ર આતંકવાદી તત્વોને જ નિશાન બનાવવામાં આવે છે અને નિર્દોષ નાગરિકોને નુકસાન ન થાય તે માટે તમામ તકેદારી રાખવામાં આવે છે.
તણાવ હજુ યથાવત
ક્વેટા ટ્રેન બ્લાસ્ટ બાદ BLA સામે કરવામાં આવેલી કાર્યવાહીને પાકિસ્તાની સેના મોટી સફળતા તરીકે રજૂ કરી રહી છે, પરંતુ બલૂચિસ્તાનમાં લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા સંઘર્ષને જોતા સ્થિતિ હજુ પણ તંગ છે.વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે માત્ર સૈન્ય કાર્યવાહીથી સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ શક્ય નથી. બલૂચિસ્તાનના વિકાસ, રાજકીય પ્રતિનિધિત્વ અને સ્થાનિક લોકોની માંગણીઓને ધ્યાનમાં લઈને વ્યાપક નીતિ અપનાવવી જરૂરી છે.
હાલ માટે પાકિસ્તાની સેનાના દાવા મુજબ ક્વેટા ટ્રેન બ્લાસ્ટનો જવાબ આપવામાં આવ્યો છે અને BLAના 17 લડાકુઓને ઠાર મારવામાં આવ્યા છે, પરંતુ બલૂચિસ્તાનમાં શાંતિ અને સ્થિરતા ક્યારે આવશે તે હજુ પણ મોટો સવાલ બની રહ્યો છે.
