ભારતીય રાજકારણમાં એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ નોંધાવતા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દેશના સૌથી લાંબા સમય સુધી સતત કાર્યરત રહેલા બીજા પ્રધાનમંત્રી બની ગયા છે. આ સિદ્ધિ સાથે તેમણે સ્વતંત્ર ભારતના પ્રથમ વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુનો એક મહત્વપૂર્ણ રેકોર્ડ પાછળ છોડી દીધો છે. જોકે આ ઐતિહાસિક ઉપલબ્ધિ સાથે હવે મોદી સરકાર સામે અનેક રાજકીય, આર્થિક અને સામાજિક પડકારો પણ ઊભા થયા છે, જેને રાજકીય વિશ્લેષકો “અગ્નિપરીક્ષા” તરીકે જોઈ રહ્યા છે.
ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP)ના નેતૃત્વ હેઠળ 2014માં પ્રથમ વખત સત્તા સંભાળનારા નરેન્દ્ર મોદીએ હવે સતત વડાપ્રધાન તરીકેનો કાર્યકાળ એવો નોંધાવ્યો છે કે જે સ્વતંત્ર ભારતના રાજકીય ઇતિહાસમાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
નેહરુનો કયો રેકોર્ડ તૂટ્યો?
જવાહરલાલ નેહરુ 15 ઓગસ્ટ 1947થી લઈને 27 મે 1964 સુધી ભારતના વડાપ્રધાન રહ્યા હતા. રાજકીય વિશ્લેષણમાં સતત ચૂંટાઈને કાર્યરત રહેલા વડાપ્રધાન તરીકેની ગણતરી અલગ રીતે કરવામાં આવે છે.નરેન્દ્ર મોદી મે 2014માં પ્રથમ વખત વડાપ્રધાન બન્યા હતા. ત્યાર બાદ 2019 અને 2024માં સતત ત્રીજી વખત તેઓ વડાપ્રધાન તરીકે ચૂંટાઈ આવ્યા. આ રીતે સતત લોકસભા ચૂંટણીઓ જીતીને લાંબા સમય સુધી સત્તા પર રહેનારા નેતા તરીકે તેમણે એક નવો રેકોર્ડ સ્થાપ્યો છે.રાજકીય નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ સિદ્ધિ માત્ર વ્યક્તિગત સફળતા નથી, છેલ્લા દાયકામાં ભારતીય રાજકારણમાં આવેલા મોટા પરિવર્તનનું પ્રતિબિંબ પણ છે.
2014થી શરૂ થયેલી સફર
2014ની લોકસભા ચૂંટણીમાં ભાજપે પૂર્ણ બહુમતી સાથે ઐતિહાસિક જીત મેળવી હતી. તે સમયે નરેન્દ્ર મોદી ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી તરીકે દેશભરમાં વિકાસના મોડલને લઈને ચર્ચામાં હતા.ભ્રષ્ટાચારના મુદ્દાઓ, નીતિગત સ્થિરતા અને વિકાસના વાયદાઓ સાથે ભાજપે ચૂંટણી જીતી હતી. ત્યારબાદ મોદીએ કેન્દ્રમાં સરકાર રચી અને અનેક મહત્વપૂર્ણ યોજનાઓ શરૂ કરી.‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’, ‘ડિજિટલ ઇન્ડિયા’, ‘સ્વચ્છ ભારત અભિયાન’, ‘જનધન યોજના’ અને ‘ઉજ્જ્વલા યોજના’ જેવી પહેલો દ્વારા સરકારે પોતાની ઓળખ બનાવી.
2019માં વધુ મોટી જીત
2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં ભાજપે અગાઉ કરતાં પણ વધુ બેઠકો જીતી હતી. બાલાકોટ એરસ્ટ્રાઈક, રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને મજબૂત નેતૃત્વ જેવા મુદ્દાઓએ ચૂંટણીમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.આ ચૂંટણી બાદ મોદી વધુ મજબૂત રાજકીય નેતા તરીકે ઉભરી આવ્યા હતા. બીજા કાર્યકાળ દરમિયાન કલમ 370 રદ કરવી, ત્રણ તલાક કાયદો, નાગરિકતા સુધારા કાયદો (CAA) અને કોરોના મહામારી દરમિયાન લેવાયેલા નિર્ણયો ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહ્યા હતા.
2024માં ત્રીજી વખત સત્તા
2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં ભાજપને સંપૂર્ણ બહુમતી મળી નહોતી, પરંતુ NDA ગઠબંધનને બહુમતી મળી હતી. જેના કારણે નરેન્દ્ર મોદી સતત ત્રીજી વખત વડાપ્રધાન બન્યા.આ સાથે તેઓ જવાહરલાલ નેહરુ બાદ સતત ત્રણ વખત વડાપ્રધાન બનનારા દેશના બીજા નેતા બન્યા હતા. હવે લાંબા કાર્યકાળના મામલે પણ તેમણે નેહરુને પાછળ છોડી દીધા હોવાનું રાજકીય વર્તુળોમાં ચર્ચાઈ રહ્યું છે.
મોદીના કાર્યકાળની મુખ્ય ઉપલબ્ધિઓ
છેલ્લા એક દાયકામાં મોદી સરકાર હેઠળ અનેક મોટા નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા હતા.
આર્થિક સુધારા
GST (વસ્તુ અને સેવા કર) લાગુ કરવો, ડિજિટલ પેમેન્ટને પ્રોત્સાહન આપવું અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ માટે મોટા રોકાણો કરવામાં આવ્યા.
વિદેશ નીતિ
ભારતની વૈશ્વિક પ્રતિષ્ઠામાં વધારો થયો હોવાનું સરકારનો દાવો છે. G20 સમિટનું સફળ આયોજન અને વિવિધ દેશો સાથેના વ્યૂહાત્મક સંબંધોને મજબૂત બનાવવામાં આવ્યા.
સામાજિક યોજનાઓ
ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગને કેન્દ્રમાં રાખીને અનેક કલ્યાણકારી યોજનાઓ અમલમાં મૂકવામાં આવી હતી.
રક્ષા ક્ષેત્ર
સૈન્ય આધુનિકીકરણ, સ્વદેશી ઉત્પાદન અને આત્મનિર્ભર ભારત અભિયાનને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું.
હવે અગ્નિપરીક્ષા કેમ?
રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે રેકોર્ડ બનાવવો એક બાબત છે, પરંતુ તેને જાળવી રાખવો વધુ પડકારજનક છે.
મોદી સરકાર સામે હવે કેટલાક મોટા પડકારો ઉભા છે:
અર્થવ્યવસ્થા અને રોજગાર
યુવાનો માટે રોજગારીના અવસર ઊભા કરવું આગામી વર્ષોમાં સૌથી મોટો મુદ્દો બની શકે છે. વિરોધ પક્ષો સતત બેરોજગારી અને મોંઘવારીના મુદ્દા ઉઠાવી રહ્યા છે.
કૃષિ અને ખેડૂતોના પ્રશ્નો
ખેડૂતોની આવક, કૃષિ ઉત્પાદન અને બજાર વ્યવસ્થાને લઈને હજુ પણ અનેક પડકારો યથાવત છે.
ગઠબંધન સરકારનું સંચાલન
2024 પછી NDA ગઠબંધન પર આધારિત સરકાર ચલાવવી ભાજપ માટે નવી પરિસ્થિતિ છે. સહયોગી પક્ષોને સાથે રાખીને નિર્ણયો લેવાનું મહત્વ વધ્યું છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય પડકારો
યુક્રેન-રશિયા યુદ્ધ, મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ અને વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતા ભારત પર પણ અસર કરી શકે છે.
વિરોધ પક્ષો શું કહે છે?
વિપક્ષી નેતાઓનું કહેવું છે કે લાંબા સમય સુધી સત્તામાં રહેવું માત્ર સિદ્ધિ નથી. તેમના મતે સરકારની કામગીરીનું મૂલ્યાંકન રોજગાર, મોંઘવારી, શિક્ષણ અને આરોગ્ય જેવા મુદ્દાઓના આધારે થવું જોઈએ. કોંગ્રેસ સહિતના વિરોધ પક્ષોનો દાવો છે કે દેશ સામે હજુ પણ અનેક પડકારો છે અને સરકારને તેના માટે જવાબદાર ઠેરવવી જોઈએ.
ભાજપનો દાવો
ભાજપનું કહેવું છે કે મોદી સરકારના નેતૃત્વમાં ભારત વિશ્વની અગ્રણી અર્થવ્યવસ્થાઓમાં સામેલ થયું છે. પાર્ટીનો દાવો છે કે છેલ્લા દાયકામાં દેશે વિકાસ, સુરક્ષા અને વૈશ્વિક પ્રતિષ્ઠાના ક્ષેત્રમાં મોટી પ્રગતિ કરી છે.ભાજપના નેતાઓનું માનવું છે કે નરેન્દ્ર મોદીની લોકપ્રિયતા અને નેતૃત્વ ક્ષમતા જ આ લાંબા રાજકીય સફરનું મુખ્ય કારણ છે.
રાજકીય રીતે કેમ મહત્વપૂર્ણ છે આ રેકોર્ડ?
ભારતીય રાજકારણમાં સતત ત્રણ ચૂંટણી જીતવી અને દાયકાથી વધુ સમય સુધી વડાપ્રધાન તરીકે કાર્ય કરવું ખૂબ જ દુર્લભ ઘટના માનવામાં આવે છે. મહત્વ નું છે કે આ સિદ્ધિ દર્શાવે છે કે નરેન્દ્ર મોદી હજુ પણ દેશના સૌથી પ્રભાવ શાળી રાજકીય નેતાઓમાંના એક છે. લાંબા સમય સુધી સત્તામાં રહેનારા દરેક નેતાની જેમ હવે તેમની સામે અપેક્ષાઓ પણ વધી ગઈ છે.
આગળનો રસ્તો
મોદી માટે હવે સૌથી મોટો પડકાર માત્ર ચૂંટણી જીતવાનો નથી, પરંતુ આગામી વર્ષોમાં આર્થિક વૃદ્ધિ, રોજગાર, સામાજિક સંતુલન અને વૈશ્વિક પડકારો વચ્ચે દેશને આગળ વધારવાનો છે.નેહરુનો રેકોર્ડ પાછળ છોડીને નરેન્દ્ર મોદીએ ભારતીય રાજકારણમાં એક નવી ઐતિહાસિક સિદ્ધિ નોંધાવી છે. પરંતુ રાજકીય વિશ્લેષકોના મત મુજબ હવે સાચી કસોટી શરૂ થઈ છે. આગામી વર્ષોમાં સરકાર દેશના મુખ્ય પડકારોનો કેવી રીતે સામનો કરે છે તેના પર જ આ ઐતિહાસિક રેકોર્ડનું વાસ્તવિક
મૂલ્યાંકન થશે.
એક તરફ રેકોર્ડની ખુશી છે, તો બીજી તરફ દેશની વધતી અપેક્ષાઓ. આ જ કારણ છે કે નરેન્દ્ર મોદી માટે આવનારો સમય રાજકીય રીતે સૌથી મોટી ‘અગ્નિપરીક્ષા’ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
