‘વંદે માતરમ’ને લઈને દેશની રાજનીતિમાં ચાલી રહેલો વિવાદ હવે વધુ ઉગ્ર બન્યો છે. AIMIMના પ્રમુખ અસદુદ્દીન ઓવૈસીએ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પર સીધો પ્રહાર કર્યો છે. ઓવૈસીએ સવાલ કર્યો કે શું PM મોદી મહાત્મા ગાંધી કરતાં વધુ સમજદાર છે અને શું તેઓ રવીન્દ્રનાથ ટાગોર કરતાં વધુ બુદ્ધિશાળી છે? ઓવૈસીએ કહ્યું કે વંદે માતરમના મુદ્દે સરકાર જે રીતે આગળ વધી રહી છે તે ગાંધી અને સુભાષચંદ્ર બોઝ જેવા નેતાઓના ઐતિહાસિક વલણની અવગણના સમાન છે.
ઓવૈસીનો PM મોદી પર સીધો સવાલ
વંદે માતરમને લઈને ચાલી રહેલી ચર્ચા વચ્ચે ઓવૈસીએ કહ્યું કે દેશના મહાન નેતાઓએ આ ગીત અંગે જે નિર્ણય લીધો હતો, તેને સમજવાની જરૂર છે. તેમણે પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો કે જો મહાત્મા ગાંધી અને રવીન્દ્રનાથ ટાગોર જેવા નેતાઓએ વંદે માતરમ અંગે ચોક્કસ દૃષ્ટિકોણ અપનાવ્યો હતો, તો આજે સરકાર તેના કરતાં અલગ નિર્ણય કેમ લઈ રહી છે? ઓવૈસીનો આ સવાલ સીધો PM મોદી તરફ હતો. તેમનો તર્ક એવો છે કે માત્ર રાજકીય સત્તાના આધારે ઐતિહાસિક રીતે લેવાયેલા નિર્ણયને બદલી શકાય નહીં. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે આવું કરવાથી ગાંધી અને સુભાષચંદ્ર બોઝ જેવા નેતાઓની સમજ અને ઐતિહાસિક ભૂમિકાની અવગણના થાય છે.
1937નો નિર્ણય ફરી ચર્ચામાં કેમ આવ્યો?
વર્તમાન વિવાદનું એક મોટું કારણ કોંગ્રેસનો 1937નો નિર્ણય છે. કોંગ્રેસ વર્કિંગ કમિટીએ તે સમયે વંદે માતરમના શરૂઆતના 2 અંતરાને જાહેર કાર્યક્રમો માટે સ્વીકાર્યા હતા. કોંગ્રેસે હવે ફરી આ જ ઐતિહાસિક નિર્ણયને આધાર બનાવીને પાર્ટીના કાર્યક્રમોમાં વંદે માતરમના માત્ર પહેલા 2 અંતરા ગાવાનો નિર્ણય લીધો છે. કોંગ્રેસનું કહેવું છે કે આ કોઈ નવો નિર્ણય નથી, પરંતુ સ્વતંત્રતા આંદોલનના સમયથી જોડાયેલી ઐતિહાસિક પરંપરાનો ભાગ છે. આ નિર્ણયના સંદર્ભમાં મહાત્મા ગાંધી, જવાહરલાલ નેહરુ, સરદાર પટેલ અને સુભાષચંદ્ર બોઝ જેવા નેતાઓના નામનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
વંદે માતરમના કયા ભાગને લઈને વિવાદ?
વંદે માતરમ બંકિમચંદ્ર ચટ્ટોપાધ્યાયે લખ્યું હતું અને સ્વતંત્રતા આંદોલન દરમિયાન આ ગીત દેશભક્તિના પ્રતિક તરીકે લોકપ્રિય બન્યું હતું. ગીતના શરૂઆતના 2 અંતરામાં માતૃભૂમિની પ્રકૃતિ અને સુંદરતાનું વર્ણન છે, જ્યારે પાછળના અંતરામાં દુર્ગા, લક્ષ્મી અને સરસ્વતી જેવા ધાર્મિક સંદર્ભો આવે છે. આ જ ધાર્મિક સંદર્ભોને લઈને કેટલાક મુસ્લિમ નેતાઓ અને સંગઠનો વાંધો વ્યક્ત કરતા આવ્યા છે. બીજી તરફ ભાજપનું કહેવું છે કે વંદે માતરમ માત્ર ગીત નથી, પરંતુ ભારતના સ્વતંત્રતા સંઘર્ષ અને રાષ્ટ્રીય ગૌરવ સાથે જોડાયેલું ઐતિહાસિક પ્રતિક છે.
PM મોદીના નિવેદન બાદ રાજકારણ ગરમાયું
વંદે માતરમના મુદ્દે PM મોદીએ કોંગ્રેસના ઐતિહાસિક વલણ પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે. તેમણે 1937માં વંદે માતરમના મૂળ સ્વરૂપ સાથે થયેલા ફેરફારનો મુદ્દો ઉઠાવીને કોંગ્રેસ પર રાજકીય દબાણ અને તુષ્ટિકરણની રાજનીતિનો આરોપ લગાવ્યો છે. ભાજપે પણ આ મુદ્દાને રાષ્ટ્રીય સ્તરે લઈ જવાની તૈયારી શરૂ કરી છે. પાર્ટીએ ‘વંદે’ નામે દેશવ્યાપી અભિયાન શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી છે. ભાજપનો આરોપ છે કે કોંગ્રેસનું વર્તમાન વલણ રાષ્ટ્રીય ગીતના સંપૂર્ણ ઐતિહાસિક વારસાને નબળો પાડે છે.
ઓવૈસીનું વલણ કોંગ્રેસથી પણ અલગ
આ સમગ્ર વિવાદમાં ઓવૈસીનું વલણ કોંગ્રેસ કરતાં પણ અલગ છે. કોંગ્રેસ શરૂઆતના 2 અંતરા ગાવાની વાત કરી રહી છે, જ્યારે ઓવૈસી સરકાર દ્વારા વંદે માતરમને લઈને કરવામાં આવી રહેલી સમગ્ર પહેલ પર સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે. ઓવૈસીનું કહેવું છે કે રાષ્ટ્રપ્રેમ સાબિત કરવા માટે કોઈ વ્યક્તિને ચોક્કસ ગીત ગાવા માટે દબાણ કરવું યોગ્ય નથી. તેઓ વંદે માતરમના ઐતિહાસિક મહત્વને નકારવાને બદલે તેના ધાર્મિક સંદર્ભો અને વિવિધ સમુદાયોની લાગણીઓનો મુદ્દો ઉઠાવી રહ્યા છે.
ગાંધી-ટાગોરના નામે PM મોદી પર પ્રહાર
ઓવૈસીના નિવેદનની સૌથી ચર્ચાસ્પદ બાબત તેમનો ગાંધી અને ટાગોર સાથેનો સીધો સંદર્ભ છે. તેમણે મૂળ સવાલ એ રીતે ઉઠાવ્યો કે જો મહાત્મા ગાંધી અને રવીન્દ્રનાથ ટાગોર જેવા મહાનુભાવોએ વંદે માતરમ અંગે પોતાનું વિચારેલું વલણ રાખ્યું હતું, તો શું PM મોદી તેમના કરતાં વધુ સમજદાર અને વધુ બુદ્ધિશાળી છે? ઓવૈસીએ સુભાષચંદ્ર બોઝના ઐતિહાસિક વલણનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો છે. તેમનો આરોપ છે કે સરકારનો હાલનો અભિગમ સ્વતંત્રતા આંદોલનના આ નેતાઓના વિચારોને યોગ્ય મહત્વ આપતો નથી. આ નિવેદન બાદ વંદે માતરમનો વિવાદ વધુ રાજકીય બની ગયો છે.
હવે વિવાદ માત્ર ગીત પૂરતો રહ્યો નથી
વંદે માતરમ અંગેની ચર્ચા હવે માત્ર ગીતના ગાન સુધી સીમિત રહી નથી. તેમાં સ્વતંત્રતા આંદોલનનો ઇતિહાસ, રાષ્ટ્રીય ઓળખ, ધર્મનિરપેક્ષતા અને રાજકીય વિચારધારા જેવા અનેક મુદ્દા જોડાઈ ગયા છે. એક તરફ ભાજપ વંદે માતરમને રાષ્ટ્રીય ગૌરવ અને સ્વતંત્રતા સંઘર્ષના પ્રતિક તરીકે આગળ લઈ જઈ રહ્યું છે. બીજી તરફ કોંગ્રેસ 1937ના ઐતિહાસિક નિર્ણયનો આધાર લઈ રહી છે. ઓવૈસી ગાંધી, ટાગોર અને સુભાષચંદ્ર બોઝના સંદર્ભથી સરકારના વલણ પર સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે. હવે આ મુદ્દે આગામી દિવસોમાં રાજકીય ટક્કર વધુ તેજ થવાની શક્યતા છે.
