અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતા તણાવ વચ્ચે હવે એક મોટો દાવો સામે આવ્યો છે. અહેવાલો અનુસાર, સાઉદી અરેબિયા અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE)ની દખલ બાદ અમેરિકાએ ઈરાન પર થનારા મોટા હુમલાને હાલ માટે રોકી દીધો છે. કહેવાઈ રહ્યું છે કે જો આ હુમલો થયો હોત તો મિડલ ઈસ્ટમાં મોટા યુદ્ધની સ્થિતિ ઊભી થઈ શકતી હતી. મિડલ ઈસ્ટના મીડિયા રિપોર્ટ મુજબ, અમેરિકાના રાષ્ટ્રપ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ 19 મેના રોજ ઈરાન સામે કડક સૈન્ય કાર્યવાહી અંગે નિર્ણય લેવાના હતા. પરંતુ સાઉદી અરેબિયા અને UAEએ હજ યાત્રાને ધ્યાનમાં રાખીને અમેરિકા સમક્ષ ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. ત્યારબાદ ટ્રમ્પે સૈન્ય કાર્યવાહી કરતાં વાતચીત અને સમજૂતીનો રસ્તો પસંદ કર્યો હોવાનું કહેવાઈ રહ્યું છે.
સાઉદી અરેબિયા અને UAEએ અમેરિકાને જણાવ્યું હતું કે હાલ હજ યાત્રા ચાલી રહી છે. વિશ્વના અનેક દેશોમાંથી લાખો મુસ્લિમ યાત્રાળુઓ સાઉદી અરેબિયા પહોંચવાના છે. જો આવી સ્થિતિમાં યુદ્ધ શરૂ થશે તો સમગ્ર વિસ્તારમાં સુરક્ષા સંકટ ઊભું થઈ શકે છે અને લાખો લોકો સાઉદીમાં ફસાઈ શકે છે. રિપોર્ટ પ્રમાણે, અરબ દેશોએ અમેરિકાને ચેતવણી આપી હતી કે હજ દરમિયાન ઈરાન પર હુમલો કરવાથી મુસ્લિમ દેશોમાં અમેરિકાની છબી ખરાબ થઈ શકે છે. ખાસ કરીને મિડલ ઈસ્ટના લોકોમાં અમેરિકા વિરુદ્ધ ભારે ગુસ્સો વધી શકે છે. 24 મેથી શરૂ થનારી હજ યાત્રા લગભગ છ દિવસ સુધી ચાલવાની છે. અંદાજ પ્રમાણે આ વર્ષે વિશ્વભરમાંથી લગભગ 10 લાખ મુસ્લિમ યાત્રાળુઓ મક્કા પહોંચશે. આવા સમયે યુદ્ધ શરૂ થશે તો માત્ર યાત્રાળુઓ જ નહીં પરંતુ સમગ્ર ગલ્ફ ક્ષેત્રની સુરક્ષા પર પણ અસર પડી શકે છે.
સાઉદી અરેબિયાએ અમેરિકાને એ પણ જણાવ્યું હોવાનું કહેવાય છે કે જો અમેરિકા ઈરાન પર હુમલો કરશે તો ઈરાન વળતા જવાબમાં રિયાધ અને અબુધાબી જેવા શહેરોને નિશાન બનાવી શકે છે. જેના કારણે સમગ્ર ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં અસ્થિરતા ફેલાઈ શકે છે. અહેવાલો મુજબ, હાલ હજ પહેલા અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે કામચલાઉ પરમાણુ સમજૂતી કરાવવાના પ્રયાસો પણ ચાલી રહ્યા છે. સાઉદીની મીડિયા ચેનલ અલ અરબિયાના રિપોર્ટ અનુસાર, કતારે અમેરિકાનો એક પ્રસ્તાવ ઈરાન સુધી પહોંચાડ્યો છે. તેમાં તાત્કાલિક યુદ્ધવિરામ અને સમયસર સમજૂતીનો રસ્તો શોધવાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. જો આ કામચલાઉ સમજૂતી સફળ રહેશે તો હજ યાત્રા પૂર્ણ થયા બાદ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વિગતવાર ચર્ચા થઈ શકે છે. હાલ બંને દેશો વચ્ચે તણાવ ઘટાડવા માટે મધ્યસ્થતાના પ્રયાસો વધી રહ્યા છે.
આ પહેલાં અમેરિકા અને ઈઝરાયલે રમઝાન મહિનામાં 28 ફેબ્રુઆરીએ ઈરાન પર હુમલો કર્યો હતો. અહેવાલોમાં એવો પણ દાવો થયો હતો કે ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર અયાતુલ્લા ખામેનેઈને નિશાન બનાવવાની કાર્યવાહી પણ રમઝાન દરમિયાન થઈ હતી. એટલું જ નહીં, ઈદના દિવસોમાં પણ હુમલાઓ ચાલુ રહ્યા હતા. જોકે, ત્યારબાદ ઈરાને પણ કડક પ્રતિક્રિયા આપી હતી અને હોર્મુઝ જળમાર્ગ પર દબાણ વધાર્યું હતું. આ જળમાર્ગ વૈશ્વિક તેલ સપ્લાય માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. હોર્મુઝમાં વધતા તણાવ બાદ વૈશ્વિક બજારો અને તેલની કિંમતો પર પણ અસર જોવા મળી હતી. હવે સાઉદી અરેબિયા, UAE અને કતાર જેવા દેશો યુદ્ધ ટાળવા માટે રાજદ્વારી પ્રયાસોમાં સક્રિય બન્યા છે. હાલની પરિસ્થિતિએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે મિડલ ઈસ્ટમાં કોઈ પણ મોટો સૈન્ય સંઘર્ષ માત્ર રાજકીય નહીં પરંતુ ધાર્મિક, આર્થિક અને વૈશ્વિક સ્તરે પણ મોટી અસર પેદા કરી શકે છે.
