દેશમાં ઓનલાઈન મની ગેમ્સ પર નિયંત્રણ વધુ કડક બનાવવા માટે ઓનલાઈન ગેમિંગ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (OGAI)એ એપ સ્ટોર્સ, ક્લાઉડ સર્વિસ પ્રોવાઇડર્સ, ટેલિકોમ અને ઇન્ટરનેટ સેવા પ્રદાતાઓ, બેંકો, સોશિયલ મીડિયા ઇન્ટરમિડિયરીઝ, OTT પ્લેટફોર્મ તેમજ જાહેરાત એજન્સીઓને મહત્વપૂર્ણ એડવાઇઝરી જાહેર કરી છે. તેમાં તમામ સંબંધિત સંસ્થાઓને ઓનલાઈન મની ગેમ્સને કોઈપણ પ્રકારની ટેક્નિકલ, નાણાકીય અથવા પ્રચાર સંબંધિત મદદ બંધ કરવા અને કાયદાનું પાલન સુનિશ્ચિત કરવા માટે આંતરિક વ્યવસ્થા ઊભી કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે. આ એડવાઇઝરી 29 જુલાઈએ OGAIના સચિવ ટી. સંતોષ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવી હતી.
કયા કાયદા હેઠળ કાર્યવાહી?
એડવાઇઝરીમાં પ્રમોશન એન્ડ રેગ્યુલેશન ઓફ ઓનલાઈન ગેમિંગ એક્ટ, 2025ની કલમ 5, 6 અને 7નો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. આ કાયદો 1 મે 2026થી અમલમાં આવ્યો હતો. આ કાયદા હેઠળ સ્કિલ આધારિત, નસીબ આધારિત અથવા બંનેના સંયોજનથી ચાલતી તમામ ઓનલાઈન મની ગેમ્સ પર પ્રતિબંધ છે.
પ્રતિબંધ હેઠળ આવતાં કેટલાક પ્લેટફોર્મ:
- રિયલ-મની ફેન્ટસી સ્પોર્ટ્સ
- પોકર
- કેશ રમી
- અન્ય તમામ ઓનલાઈન મની ગેમ્સ
જોકે, ઓનલાઈન સોશિયલ ગેમ્સ અને ઈ-સ્પોર્ટ્સને કાયદા હેઠળ મંજૂરી આપવામાં આવી છે.
કઈ સંસ્થાઓને આપવામાં આવ્યા નિર્દેશ?
OGAIએ નીચેની સંસ્થાઓને કાયદાનું કડક પાલન કરવા જણાવ્યું છે:
- એપ સ્ટોર્સ
- ક્લાઉડ સર્વિસ પ્રોવાઇડર્સ
- ટેલિકોમ કંપનીઓ
- ઇન્ટરનેટ સેવા પ્રદાતાઓ
- બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓ
- સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ
- OTT પ્લેટફોર્મ
- જાહેરાત એજન્સીઓ
આ તમામ સંસ્થાઓને પોતાની આંતરિક નીતિઓની સમીક્ષા કરીને કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરતી તમામ પ્રવૃત્તિઓ તાત્કાલિક બંધ કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે.
શું-શું બંધ કરવું પડશે?
એડવાઇઝરી અનુસાર સંબંધિત સંસ્થાઓએ જરૂરી હોય ત્યાં નીચેના પગલાં લેવા પડશે:
- ગેરકાયદેસર ગેમિંગ એપ્સ દૂર કરવી
- ક્લાઉડ હોસ્ટિંગ સેવા બંધ કરવી
- પેમેન્ટ અને ફંડ ટ્રાન્સફરની મંજૂરી રોકવી
- આવા ગેમ્સ સાથે જોડાયેલી જાહેરાતો દૂર કરવી
- જરૂરી ઓટોમેટેડ અથવા મેન્યુઅલ કોમ્પ્લાયન્સ સિસ્ટમ અમલમાં મૂકવી
નિયમોના ભંગ બદલ કડક સજા
કાયદા હેઠળ વિવિધ પ્રકારના ઉલ્લંઘન માટે કડક સજાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
મુખ્ય જોગવાઈઓ:
- કલમ 5નો ભંગ: 3 વર્ષ સુધીની જેલ અને ₹1 કરોડ સુધીનો દંડ.
- વારંવાર ભંગ: 3થી 5 વર્ષની જેલ અને ₹1 કરોડથી ₹2 કરોડ સુધીનો દંડ.
- કલમ 6નો ભંગ: 2 વર્ષ સુધીની જેલ અને ₹50 લાખ સુધીનો દંડ.
- કલમ 7નો ભંગ: 3 વર્ષ સુધીની જેલ અને ₹1 કરોડ સુધીનો દંડ.
એડવાઇઝરીમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે નિયમોનું પાલન નહીં કરવામાં આવે તો તેને અત્યંત ગંભીરતાથી લેવામાં આવશે. જરૂરી હોય તો કાયદાની કલમ 14 હેઠળ સંબંધિત માહિતી અથવા સામગ્રીને બ્લોક કરવાની કાર્યવાહી પણ થઈ શકે છે.
OGAIની ભૂમિકા શું છે?
પ્રમોશન એન્ડ રેગ્યુલેશન ઓફ ઓનલાઈન ગેમિંગ એક્ટ, 2025 હેઠળ કલમ 8 મુજબ OGAIની રચના કરવામાં આવી છે. આ સંસ્થા નક્કી કરે છે કે કોઈ ગેમ ઓનલાઈન મની ગેમ છે કે નહીં. ઉપરાંત ગેમ્સનું રજિસ્ટ્રેશન, માન્યતા અને તેમની શ્રેણી નક્કી કરવાની જવાબદારી પણ OGAI પાસે છે. આ કાયદા સાથે સંબંધિત નિયમો 22 એપ્રિલ 2026ના રોજ જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા અને 1 મે 2026થી અમલમાં આવ્યા હતા. એ જ દિવસથી OGAIએ પણ કાર્ય શરૂ કર્યું હતું.
પોર્ટલ હજુ સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત નથી
એક તરફ OGAI વિવિધ કંપનીઓને નિયમોનું પાલન કરવા માટે નોટિસ મોકલી રહી છે, તો બીજી તરફ ગેમિંગ કંપનીઓ માટેનું સત્તાવાર સબમિશન પોર્ટલ હજુ સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત થયું નથી. માહિતી મુજબ, કેટલીક કંપનીઓને તેમના ગેમ્સ કઈ શ્રેણીમાં આવે છે તે અંગે જવાબ આપવા માટે નોટિસ મળી રહી છે, પરંતુ જવાબ દાખલ કરવા અથવા રજિસ્ટ્રેશન માટેનું ઓનલાઈન પોર્ટલ હજુ ઉપલબ્ધ નથી.
નિયમો અનુસાર, OGAI કોઈ પણ ગેમની તપાસ અથવા તેની શ્રેણી નક્કી કરવાની પ્રક્રિયા ત્રણ રીતે શરૂ કરી શકે છે. સંસ્થા પોતે નોટિસ જારી કરી શકે છે, ગેમ પ્રોવાઇડર અરજી કરી શકે છે અથવા કેન્દ્ર સરકાર તપાસનો આદેશ આપી શકે છે. સંપૂર્ણ અરજી અથવા નોટિસ મળ્યાના 90 દિવસની અંદર નિર્ણય લેવો ફરજિયાત છે.
