ક્યારે પડકાર, ક્યારે સ્પષ્ટતા, હવે માઇલેજ અને જૂના વાહનો અંગે શું કહ્યું?
E20 પેટ્રોલને લઈને દેશભરમાં ચર્ચા તેજ; પહેલા પડકાર આપ્યો, પછી એન્જિન સુરક્ષાની ખાતરી, હવે માઇલેજમાં 2થી 6% ઘટાડો અને જૂના વાહનોમાં રબર પાર્ટ્સ બદલવાની વાત સ્વીકારી: દેશમાં 20 ટકા ઇથેનોલ મિશ્રિત E20 પેટ્રોલને લઈને છેલ્લા કેટલાક મહિનાથી ચર્ચા સતત વધી રહી છે. સોશિયલ મીડિયા, વાહન માલિકો અને રાજકીય પક્ષો દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા પ્રશ્નો વચ્ચે કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રી નિતિન ગડકરીના અલગ-અલગ સમયના નિવેદનો પણ ચર્ચાનો વિષય બન્યા છે. ક્યારે તેમણે E20 અંગેની ટીકાને પડકાર્યો, ક્યારે વાહનોને કોઈ નુકસાન નહીં થાય તેવી ખાતરી આપી, અને હવે સંસદમાં માઇલેજમાં ઘટાડો તેમજ કેટલાક જૂના વાહનોમાં રબરના ભાગો બદલવાની જરૂરિયાત અંગે નિવેદન આપ્યું છે.
E20 પેટ્રોલ શું છે?
E20 એટલે એવું પેટ્રોલ જેમાં 80 ટકા પેટ્રોલ અને 20 ટકા ઇથેનોલનું મિશ્રણ હોય છે. કેન્દ્ર સરકારનો દાવો છે કે આ ઇંધણથી ક્રૂડ ઓઇલની આયાતમાં ઘટાડો થશે, ખેડૂતોને લાભ મળશે અને કાર્બન ઉત્સર્જનમાં પણ ઘટાડો થશે. સરકાર તબક્કાવાર સમગ્ર દેશમાં E20 અમલમાં મૂકી રહી છે.
પહેલું નિવેદન: ‘કોઈ વાહન ખરાબ થયું હોય તો બતાવો’
E20ને લઈને જ્યારે સોશિયલ મીડિયા પર વાહનોને નુકસાન થવાના દાવા થયા ત્યારે નિતિન ગડકરીએ કડક શબ્દોમાં કહ્યું હતું કે જો કોઈ પાસે E20ના કારણે વાહન ખરાબ થયાનો પુરાવો હોય તો તે રજૂ કરે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે સરકાર પાસે આવા નુકસાનના કોઈ પ્રમાણિત પુરાવા નથી અને વ્યાપક પરીક્ષણો બાદ જ આ નીતિ અમલમાં મુકાઈ છે.
બીજું નિવેદન: એન્જિનને ગંભીર નુકસાન નહીં
પછી સરકાર તરફથી વધુ સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી હતી કે ARAI, SIAM અને ઇન્ડિયન ઓઇલ સહિતની સંસ્થાઓ દ્વારા થયેલા અભ્યાસમાં E20ના ઉપયોગથી એન્જિનને કોઈ ગંભીર નુકસાન થતું હોવાનું સામે આવ્યું નથી. ગડકરીએ જણાવ્યું હતું કે વાહનની સ્ટાર્ટિંગ, ડ્રાઇવિંગ ક્ષમતા અને મોટાભાગના મેટલ તથા પ્લાસ્ટિકના ભાગો પર કોઈ નકારાત્મક અસર જોવા મળી નથી.
ત્રીજું નિવેદન: માઇલેજમાં 2થી 6 ટકા ઘટાડો થઈ શકે
તાજેતરમાં સંસદમાં આપેલા લેખિત જવાબમાં ગડકરીએ સ્વીકાર્યું કે E20 પેટ્રોલના ઉપયોગથી વાહનની કેટેગરી અને ઉંમર પ્રમાણે માઇલેજમાં અંદાજે 2થી 6 ટકા સુધી ઘટાડો થઈ શકે છે. જોકે તેમણે સાથે એ પણ જણાવ્યું કે E20થી એક્સેલરેશનમાં સુધારો થાય છે અને કાર્બન ઉત્સર્જન અંદાજે 30 ટકા સુધી ઓછું થાય છે.
ચોથું નિવેદન: કેટલાક જૂના વાહનોમાં રબરના ભાગો બદલવાની જરૂર પડી શકે
ગડકરીએ સંસદમાં એ પણ જણાવ્યું કે ખાસ કરીને 2005થી 2016 વચ્ચે બનેલા કેટલાક BS-III વાહનોમાં E20ના લાંબા ગાળાના ઉપયોગ માટે કેટલાક રબરના ભાગો અને ગાસ્કેટ બદલવાની જરૂર પડી શકે છે. જોકે તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે કોઈ મોટા એન્જિન ફેરફાર અથવા મોંઘા મોડિફિકેશનની જરૂર નથી અને સામાન્ય સર્વિસિંગ દરમિયાન આ કામ થઈ શકે છે.
સરકારનો દાવો શું છે?
સરકારનું કહેવું છે કે E20 અંગે સોશિયલ મીડિયા પર અનેક ભ્રામક દાવાઓ કરવામાં આવી રહ્યા છે. પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયે સ્પષ્ટતા કરી છે કે:
E20થી તમામ જૂના વાહનો બિનઉપયોગી બની જશે – આ દાવો ખોટો છે.
એન્જિનને વ્યાપક નુકસાન થાય છે – તેનો કોઈ પુરાવો નથી.
માઇલેજમાં થોડો ઘટાડો થઈ શકે છે, પરંતુ તે મર્યાદિત છે.
મોટાભાગના ઉત્પાદકો E20ને સપોર્ટ કરે છે.
રાજકીય વિવાદ પણ વધ્યો
E20 નીતિને લઈને રાજકીય ચર્ચા પણ તેજ બની છે. કેટલાક વિરોધ પક્ષોએ ગ્રાહકોને E20 અને સામાન્ય પેટ્રોલ વચ્ચે પસંદગીનો વિકલ્પ આપવાની માંગ કરી છે. આ મુદ્દે વિરોધ પ્રદર્શનની પણ જાહેરાત કરવામાં આવી છે, જેના કારણે E20 હવે માત્ર ઓટોમોબાઇલ નહીં પરંતુ રાજકીય ચર્ચાનો વિષય પણ બની ગયો છે.
વાહન માલિકો માટે શું મહત્વનું?
ઓટોમોબાઇલ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર જો તમારી કાર અથવા બાઈક E20-કમ્પેટિબલ છે તો ખાસ ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. જૂના વાહનોના માલિકોએ નિયમિત સર્વિસિંગ કરાવવું જોઈએ અને ઉત્પાદક કંપનીની માર્ગદર્શિકા મુજબ જરૂરી હોય તો રબરના ભાગો બદલાવવા જોઈએ. સરકારનું કહેવું છે કે કોઈ પણ મોટો નિર્ણય લેતા પહેલાં સત્તાવાર માર્ગદર્શિકા અને વાહન ઉત્પાદકની સલાહનું પાલન કરવું જોઈએ.
E20 પેટ્રોલને લઈને ચર્ચા હજુ પણ ચાલુ છે. સરકાર તેને સ્વચ્છ ઇંધણ અને ઊર્જા આત્મનિર્ભરતા તરફનું મહત્વનું પગલું ગણાવે છે, જ્યારે કેટલાક વાહન માલિકો અને વિરોધ પક્ષો તેના લાંબા ગાળાના પ્રભાવ અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવી રહ્યા છે. નિતિન ગડકરીના તાજેતરના નિવેદનોથી એટલું સ્પષ્ટ થયું છે કે સરકાર E20ના લાભો પર ભાર મૂકે છે, પરંતુ સાથે માઇલેજમાં મર્યાદિત ઘટાડો અને કેટલાક જૂના વાહનોમાં નાના ટેકનિકલ ફેરફારોની જરૂરિયાતને પણ સ્વીકારી રહી છે.
