વિશ્વભરના કોમોડિટી બજારમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી સતત ભારે વધઘટ જોવા મળી રહી છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના તણાવ, વૈશ્વિક માંગમાં આવેલા ફેરફારો, ડોલરની ચાલ અને ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં થઈ રહેલા ઉતાર-ચઢાવની સીધી અસર હવે સોના-ચાંદી સહિતની કિંમતી ધાતુઓના ભાવ પર પણ જોવા મળી રહી છે. શુક્રવારે મુંબઈ ઝવેરી બજારમાં સોનાના ભાવ શરૂઆતમાં તેજી સાથે ખુલ્યા હતા, પરંતુ દિવસ આગળ વધતા તેમાં ઘટાડો નોંધાયો હતો. ચાંદીમાં પણ શરૂઆતની તેજી ટકી શકી નહીં અને ભાવ નીચે સરક્યા હતા. બીજી તરફ પ્લેટિનમના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો નોંધાતા બજારમાં ખરીદદારો અને રોકાણકારો બંનેની નજર વૈશ્વિક સંકેતો પર રહી હતી.
વેપારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, વિશ્વ બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં સતત પીછેહઠ થતાં રોકાણકારોનું ધ્યાન ફરી કિંમતી ધાતુઓ તરફ ગયું હતું. જોકે સોનામાં શરૂઆતની ખરીદી બાદ નફાવસૂલી વધી જતા ભાવમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. ચાંદીમાં પણ દિવસ દરમિયાન નોંધપાત્ર વોલેટિલિટી રહી હતી. પ્લેટિનમમાં તો વધુ વેચવાલી જોવા મળતાં સ્થાનિક બજારમાં પ્રતિ ઔંસ લગભગ 2,000 જેટલો ઘટાડો નોંધાયો હતો. બજારમાં એક મહત્વની ચર્ચા ભારત તરફથી રશિયાને ગેસોલીનની નિકાસને લઈને પણ ચાલી રહી હતી. વેપારી વર્તુળોમાં એવી ચર્ચા હતી કે ભારતમાંથી અંદાજે 60 હજાર ટન ગેસોલીનનો જથ્થો રશિયા તરફ મોકલવામાં આવ્યો છે. જોકે આ અંગે કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી, તેમ છતાં આ સમાચાર એનર્જી માર્કેટમાં ચર્ચાનું કેન્દ્ર બન્યા હતા.
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાના ભાવ પ્રતિ ઔંસ 4,110 ડોલરની આસપાસ ખુલ્યા હતા. ત્યારબાદ નફાવસૂલી વધતાં ભાવ ઘટીને લગભગ 4,094 ડોલર સુધી પહોંચ્યા હતા. દિવસના અંતે તેમાં થોડો સુધારો નોંધાયો અને સોનું ફરી લગભગ 4,102થી 4,103 ડોલર પ્રતિ ઔંસની આસપાસ ટ્રેડ થતું જોવા મળ્યું. બજાર નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ભૂરાજકીય તણાવ યથાવત હોવા છતાં રોકાણકારો હવે અમેરિકાના આર્થિક આંકડા અને વ્યાજદર અંગેની સંભાવનાઓ પર વધુ નજર રાખી રહ્યા છે. ચાંદીના ભાવમાં પણ ભારે વધઘટ જોવા મળી હતી. વિશ્વ બજારમાં ચાંદીનો ભાવ એક સમયે 60.77 ડોલર પ્રતિ ઔંસ સુધી પહોંચ્યો હતો, પરંતુ ત્યારબાદ વેચવાલીના દબાણને કારણે ફરી ઘટીને લગભગ 59.56 ડોલર પ્રતિ ઔંસ આસપાસ રહ્યો હતો. સ્થાનિક બજારમાં પણ તેની અસર જોવા મળી હતી અને ચાંદીના ભાવમાં અંદાજે 3,400નો ઘટાડો નોંધાયો હતો. વેપારીઓનું કહેવું છે કે ચાંદીમાં ઔદ્યોગિક માંગ મજબૂત હોવા છતાં હાલ વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાને કારણે ભાવમાં સતત અસ્થિરતા જોવા મળી રહી છે.
પ્લેટિનમના બજારમાં પણ નબળાઈ જોવા મળી હતી. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પ્લેટિનમના ભાવમાં દિવસ દરમિયાન ઘટાડો નોંધાતા મુંબઈ બુલિયન માર્કેટમાં પ્રતિ ઔંસ પ્લેટિનમના ભાવ અંદાજે 2,000 ઘટીને 56,290 સુધી આવી ગયા હતા. બીજી તરફ પેલેડિયમના ભાવમાં દિવસ દરમિયાન મર્યાદિત વધઘટ જોવા મળી હતી. કોપરના ભાવ પણ વૈશ્વિક બજારમાં બેતરફી વધઘટ વચ્ચે ટ્રેડ થતા રહ્યા હતા. ક્રૂડ ઓઈલ માર્કેટની વાત કરીએ તો બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવમાં સતત ઘટાડો નોંધાયો હતો. બ્રેન્ટ ક્રૂડ એક સમયે 78.58 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચ્યા બાદ ઘટીને લગભગ 75.36 ડોલર થયા હતા અને અંતે 76.46 ડોલર આસપાસ રહ્યા હતા. અમેરિકન WTI ક્રૂડ પણ 73.98 ડોલરથી ઘટીને 71.16 ડોલર સુધી પહોંચ્યો હતો અને ત્યારબાદ લગભગ 71.89 ડોલર આસપાસ સ્થિર રહ્યો હતો.
વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે તણાવ હજુ સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થયો નથી, પરંતુ બંને દેશો વચ્ચે વાતચીત ચાલુ હોવાના અહેવાલોને કારણે બજારમાં ગભરાટમાં ઘટાડો થયો છે. બીજી તરફ ચીનમાં ક્રૂડ ઓઈલની આયાતમાં ઘટાડો નોંધાયો છે, જ્યારે યુનાઈટેડ આરબ અમીરાતમાં ઉત્પાદન વધ્યાના અહેવાલોએ પણ ક્રૂડના ભાવ પર દબાણ વધાર્યું છે. આ બંને પરિબળોના કારણે ક્રૂડમાં તેજી ટકી શકી નથી. અમદાવાદ ઝવેરી બજારમાં પણ વૈશ્વિક વલણની સીધી અસર જોવા મળી હતી. 995 શુદ્ધતાવાળા સોનાનો ભાવ 1,47,700 પ્રતિ 10 ગ્રામ રહ્યો હતો, જ્યારે 999 શુદ્ધતાવાળા સોનાનો ભાવ 1,48,000 પ્રતિ 10 ગ્રામ નોંધાયો હતો. ચાંદીનો ભાવ 2,26,000 પ્રતિ કિલો રહ્યો હતો. વેપારીઓનું કહેવું છે કે હાલમાં ખરીદદારો સાવચેતીપૂર્વક ખરીદી કરી રહ્યા છે અને મોટા રોકાણકારો પણ આગામી વૈશ્વિક સંકેતોની રાહ જોઈ રહ્યા છે.
મુંબઈ કરન્સી બજારમાં ડોલર સામે રૂપિયામાં જોવા મળેલી મજબૂતીની અસર પણ સ્થાનિક બુલિયન માર્કેટ પર પડી હતી. રૂપિયો મજબૂત બનતા આયાત ખર્ચમાં થોડી રાહત મળી છે, જેના કારણે કિંમતી ધાતુઓના સ્થાનિક ભાવ પર દબાણ જોવા મળ્યું હતું. જોકે વૈશ્વિક બજારમાં થતી દરેક હિલચાલનો સીધો પ્રભાવ ભારતીય બજાર પર પડતો હોવાથી રોકાણકારો માટે હજુ પણ સાવચેતી રાખવી જરૂરી માનવામાં આવી રહી છે.
વેપારીઓ અને બજાર નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે દેશમાં ચોમાસાની સ્થિતિ સુધરી રહી હોવાથી ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં આર્થિક પ્રવૃત્તિઓમાં વધારો થઈ શકે છે. જો વરસાદ સારો રહેશે તો ખેડૂતોની આવકમાં વધારો થશે અને આગામી રક્ષાબંધન, જન્માષ્ટમી, ગણેશોત્સવ, નવરાત્રી, દશેરા અને દિવાળી જેવા તહેવારો દરમિયાન સોના-ચાંદીની માંગમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળી શકે છે. ખાસ કરીને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાંથી જ્વેલરીની ખરીદીમાં વધારો થવાની આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. હાલની સ્થિતિમાં સોના-ચાંદીના ભાવ માટે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના સંબંધો, ક્રૂડ ઓઈલની દિશા, ડોલર ઈન્ડેક્સ, વૈશ્વિક ફુગાવો, અમેરિકાની ફેડરલ રિઝર્વની વ્યાજદર નીતિ તેમજ ચીન સહિતના મોટા દેશોની આર્થિક સ્થિતિ જેવા પરિબળો સૌથી મહત્વપૂર્ણ રહેશે. બજાર નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આગામી દિવસોમાં પણ કિંમતી ધાતુઓ અને ક્રૂડ ઓઈલમાં આવો જ ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળી શકે છે.
